Koffie is een populaire drank, maar niet iedereen verdraagt het even goed. Veel mensen ervaren darmklachten na het drinken van koffie, zoals krampen, een opgeblazen gevoel of diarree. Dit artikel onderzoekt de oorzaken van diarree na koffieconsumptie en biedt mogelijke oplossingen om deze klachten te verminderen.

De Invloed van Koffie op de Darmen

Koffie kan de spijsvertering stimuleren, wat voor sommigen een voordeel is. Echter, voor anderen kan het leiden tot ongewenste darmklachten. Naast darmklachten kan koffie ook andere effecten op het lichaam hebben, wat problematisch kan zijn bij aandoeningen zoals het prikkelbare darm syndroom (PDS) of gevoelige darmen.

Koffie kan je opgewekter maken en het concentratievermogen verbeteren, maar dit effect is vaak van korte duur. Veel mensen krijgen darmklachten bij het drinken van koffie, vooral als ze meerdere kopjes nodig hebben om energiek te blijven. Sommige mensen ervaren al klachten na één kopje, terwijl anderen pas na zes kopjes iets merken. Bekende klachten zijn buikpijn, opboeren, gasvorming, misselijkheid en een opgeblazen buik. Daarnaast kan koffie ook een opgejaagd of angstig gevoel, rusteloosheid, hoofdpijn en een slechte nachtrust veroorzaken.

Cafeïne: De Boosdoener?

De cafeïne in koffie is vaak de oorzaak van de (darm)klachten. Cafeïne is een stimulerende stof die snel in het bloed wordt opgenomen. Binnen een half uur kun je de effecten al merken. Te veel cafeïne kan leiden tot klachten, en de gevoeligheid voor cafeïne verschilt per persoon. Het is aan te raden om na 14:00 uur geen koffie meer te drinken, omdat dit de slaap kan beïnvloeden. Cafeïne is ook aanwezig in groene en zwarte thee, chocolade en frisdrank, maar koffie bevat de grootste hoeveelheden. Tenslotte zorgt een goede nachtrust voor het herstellen van je lichaam.

Andere Factoren die Darmklachten Kunnen Veroorzaken

Het is het beste om koffie zwart te drinken. Het toevoegen van suiker, zoetjes of melk kan de bloedsuikerspiegel beïnvloeden, waardoor de darmen extra hard moeten werken en klachten kunnen ontstaan. "Sommige mensen beseffen zelfs niet dat ze misschien wel lactose-intolerant zijn," zegt voedingsdeskundige Jaclyn London. "Wanneer ze melk in hun koffie gieten, en vervolgens een vlottere stoelgang ervaren denken ze dat dat te danken is aan het laxerende effect van cafeïne.

Daarnaast kan het ook zijn dat je maag een beetje vreemd aanvoelt omdat de zuren die in koffie zitten ervoor zorgen dat je meer gal produceert. Gelukkig overtreffen de voordelen van een kopje koffie nog altijd de nadelen.

De Rol van Lactose

In melk en melkproducten zoals vla en pap zit van nature melksuiker (lactose). Dit wordt bij diarree soms moeilijker verteerd in je darmen. Neem bij diarree niet meer dan 2-3 keer op een dag melk, vla of pap. Zure melkproducten zoals karnemelk en yoghurt verteren makkelijker omdat daar minder melksuiker in zit.

Kunstmatige Zoetstoffen

Producten met sorbitol en maltitol kunnen zorgen voor diarree. Sorbitol en maltitol zit vaak in suikervrije drop, kauwgom, keelpastilles, snoepjes, cake en koekjes.

Alternatieven voor Koffie

De meeste mensen met een prikkelbare darm kunnen 1-2 kopjes koffie per dag drinken zonder klachten. Biologische decafé koffie wordt vaak beter verdragen dan gewone koffie, hoewel het nog steeds cafeïne bevat, maar in mindere mate. Andere cafeïne-arme opties zijn mushroom koffie, gemaakt op basis van plantenextracten. Als je erg gevoelig bent voor cafeïne, kun je koffiealternatieven proberen met cichorei wortel of spelt. Vermijd ook zwarte en groene thee en kies in plaats daarvan kruidenthee, zoals kurkuma, venkel of kamille.

Diarree en Voeding: Wat te Doen?

Diarree is een maag-darmziekte waarbij sprake is van dunne ontlasting gedurende meer dan 4 keer per dag. Enkele tips om hiermee om te gaan:

  • Eet zo gevarieerd mogelijk. Vasten of minder eten is niet verstandig.
  • Drink minstens 1,5-2 liter per dag. Alle soorten vocht tellen mee.
  • Kies voor fijne vezels zoals in fijn volkorenbrood, aardappelen en fruit.
  • Neem regelmatig een kopje soep of bouillon om zout aan te vullen.
  • Eet op brood hartig beleg zoals kaas of hummus.
  • Neem in plaats van 3 grote maaltijden vaker kleinere porties op een dag.
  • Koffie prikkelt je darmen. Daarom is het goed om bij diarree minder koffie te drinken. Je kunt bijvoorbeeld meer thee drinken.

Het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Mensen met het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) of Irritable Bowel Syndrome (IBS) hebben vaak buikpijn en problemen met de stoelgang. Het is een chronische aandoening, zonder dat er zichtbare afwijkingen in de darm zijn te zien. Naar schatting heeft 5 tot 10 procent van de Nederlanders er last van. De klachten zijn heel vervelend. Veel mensen met PDS schamen zich ervoor of vinden het moeilijk om over hun probleem te praten. De oorzaak van PDS is niet precies bekend. Waarschijnlijk spelen verschillende factoren een rol.

Er zijn steeds meer aanwijzingen dat PDS te maken heeft met de samenwerking tussen de hersenen en de darmen. Onze hersenen en darmen staan voortdurend met elkaar in verbinding. Bij PDS maakt de darm te veel of juist te weinig bewegingen. Tegenwoordig is het duidelijk dat PDS geen psychische oorzaak heeft. Bij PDS is er mogelijk een verstoring in de communicatie tussen de hersenen en darmen ontstaan.

De Rol van Serotonine

Het is niet altijd duidelijk waardoor de verstoring ontstaat, maar het stofje serotonine (gelukshormoon) lijkt een rol te spelen. Serotonine wordt voor 90% in de darmen aangemaakt en zorgt ervoor dat de darmen het voedsel kunnen voortbewegen. Een veranderde aanmaak van serotonine kan invloed hebben op de darm-en hersenfunctie. Dit verklaart het mogelijke verband tussen emoties en darmklachten.

De Darmwand en het Microbioom

Door verschillende oorzaken kan de darmwand beschadigen en kunnen schadelijke stoffen ons lichaam binnendringen vanuit de darmholte, door de darmwand naar de bloedbaan. Een theorie over PDS is dat het kan ontstaan door schade aan de darmwand, bijvoorbeeld na een ontsteking of infectie. In onze darmen leven miljarden bacteriën. Dit noemen we ook wel het microbioom. De samenstelling van het microbioom van mensen met PDS verschilt van die van gezonde mensen. Het is belangrijk om het microbioom in balans te houden.

Symptomen van PDS

De klachten bij PDS verschillen vaak per persoon en van dag tot dag. Sommige hebben continu klachten, terwijl andere een tijd geen last hebben. De ernst van de klachten varieert ook. Je kan last hebben van diarree, verstopping, of een combinatie van beide. Buikpijn is een veelvoorkomende klacht. Veel mensen hebben een opgeblazen gevoel of een zichtbaar opgezette buik. Het laten van winden is normaal, gemiddeld zo’n 15 per dag. Klachten zoals bloed bij de ontlasting, onverklaarbaar gewichtsverlies of koorts horen niet bij PDS.

Diagnose en Behandeling van PDS

Om te bepalen of je PDS hebt, stelt je huisarts vragen over je klachten en onderzoekt je buik. Soms is ook nog onderzoek van bloed of ontlasting nodig om de diagnose te stellen. Op basis van de Rome IV-criteria wordt de diagnose gesteld. Er zijn verschillende behandelingen voor PDS. De basis van de behandeling is altijd de combinatie van anders eten, gezond leven en minder stress. Daarnaast kunnen ook supplementen, medicijnen of andere therapieën helpen.

Medicijnen en Supplementen bij PDS

Bepaalde medicijnen kunnen de klachten bij PDS verminderen.

  • Bulkvormers zijn middelen die dezelfde eigenschappen hebben als niet-oplosbare voedingsvezels. Ze kunnen zorgen voor een soepele ontlasting en een goede darmwerking.
  • Voorbeelden van darmprikkelende middelen zijn bisacodyl en natriumpicosulfaat.
  • Patiënten met matig tot ernstige PDS met verstopping kunnen baat hebben bij het medicijn linaclotide.
  • Als je vaak last hebt van diarree kan je arts een diarreeremmer voorschrijven. Een voorbeeld is loperamide met als merknamen Imodium® en Diacure®.
  • Als pijnstiller kun je paracetamol gebruiken.
  • Krampwerende middelen hebben een verslappende werking op de spieren van het maagdarmstelsel.
  • Antidepressiva hebben bij ongeveer één op de vier mensen met PDS in een lage dosering al een gunstige werking op PDS klachten, met name op pijn.

Naast medicijnen zijn er andere middelen die een positief effect kunnen hebben op de klachten bij PDS.

  • Al tientallen jaren is pepermuntolie een aanbevolen middel voor de behandeling van PDS.
  • Probiotica is een verzamelnaam voor producten met goede darmbacteriën die de microbioom kunnen ondersteunen.

Voeding en PDS

Voeding speelt een grote rol bij PDS. Vrijwel alle patiënten geven aan dat voeding van invloed is op hun klachten en dat bepaalde voedingsmiddelen klachten kunnen verergeren en andere deze juist weer kunnen verminderen. Om erachter te komen welke voeding bij jou klachten geeft, kun je het FODMAP-dieet doen onder begeleiding van een diëtist.

Wat is Zachte, Brijige Ontlasting?

Onder normale omstandigheden wordt het voedsel vanaf de maag naar de dunne darm gebracht. In de dikke darm wordt de voedselbrij ingedikt om vervolgens op regelmatige tijden het lichaam te verlaten in de vorm van ontlasting. Wanneer de ontlasting afwijkend is van kleur en/of zacht, plakkerig en niet een vaste vorm heeft, dan kan dat duiden op een onderliggende aandoening.

Symptomen bij Zachte, Brijige Ontlasting

  • Opgezette buik
  • Winderigheid
  • Soms perioden van diarree
  • Buikpijn en krampen
  • Misselijkheid
  • Mogelijk bloed, pus of slijm in de ontlasting
  • Koorts, hoofdpijn, uitputting en uitdroging kunnen optreden

Mogelijke Oorzaken van Zachte, Brijige Ontlasting

  • Nikkel of latexallergie
  • Bijwerking van medicijnen
  • Candida
  • Gebrek aan maagzuur
  • Galklachten
  • Ontstekingen, auto-immuunziekten
  • Alvleesklier aandoeningen

Cafeïne heeft een stimulerend effect op je maagdarmkanaal

Koffie heeft voor veel mensen een laxerende werking. Na een ‘koffietje in de ochtend’ helpt cafeïne je stoelgang misschien wel een handje op weg. Of niet, want voor een grote groep mensen zorgt cafeïne juist voor vervelende maag- en darmklachten.

Je maag kan voedsel onvoldoende verteren

Cafeïne stimuleert de samentrekking van de spieren in je maagdarmkanaal. Hierdoor geeft je maag z’n inhoud al te vroeg door aan je dunne darm1. Door cafeïne geeft je maag voedsel wat nog niet volledig verteerd is al door aan je dunne darm.

Je dunne darm krijgt onverteerd voedsel tot zich

Dit onverteerde voedsel gaat vervolgens rotten in je dunne darm. Dit vormt een warm nest voor slechte bacteriën. Op de lange termijn kan dit zelfs resulteren in het beschadigen van de dunne darmwand1.

Je dikke darm wordt opgejaagd door cafeïne

Daarnaast zorgt cafeïne ook voor het versnelt voortduwen van voedsel in de dikke darm. Dit effect zorgt ervoor dat je snel en nodig moet poepen of zelfs last krijgt van diarree. Recent onderzoek toont aan dat de activiteit van de dikke darm binnen 4 minuten toeneemt na het drinken van cafeïne5. Het welbekende laxerende effect van koffie. Onderzoek toont aan dat cafeïne de dikke darm 60% actiever maakt dan water2.

Cafeïne activeert de stresshormonen

Cafeïne zorgt ervoor dat al het voedsel in je maag te snel naar je dunne darm verplaatst en vervolgens laat het je voedsel in je dikke darm versneld uitpoepen. Daarna vertraagt je spijsvertering. Dat komt doordat cafeïne de aanmaak van de stresshormonen cortisol en adrenaline stimuleert.

Twee koppen koffie (met cafeïne) veroorzaken al voor een stijging van 30% van je cortisolspiegel. Cortisol en adrenaline zorgen ervoor dat je in gevaarlijke situaties kan ‘vechten of vluchten’ door je hart sneller te laten kloppen en de bloedtoevoer naar je hersenen te verhogen. Hierdoor stroomt er minder bloed naar je maagdarmstelsel waardoor je spijsvertering vertraagt. Een vertraagde spijsvertering geeft klachten als een opgeblazen gevoel, buikpijn en misselijkheid.

Cafeïne verergert symptomen van chronische darmaandoeningen

Het is wetenschappelijk aangetoond dat cafeïne de symptomen (zoals diarree, buikpijn en zure oprispingen) verergert van chronische darmaandoeningen als het prikkelbare darm syndroom (PDS) en de ziekte van Crohn1. Mensen met deze aandoeningen worden daarom afgeraden om koffie met cafeïne te drinken. Cafeïne speelt echter geen rol in het ontwikkelen van deze aandoeningen4.

Wat te doen tegen de buikpijn?

Loop niet langer onnodig door met deze klachten en probeer eens cafeïne te vermijden door over te stappen op cafeïnevrije koffie. Je zal niet de eerste zijn waarbij cafeïne de oorzaak is van maag- en darmklachten. Ook de lactose in melkproducten veroorzaken bij veel mensen maag- en darmklachten. Drink jij je koffie het liefst als cappuccino of latte? Dan is het zeker de moeite waard om eens te kijken hoe jij reageert als jij de (koe)melk weglaat. Vervang de melk voor bijvoorbeeld een plantaardige variant.

labels:

Zie ook: