Waarom geen rauw vlees tijdens zwangerschap?

Je bent zwanger en wordt overspoeld met adviezen. Tijdens de consulten bij de verloskundige komen er veel verschillende onderwerpen aan bod. Dat het schadelijk is om alcohol te drinken of te roken tijdens de zwangerschap, is voor de meesten wel bekend. Toch zijn lang niet alle adviezen even duidelijk en weet niet iedere zwangere waarom deze adviezen gegeven worden.

Risico's van rauw vlees tijdens de zwangerschap

Als je een liefhebber bent van filet americain, tartaar, ossenworst of carpaccio is het even slikken. Maar dit kun je echt de komende maanden beter niet eten. Door het eten van rauw vlees (zoals filet américain, ossenworst, rauwe ham), kun je voedselinfecties krijgen. De bekendste is wel de infectie toxoplasmose. Deze kan schadelijk zijn voor je baby tijdens de zwangerschap.

Toxoplasmose

Toxoplasmose wordt veroorzaakt door de parasiet Toxoplasma gondii. Toxoplasma gondii is een eencellige parasiet die de infectieziekte toxoplasmose veroorzaakt. Veel zoogdieren zijn hiermee geïnfecteerd. Deze wordt verspreid via hele kleine eitjes die vooral uit kattenpoep komen. Deze eitjes komen op veel plekken voor, dus ook op bepaalde voedingsmiddelen zoals rauw vlees en groenten en fruit. Omdat kattenpoep overal in het milieu voorkomt, zitten de eitjes op veel plekken in de grond. Ook kunnen andere dieren ermee besmet zijn en zelfs groente en fruit zijn er niet altijd vrij van.

Van een infectie met toxoplasmose merk je meestal niks en het wordt hierdoor vaak niet opgemerkt. Als je wel klachten krijgt zijn deze vrij algemeen zoals vermoeidheid, lusteloosheid en koorts. Af en toe treedt er een vorm op die erg lijkt op de verschijnselen van de ziekte van Pfeiffer. Dan worden er vergrote lymfeknopen gezien, en treedt er spierpijn, lever- en miltvergroting op. Heel soms zijn de symptomen nog ernstiger, maar dit is meestal het geval als er sprake is van een verminderde afweer. Er kunnen dan oog-, long- en/of hersenvliesontsteking optreden.

Toxoplasmose is, net als bijvoorbeeld varicella (waterpokken) en rubella (rode hond), een infectie waarbij je na een eerste infectie (primo-infectie) in principe levenslang immuun zult zijn. In Nederland word je niet standaard getest op de aanwezigheid van beschermende IgG-antilichamen tegen Toxoplasma gondii voor of tijdens de zwangerschap. Er zijn landen waar dit wel gebeurd, zoals bijvoorbeeld in Frankrijk. Naar schatting is ongeveer 18% van de volwassen vrouwen beschermd tegen toxoplasmose. Het risico op een primo-infectie tijdens de zwangerschap wordt geschat op 0,5%.

De diagnose bij een zwangere wordt gesteld door serologisch onderzoek. Hierbij wordt gekeken of er antigenen en/of antistoffen tegen toxoplasmose in jouw bloed voorkomen. De interpretatie van deze uitslagen is in de zwangerschap soms lastig, omdat 50% van de zwangeren al antistoffen heeft door een eerder doorgemaakte infectie. Bovendien kunnen bepaalde antistoffen nog twee jaar na de infectie aangetoond worden. Om deze reden moet er dan een tweede serummonster worden onderzocht. Hierbij kijkt men of de concentratie antistoffen is gestegen.

Jullie ongeboren kindje kan alleen besmet worden indien je als moeder een primo-infectie doormaakt tijdens de zwangerschap. In dat geval is de kans dat je kindje ook geïnfecteerd raakt gemiddeld 40%. Het risico dat jullie kindje besmet wordt, neemt toe naarmate de zwangerschap vordert. In het eerste trimester is de kans minder dan 3% terwijl de kans aan het einde van de zwangerschap meer dan 60% is. Vroeg in de zwangerschap is de schade die het kindje door een infectie kan oplopen het grootst. Bij een infectie gedurende het eerste trimester van de zwangerschap kunnen er verschillende ernstige complicaties optreden: een hydrocephalus (waterhoofd), verkalking in de hersenen, verstandelijke beperking, microcefalie (te klein hoofd), oogafwijkingen en doofheid.

In Nederland bestaat er geen richtlijn voor de behandeling van een zwangere met toxoplasmose. Een primo-infectie met toxoplasmose kan tijdens de zwangerschap worden behandeld met medicijnen zoals pyrimethamine, sulfadiazine en folinezuur. Deze behandeling lijkt alleen weinig effect te hebben op de kans dat jullie ongeboren kindje wordt geïnfecteerd. Het maakt hierbij niet uit op welk de behandeling plaatsvindt.

Listeria

Listeria is een bacterie die een voedselinfectie kan veroorzaken. Deze bacterie is vooral te vinden in producten die langdurig gekoeld bewaard worden en die zonder verhitting worden gegeten. Hoewel de kans klein is dat je besmet raakt, kunnen de gevolgen ernstig zijn als je zwanger bent. Het kan namelijk leiden tot een miskraam of vroeggeboorte. De listeria bacterie overleeft temperaturen boven de 70 °C niet. Als je je vlees dus goed doorbakt, is er niks aan de hand. Een medium biefstukje kan je dus beter even niet bestellen, wanneer je uit eten gaat.

Hygiënemaatregelen en preventie

Voorafgaande aan en tijdens de zwangerschap worden er een aantal hygiëne maatregelen geadviseerd om te voorkomen dat je een toxoplasmose-infectie oploopt.

• Het beste is om de kattenbak door anderen te laten verschonen. Laat deze zoveel mogelijk staan.
• Je zou ervoor kunnen kiezen om, op eigen kosten, te testen of je beschermd bent tegen toxoplasmose. Deze screening is zinvol voor bijvoorbeeld dierenverzorgsters, hoveniers of medewerkers van een vleesverwerkingsbedrijf.
• Eet geen rauw vlees, zoals rauw of medium gebakken biefstuk, rose gebakken varkenshaas, tartaar, rauwe worst.
• Als je vlees door en door verhit tot 70 graden gaat de parasiet dood. Bakken, braden, grillen, koken, wokken en sudderen. Het kan allemaal. Als het vlees maar door en door verhit is.
• Vermijd contact tussen rauw vlees en gaar vlees of andere producten. Gebruik schone messen, aparte planken en materialen nadat je rauw vlees hebt gesneden of aangeraakt.
• Eet geen rauwe vleeswaren als filet americain, ossenworst, rosbief, fricandeau, rauwe ham, cervelaat, carpaccio en salami. Worden vleeswaren verhit dan kan het wel.
• Werk in de tuin of de moestuin met handschoenen aan.

Wat mag je wel eten?

Er zijn veel dingen die je nu best niet eet. Gelukkig zijn er tal van lekkere gerechten die je wel gewoon kan eten tijdens je zwangerschap! Zoals bijvoorbeeld dit heerlijk broodje shoarma, een recept bedacht door Tirza van onze Kindervoeding Service. Het is belangrijk om vers, gezond en gevarieerd te eten. Je kunt zonder bezwaar vlees en vis vermijden. Let erop dat je genoeg B-vitamines en ijzer binnenkrijgt. B-vitamines zitten vooral in volkorenproducten, aardappelen, peulvruchten, eieren en zuivel.

De meeste soorten vlees en vleeswaren kan je gewoon eten. Vlees is een goede bron van ijzer, dat belangrijk is voor de groei en ontwikkeling van de baby. Neem bij voorkeur geen rauw vlees en verhit vlees goed. Zo help je besmetting met listeria en toxoplasma voorkomen. Zorg tijdens de zwangerschap dat de tartaar of de biefstuk, het lamsvlees of het varkensvlees gewoon goed gaar is en laat (rauwe) filet americain, ossenworst, rosbief en carpaccio even staan.

Welke vis is wel en niet gezond en veilig tijdens de zwangerschap? Rauwe vis en sommige vissoorten kan je beter niet eten als je zwanger bent. Toch is vis óók gezond. Het advies is om twee keer per week een portie (100 gram) vis te eten: één keer vette vis en één keer magere vis. Vette vis is bijvoorbeeld gebakken zalm en magere vis is bijvoorbeeld schol. In vis zitten de vetzuren DHA en EPA, die helpen bij de ontwikkeling van de hersenen en het netvlies (in de ogen) van de baby. Ook is er minder kans op een vroeggeboorte als je twee keer per week vis eet. Als de vis goed is verhit (gebakken of gekookt) kan je het wel veilig eten.

In sommige vissoorten kunnen veel schadelijke stoffen zitten, zoals in makreel, paling, sardine, tonijn, krab en garnalen. Die kan je beter niet eten als je zwanger bent. Kweekvis bevat minder schadelijke stoffen dan vis die in het wild is gevangen.

Overzicht van veilige en onveilige vleessoorten

Vlees is gezond, mits je het zorgvuldig uitkiest en op de juiste manier bereidt. Het is soms lastig het overzicht te houden van welke producten je nu wel of niet mag tijdens je zwangerschap.

Extra tips

• Was rauwe groenten en fruit goed. Rauw vlees en ongewassen groenten en fruit kunnen toxoplasmose veroorzaken.
• Eet liever geen lever en hooguit eenmaal per week een product waar lever in is verwerkt zoals leverworst of leverkaas. In lever zit veel vitamine A.
• Eet geen kazen die van rauwe melk zijn gemaakt. Je herkent deze kazen aan de tekst 'au lait cru' op de verpakking. In rauwe melk kan de listeriabacterie groeien. Besmetting met deze bacterie kan schadelijk zijn voor de gezondheid van de baby.
• Het invriezen van vlees bij -12 °C voor ten minste 4 dagen zal de parasiet Toxoplasma gondii doden.

Het is gebruikelijk dat de verloskundige je informeert over een gezonde leefstijl tijdens de zwangerschap. Als je onder begeleiding bent van de verloskundige of gynaecoloog van het Ouder en Kind-centrum kun je met vragen contact opnemen. Je kunt je vraag stellen via de BeterDichtbij-app.

labels: #Vlees

Zie ook:

• Ontbijtkoek bij Stoofvlees: Waarom is dat zo Lekker?
• Waarom Knakworsten Niet Koken: De Beste Bereidingswijze
• Peperkoek in stoofvlees: Het geheime ingrediënt!
• Ontdek Verrukkelijke Feestelijke Chocolade Dessert Recepten Die Iedereen Zal Verleiden!
• Varkenshaas Medaillons Bakken: Perfect Zacht & Sappig!