De film Turks Fruit, gebaseerd op de gelijknamige roman van Jan Wolkers, is een van de meest succesvolle Nederlandse films aller tijden. Maar waarom draagt deze film de titel Turks Fruit?

Het boek heet Turks fruit, omdat Olga om Turks fruit vroeg toen ze in het ziekenhuis lag. Turks fruit klinkt goed en gezond, maar dat is het niet. Net als de relatie van de ik-figuur en Olga.

Turks Fruit is doordrenkt van de Wolkeriaanse gedachte dat het leven de dood met zich meedraagt. Hoofdthema is het bederf. In de liefdesroman luidt de ontbinding van de liefde tussen Olga en de beeldhouwer de lichamelijke aftakeling van Olga in. Het hele boek zit vol grote en kleine doodsverhalen. Die kleine verhalen, vaak handelend over stervende dieren, verwijzen steevast naar het grote (liefdes)drama.

Het verhaal achter Turks Fruit

Het boek gaat over Erik, een beeldhouwer, en over zijn relatie met zijn vrouw Olga. Olga heeft hem verlaten en Erik beschrijft korte hoogtepunten uit zijn relatie met Olga. Pas op tweederde van het boek horen we wat er gebeurd is. De hoofdstukken daarvoor zijn steeds of voor dat moment of erna. Zo wordt er een zekere spanning opgebouwd naar het moment waarop verklaard wordt hoe ze uit elkaar zijn gegaan. Die eerste hoofdstukken zijn eigenlijk één grote kreet 'ik ben zo eenzaam'. Vervolgens begint het bij het begin dat hij haar al liftend leert kennen. Ze worden verliefd, maar ze krijgen een auto-ongeluk. Een paar maanden later zien ze elkaar weer en van af toen was de liefde een feit en trekt ze bij hem in.

We zien steeds hoe gelukkig hij is geweest met Olga. Het is een liefde die heel intens beleefd is. Seks speelt daarbij een belangrijke rol. Soms heb je het idee dat ze de hele dag naakt liepen en elk moment aangrepen om 'het' weer te doen. Uit de fragmenten na het keerpunt blijkt dat alle andere vrouwen niet dat voor hem betekenen als wat Olga voor hem was geweest. Ondanks dat het er dan flink aan toe was gegaan, vooral op seksueel gebied.

Olga was voor hem alles. Allerlei kleine details worden er van haar beschreven. Ze zorgt voor inkomsten, hoe klein ze ook zijn. Ze houdt van dieren, maar niet van kinderen. Dit blijkt ook uit twee beelden die Erik gedurende deze periode maakt. Het eerste is een moeder met kind, waarvan de wethouder zegt: "het lijkt wel of ze angst heeft voor het kind." Het andere beeld is een vrouw met een kat op haar arm, waarvan men opmerkt: "Het lijkt wel of het haar kind is." In beide gevallen heeft Olga uren lang model gestaan. Van het schaarse geld gingen ze regelmatig naar jazzconcerten, ten koste van vlees bij het eten. Ook de vakanties waren heel sober: een tentje op Ameland, waar de liefde ook weer heel intens beleefd werd.

De angst van Olga voor zwangerschap kwam door haar moeder, die een borstamputatie had moeten ondergaan. Tegen Olga zei ze vroeger dat Olga haar borst leeggezogen had. Een andere angst van Olga was kanker. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het moment dat zij wat roods in haar ontlasting ziet.

Het grote keerpunt in de relatie wordt volgens Erik geregisseerd door Olga's moeder, waarvoor Erik altijd al beneden de stand was geweest. Na de dood van Olga's vader is haar moeder constant aan het stoken. Ze zegt dat andere vriendinnen van Olga het beter hebben. Uiteindelijk blijkt Olga niet ongevoelig voor de materiële tekortkoming.

Een zakendiner is het breekpunt. Olga zit te flirten met een zakenrelatie, tot genoegen van haar moeder, maar tot ontzetting van Erik. Hij wordt er misselijk van en geeft midden aan tafel over. Op de terugweg van de toilet slaat hij uit woede Olga een blauw oog. Olga neemt dit niet en trekt bij haar moeder in. Uiteindelijk volgt een scheiding. Olga hertrouwt nog twee keer, maar wordt niet echt gelukkig.

Het boek eindigt met het ontstaan van een tumor bij Olga. Haar haar valt uit en ze wordt vergeetachtig en opvliegerig, dit alles door de medicijnen. Van af dat moment bezoekt Erik haar iedere dag. Hij koopt een pruik voor haar en ook Turks fruit, het laatste en het enige snoep dat ze nog kon eten. Al is dat niet heel duidelijk te merken. Tijd is niet heel erg belangrijk, omdat hij vooral flashbacks heeft. Wat wel duidelijk is, is dat het na de oorlog is, maar niet in de toekomst. Dus voor 1969, wanneer het boek is uitgegeven. Het verhaal, inclusief de flashbacks duurt ongeveer 8 tot 10 jaar. Er zit geen logische volgorde in de tijd, en is zeker niet chronologisch verteld.

Personages

Ik-figuur: Een kunstenaar of beeldhouwer. Hij woont in Amsterdam en heeft daar ook zijn atelier. Wanneer hij liftend langs de weg staat ontmoet hij Olga. Hij wordt stapelgek op haar, dit kun je merken aan het feit dat er altijd over haar wordt geschreven. Hij geniet van zijn leven bij haar en van de seks, die overigens uitvoerig en met een grof taalgebruik wordt beschreven. Nadat de relatie tussen hem en Olga stukloopt stort hij als het ware ineen. Hij eet voor een tijdje niets of nauwelijks en is depressief. Olga betekende alles voor hem. Het uiterlijk van de ik-figuur wordt niet besproken en ook zijn naam wordt niet genoemd.

Olga: Een roodharige vrouw met sproeten. De ik-figuur en Olga ontmoeten elkaar wanneer ze de ik-figuur oppikt als hij liftend aan de weg staat. Het boek wordt beschreven vanuit het oogpunt van de ik-figuur, dus we krijgen gedurende het verhaal niets te weten over hoe Olga over bepaalde dingen denkt of hoe ze zicht voelt. Volgens de ik-figuur heeft ze een goddelijk lichaam met mooie rondingen. Olga’s kinderlijke gedrag, ik wil bijna zeggen bijgelovig, is erg opvallend. Haar moeder heeft haar laten geloven dat zij als kind haar geamputeerde borst eraf heeft ‘gezogen’. Olga is voor een tijdje de echtgenote van de ik-figuur, maar ze gaan uitelkaar wanneer ze vreemd is gegaan met een andere man. Olga sterft ten gevolge van een tumor in haar hoofd. Naarmate je verder leest takelt ze snel af tot haar overlijden.

Olga’s vader: De vader van Olga lijdt aan obesitas, hij is dan ook erg dik. Verder is hij lief, aardig en heeft hij veel over voor zijn dochter. Hij wordt bedrogen door de moeder van Olga, zijn vrouw. Hij moet eigenlijk op dieet, maar zijn vrouw voorkomt dit door hem vetrijk te eten te geven waardoor hij uiteindelijk sterft.

Olga’s moeder: De moeder van Olga is een echte bitch. Het feit dat ze, toen Olga klein was, haar wijs heeft gemaakt dat het haar schuld was dat ze een borst miste zegt voor mij al genoeg. Ook helpt ze haar eigen echtgenoot om zeep door hem vettig voedsel te geven terwijl dit dodelijk voor hem is. Ze heeft een grote hekel aan de ik-figuur en doet er ook alles aan om de relatie tussen Olga en de ik-figuur kapot te maken. Volgens de ik-figuur is het ook haar schuld dat Olga bij hem is weggegaan. Ook bedriegt ze haar echtgenoot door vreemd te gaan.

Motieven in Turks Fruit

  • Liefde: De centrale relatie tussen Erik en Olga.
  • Kanker: De ziekte die Olga uiteindelijk fataal wordt.
  • Overspel: Een oorzaak van de breuk tussen Erik en Olga.
  • Verdriet: Het gevolg van verlies en aftakeling.
  • Seks: Een belangrijk onderdeel van de relatie tussen Erik en Olga.

Het motto van Turks Fruit

Het motto van Turks Fruit is een citaat uit De Avonturen van Kuifje tussen twee heren die zichzelf het naarst vinden. Deze wedijver in slechtheid verwijst naar de ‘schuldigen’ in Turks Fruit: de schoonmoeder van Erik en ‘Amerika’ (zie motieven).

"Rastapopoulos: Ik, naar? Ik ben de grootste naarling van de hele wereld! Carreidas: O, nee, ik ben de grootste naarling van de wereld… En ik ben trouwens veel rijker! Rastapopoulos: Misschien, maar ik heb mijn drie broers en mijn twee zusters geruïneerd en mijn ouders uitgezogen… Nou, wat zegt u daarvan? Carreidas: Dat is nog niks! Ik ben zo slecht geweest tegen mijn oudtante, dat ze gestorven is van verdriet! Rastapopoulos: Nu heb ik er genoeg van! Voorruit, geef toe, dat ik slechter ben dan u! Carreidas: Nooit! Hoort u dat? Ik sterf nog liever! De Avonturen van Kuifje VLUCHT 714"

Verfilming van Turks Fruit

De film Turks Fruit van Paul Verhoeven kwam in 1973 uit in de Nederlandse bioscopen. Met in de hoofdrollen Monique van Ven en Rutger Hauer bleek de film een enorm succes. Vooral de erotische scènes waren spraakmakend. De film Turks Fruit is gebaseerd op de gelijknamige roman van de beroemde Nederlandse schrijver Jan Wolkers.

Oorspronkelijk werden Willeke van Ammelrooy en Hugo Metsers getipt als de acteurs die Erik en Olga zouden kunnen spelen. Onderhandelingen met van Ammelrooy verliepen echter moeizaam, waardoor men uiteindelijk bij Monique van de Ven uitkwam.

De film zocht grenzen op, maar was misschien juist daarom wel zo populair onder de bioscoopgangers. In eerst instantie werd de film gemengd ontvangen in de Nederlandse pers. De erotiek en seksuele scènes in de film ontvingen veel negatieve reacties. Toch werd de film een succes in de Nederlandse bioscopen.

Meer dan 3.3 miljoen kaartjes voor Turks Fruit werden verkocht, wat het nu nog steeds de meest succesvolle film uit de Nederlandse filmgeschiedenis maakt. In 1999 werd de film door het Nederlandse publiek verkozen als de beste Nederlandse film van de eeuw.

labels:

Zie ook: