Veel vrouwen beweren ‘verslaafd’ te zijn aan chocolade, een bewering die vaak wordt onderzocht door wetenschappers en voedingsdeskundigen. Het is een feit dat vrouwen en chocolade een combinatie is die onlosmakelijk met elkaar verbonden is. Sommige vrouwen kunnen geen dag zonder en tijdens dé periode zijn er die bijna in staat zijn er een moord voor te doen.

De samenstelling van chocolade

Chocolade wordt gemaakt van cacao, die wordt gewonnen uit cacaobonen, de pit van de vrucht van de cacaoboom (Theobroma cacao). Na fermentatie worden de bonen gedroogd, schoongemaakt en geroosterd. De buitenkant wordt verwijderd en dan blijven de cacaonibs over (het grondproduct voor cacao). Voordat cacao gebruikt wordt, wordt er vaak eerst een vloeistof van gemaakt zodat de bewerking makkelijker is. Chocolade wordt verkocht in vaste, vloeibare of smeerbare vorm. Chocola wordt veel gebruikt om bepaalde producten te zoeten. Cacao wordt voornamelijk geproduceerd in Mexico en Midden-Amerika.

In cacao zitten veel flavanoïden. Verder zitten er in cacao veel alkaloids zoals theombromine phenethalime en cafeïne [2]. Chocolade bevat cafeïne, theobromine en anandamide, een stof die verwant is aan THC (de werkzame component van cannabis) die een bewezen effect op de hersenen hebben zoals de neurotransmitters β-fenylethylamine, dopamine, serotonine en endorfine [3].

De psychologische aspecten van chocoladeconsumptie

We eten natuurlijk chocolade omdat we het lekker vinden, maar deze cravings (onbedwingbare trek) hebben soms ook een emotionele oorzaak. We zijn bijvoorbeeld verveeld, angstig of voelen ons even niet zo lekker. Omdat je jezelf even iets wilt gunnen of net even wat minder sterk in je schoenen staat, plunder je eerder de snoepkast. Het goede gevoel dat het eten van chocolade oproept, komt vooral vanwege de positieve associatie die we hebben met chocolade. Chocolade geeft een goed gevoel door het aroma, de smeltbaarheid, structuur, suikers en vet combinatie [1][8]. Te veel chocola eten ligt dus niet aan een specifiek magisch stofje, maar puur doordat chocolade het lekker smaakt en ruikt, en je een verzadigd gevoel geeft.

In 2009 vond men een verband tussen de neurologische mechanismen verantwoordelijk voor drugsverslaving en voedselverslaving (hierbij moet wel de kanttekening worden gemaakt dat onderzoek van ratten niet direct te generaliseren is naar mensen) [11]. Hierbij lijkt dus niet zozeer de specifieke rol van chocolade van belang, maar lijkt het te gaan om alle voedsel wat rijk is aan suikers en vetten.

Een andere studie onderzocht het verschil tussen een appel en chocolade op het hongergevoel, de gemoedstoestand en het schuldgevoel. Hieruit kwam naar voren dat de appel en chocolade beide leiden tot een verminderd hongergevoel en een betere gemoedstoestand [7]. Mensen die chocolade aten, hadden ten opzichte van de appeleters minder hongergevoel en meer plezier, maar wel een hoger schuldgevoel.

Chocolade cravings en onthouding

Er valt wel een onderscheid te maken tussen mensen die regelmatig chocoladecravings hebben en degenen die weinig chocolade eten. Uit onderzoek blijkt dat als chocoladecravers gedurende een langere periode van onthouding meer plezier ervaren als ze los gaan op een chocoladetraktatie in vergelijking met mensen die niet regelmatig chocolade eten[6]. Deze onderzoekers geven aan dat er echt een verschil bestaat in hoe mensen onderling van chocolade genieten. Dit effect wordt bevestigd door fMRI-scans om een beter beeld te krijgen van de hersenreactie na het eten van chocolade. Onderzoek laat zien dat mensen die regelmatig chocoladecravings hebben, heftiger reageren dan mensen die niet zo vaak chocolade eten [9].

Soms zijn chocolade cravings een gevolg van een verlaagd zelfvertrouwen, een vervelend gevoel of gewoon een moment van zwakte zoals we die allemaal kennen. Als je doorhebt waardoor het komt, is het belangrijk om dit gevoel te herkennen en hier goed mee om te gaan. Natuurlijk kan je wel chocolade eten, maar probeer jezelf een limiet aan te geven. Bijvoorbeeld een paar blokjes chocolade in plaats van een hele reep. Als je uit verveling gaat eten, probeer dan een wandeling te maken, ga hardlopen, bel een vriend of ga aan boek lezen. Probeer je geest zo te sturen, zodat je aan andere dingen gaat denken. Een andere oplossing is het vervangen van chocolade door fruit of natuurlijk door helemaal geen chocolade in huis te hebben. Maak het jezelf makkelijk en koop alleen de gezondste producten. Ten slotte kan je natuurlijk ook gaan sporten. Sporten geeft je hersenen dezelfde beloning als een reep chocolade. Het kost alleen energie!

Gezondheidseffecten van chocolade

Uit een aantal onderzoek is gebleken dat dagelijkse inname van pure chocolade positieve gezondheidseffecten oplevert. Toch komt er ook steeds meer kritiek op deze aanbeveling, vooral vanwege de grote hoeveelheid suiker en triglyceriden die je eveneens binnenkrijgt. Je moet namelijk veel chocolade eten om de positieve gezondheidseffecten te ervaren en als gevolg daarvan krijg je ook veel suikers en vet binnen. Verder is het de vermelding waard dat de meeste onderzoeken met een positief onderzoeksresultaat gesponsord zijn door chocoladefabrikanten.

Chocolade is een voedingsmiddel dat beperkte hoeveelheden theobromine, cafeïne en tryptofaan bevat, stoffen die een effect op de hersenen kunnen hebben.

In het voorjaar van 2010, niet geheel toevallig vlak voor Pasen, kopten de kranten dat chocolade de kans op hart- en vaatziekten verlaagt. Uit een groot onderzoek bleek dat Duitsers die chocolade eten, bijna 40 procent minder kans hebben op een hartaanval of beroerte. Zelfs de altijd sceptische voedingswetenschapper prof. dr. Martijn Katan van de VU in Amsterdam liet in een reactie weten dat chocolade een mogelijk positief effect kan hebben.

Jaren geleden is in Zutphen wel al een dergelijke studie uitgevoerd in een groep mannen op leeftijd. De helft van hen kreeg chocolade 'voorgeschreven’, de andere helft niet. Chocolade bleek een bloeddrukverlagend effect te hebben.

De kracht van chocolade zit hoogstwaarschijnlijk in de polyfenolen, van nature in cacao aanwezig. Overigens komen polyfenolen ook voor in wijn, olijfolie, bessen, thee, koffie, walnoten en groenten. Polyfenolen zijn antioxidanten, stoffen die het lichaam beschermen, bijvoorbeeld tegen straling uit zonlicht of schadelijke stoffen die in de stofwisseling kunnen ontstaan. Gedacht wordt dat ze de kans op een beroerte en een hartaanval verlagen door aderverkalking en ontstekingen tegen te gaan. Helemaal precies is het werkingsmechanisme niet bekend. Hoe donkerder de chocolade, hoe meer cacao en dus hoe meer polyfenolen.

Naast de gezonde polyfenolen bevat hij namelijk flink wat verzadigde vetten en suikers en dus calorieën. Een reep chocolade van 100 gram levert al snel ruim 500 kilocalorieën!

Waarom is chocolade zo lekker?

Het is de onweerstaanbare combinatie van vet en zoet die onze hersenen zo verheugd doet reageren. Chocolade smelt bovendien in de mond en dat geeft een ware smaakexplosie op de tong.

Chocolade en de menstruatiecyclus

Veel vrouwen vinden van wel. Ze claimen dat ze vlak voor de menstruatie snakken naar chocolade. Wetenschappelijk is die hormonale behoefte niet aangetoond. Zo namen Amerikaanse onderzoekers steekproeven bij vrouwen voor en na de overgang. De trek in chocolade werd getest en wat bleek? Ook na de overgang was die trek aanwezig. Die theorie kan dus in de prullenbak. Maar chocolade kan, puur omdat het zo lekker is, wél een zekere troost bieden in de sombere buien vlak voor de menstruatie. Uit ander onderzoek blijkt dat somber gestemde mensen vaker chocolade eten.

Chocolade als afrodisiacum

Ook naar de stof fenylethylamine, die in chocolade voorkomt. Deze stof wordt ook aangemaakt als mensen verliefd zijn. Vandaar het gerucht dat chocolade lustopwekkend is.

Chocolade mythes ontkracht

Vanwege de aanwezigheid van deze stoffen is het populaire misverstand ontstaan dat chocolade een stimulerend effect op de hersenen zou hebben en bovendien verslavend zou zijn. Dit is echter niet het geval, omdat de genoemde stoffen in een dusdanig kleine concentratie voorkomen in chocolade dat een gemiddeld mens vele tientallen kilo’s pure chocolade zou moeten eten om ook maar het geringste effect te ervaren. Het positieve gevoel dat chocolade opwekt, komt door de smaak, de structuur en het aroma, en niet zozeer door een specifiek stofje wat in chocolade zit. Als er al zoiets als een chocoladeverslaving zou bestaan, komt dit door het fijne gevoel dat we koppelen aan het eten van chocolade. Het is geen fysieke verslaving, maar een craving naar een bepaald product omdat we het associëren met een goed gevoel.

Onderzoek naar de populariteit van melkchocolade, pure chocolade, witte chocolade en cacaopoeder wees uit dat melkchocolade de geliefdste chocolade is [1].

Nog een verschil is dat de hersenen van mannen en vrouwen verschillend reageren op de inname van chocola.

Hieronder een tabel die de verschillen in samenstelling van de meest populaire chocoladesoorten weergeeft:

Chocoladesoort Cacaobestanddelen Suiker Melk
Melkchocolade 20-40% Aanwezig Aanwezig
Pure chocolade Minimaal 34%, tot 98% Aanwezig Afwezig
Witte chocolade Geen Aanwezig Aanwezig

Tips om chocoladeconsumptie te matigen

  • Probeer jezelf een limiet aan te geven. Bijvoorbeeld een paar blokjes chocolade in plaats van een hele reep.
  • Als je uit verveling gaat eten, probeer dan een wandeling te maken, ga hardlopen, bel een vriend of ga aan boek lezen.
  • Vervang chocolade door fruit of natuurlijk door helemaal geen chocolade in huis te hebben. Maak het jezelf makkelijk en koop alleen de gezondste producten.
  • Ga sporten. Sporten geeft je hersenen dezelfde beloning als een reep chocolade. Het kost alleen energie!

labels:

Zie ook: