Tomaten zijn de vruchten, of beter gezegd het eetbare deel van de tomatenplant, de Solanum lycopersicum. Van de plant zijn alleen de vruchten eetbaar, het overige deel van deze plant, die deel uitmaakt van de nachtschade familie, is giftig. Alhoewel het een meerjarige kruipende plant is wordt deze geteeld als eenjarige.
Er zijn talloze soorten en kleuren tomaten verkrijgbaar. Naast de bekende rode tomaten zijn er tegenwoordig ook zwarte, gele en zebra (groen gestreepte) tomaten te koop.
De kleur van tomaten
Tomaten zijn alleen rood als ze een bepaalde kleurstof bevatten die tijdens het rijpen voor deze verkleuring zorgt. Sommige soorten tomaten bevatten deze stof helemaal niet en blijven dan ook als ze rijp zijn gewoon groen. Hangt enkel van de soort af.
Tomaten zijn eerst groen. Tomaten zijn alleen rood als ze een bepaalde kleurstof bevatten die tijdens het rijpen voor deze verkleuring zorgt.
Het rijpen van tomaten
Om tomaten te rijpen (en dus de rode kleur te geven), hebben ze ethyleen nodig. Van nature heeft een tomaat dit, maar om het proces te versnellen kunt u er een banaan, appel, kiwi, peer of avocado bijleggen. Deze groente- en fruitsoorten bevatten zelf al veel ethyleen.
Door de tomaten in een papieren zak of plastic zak met een paar gaatjes te stoppen, rijpen ze ook sneller. De zak houdt het ethyleen vast, waardoor het rijpingsproces versneld wordt.
Wanneer uw tomatenplantje in het najaar niet meer goed wil groeien, kunt u ook trosjes in een houten kistje leggen en daar een banaan bij stoppen. Dek het kistje af met een krant en zet het binnen. En als laatste, het klinkt eigenlijk heel logisch: geef de tomaten nog wat extra zon. Want door de zon rijpen tomaten aan de plant. Door ze in de vensterbank in de zon te zetten of op een andere plek met veel licht, zullen ze ook binnen een paar dagen rijp zijn.
Het effect van ethyleen op de rijping
Dit papje bevat het plantenhormoon etheen (ethyleen), en dat werkt als verouderings/afrijpingshormoon. Dat wordt ook door planten zelf geproduceerd, en is een van de sterkere geurbestanddelen van rijpend fruit.
Thuisproefje: koop een tros rijpe geurende bananen, en een tros hardgroene. Breek de groene tros in tweeën, stop één helft in een ruime plastic zak, en stop in een andere ruime plastic zak de andere helft PLUS een rijpe banaan. Vergelijk dagelijks de keluren van je halve trossen. De etheen geproduceerd door die rijpe banaan zal de rest ook snel doen afrijpen.
Een bos snijbloemen bij een schaal met rijp fruit is om dezelfde reden ook veel minder lang mooi. Vooral anjers zijn heel gevoelig.
Factoren die de rijping beïnvloeden
Waarom een tomaat pas vanaf een bepaald moment wil doorkleuren uit zichzelf (zonder extra etheen): helemaal zeker weet ik dit niet, maar wat ik me herinnner is dat het niets meer of minder is dan een zaak van evenwicht.
Delende plantecellen produceren grote hoeveelheden andere hormonen, bijvoorbeeld auxinen en gibberellinen. Die werken hormonen als etheen tegen. Een volgroeiende vrucht produceert steeds minder auxinen, waarna op een goed moment die etheen het gaat winnen en het verouderings/rijpingsproces vanzelf begint.
Je ziet zoiets ook wel gebeuren bij zieke planten, of planten waarbij door bijvoorbeeld watergebrek de groei stilvalt. Vruchten kunnen zich niet meer goed ontwikkelen, houden eerder op met voldoende auxinen te produceren en worden zogenaamd "noodrijp".
Het belang van kalium
Kalium (K) is belangrijk bij de vruchtvorm en heeft een positieve invloed op de grootte, de geur en kleur. Voor het functioneren van celmembranen is veel K nodig zodat de cellen het water kunnen vasthouden. Kalium stimuleert, samen met fosfaat, de snelle wortelgroei van planten.
Een tekort aan kalium kan resulteren in een verminderde opbrengst en kwaliteit. Verlaagde concentraties van kalium in de plant kunnen leiden tot een verminderde opbrengst zonder dat er gebreksverschijnselen waarneembaar zijn.
Oogsten en bewaren
Laat jij tomaten rijpen aan de plant tot ze volledig hun uiteindelijke kleur hebben? Niet doen! Onrijpe tomaten oogsten levert betere vruchten en gezondere planten op. Het lijkt logisch om tomaten te oogsten wanneer ze helemaal rijp zijn - dan zouden ze immers het beste moeten smaken, toch?
Uiteindelijk hoeven tomaten slechts voor een deel aan de plant te rijpen om toch hun volle smaak te krijgen. Er lijkt een soort optimaal moment te zijn waarop er voldoende smaak in de tomaat zit, zonder dat de vruchten volledig verkleurd zijn. Op deze manier onrijpe tomaten oogsten heeft nog meer voordelen.
Ten eerste voorkomt het dat je vruchten barsten. Dat gebeurt makkelijker bij tomaten die erg rijp zijn. Het voorkomt ook dat je tomaten overrijp worden en daarmee minder stevig en minder lekker van smaak. En tot slot hebben schimmels - zoals aardappelziekte bij tomaten - minder kans om toe te slaan.
Bij voorkeur worden tomaten niet in de koelkast bewaard, maar op een koele plek. De meest ideale temperatuur voor tomaten is 12˚C. Houd bij het bewaren van tomaten rekening met het feit dat deze veel ethyleen produceren waardoor groente, fruit en bloemen in de omgeving van de tomaten sneller kunnen bederven.
De symboliek van de tomaat
De tomaat heeft diverse symbolische betekenissen. Vanuit de psychologische kant wordt de tomaat, die ook wel bekend staat als liefdesappel, altijd in samenhang gebracht met geestelijke en lichamelijke liefde.
Wordt gekeken naar de symbolische betekenis van de tomaat in dromen dan staat deze vaak voor het eigen liefdesleven, een nieuwe of geheime relatie of algemene gezondheid.
labels:
