Waarom is fruit zo duur in Japan?

Japanse supermarkten zul je, zoals Nederlandse winkels in de herfst, niet betrappen op een aantrekkelijk geprijsde zak appelen. Integendeel: veel soorten fruit worden niet alleen het hele jaar door per stuk en verpakt in een schuimjasje verkocht, maar in verreweg de meeste gevallen ook nog eens voor een prijs die niet alleen zuinige Nederlanders zal doen schrikken. 600 yen (ruim 4,50 euro) voor één appel?

Beperkte ruimte voor landbouw

Voor die hoge Japanse fruitprijs zijn meerdere redenen aan te wijzen, maar de belangrijkste is toch wel de beperkt beschikbare ruimte om fruit (en ook groente) op te verbouwen. Japan is dan wel een uitgestrekt land, maar bijna 80 procent van het landoppervlak is bergachtig, wat betekent dat alles op de 20 procent overgebleven grond moet gebeuren.

Weilanden en boomgaarden leggen het daarbij onvermijdelijk af tegen bebouwing, want voedsel kun je, in tegenstelling tot woon- en werkruimte, importeren. Het bergachtig karakter zorgt ervoor dat Japan van huis uit vooral een land van paddenstoelen is. Nergens ter wereld zoveel verschillende soorten.

Inheems fruit

Inheems (of lang geleden overgevaren vanuit Korea en China) fruit is er ook, maar het gaat dan vooral om bessen en klein fruit. Waar het gecultiveerde vlakkere land over gaat naar het bos en de bergen vinden we fruitbomen. Die staan niemand in de weg. De bomen dragen ume-pruimen, kaki of persimmons, nashi-peren, kinkan, die we hier kennen als kumquats. Momo-perziken, yuzu-citrusvruchten en natuurlijk de wereldberoemde Japanse mandarijn.

Dit stamfruit moet nagenoeg allemaal met de hand geplukt worden, alleen de ume kunnen op het juiste moment van de boom geschud worden. Bomen staan niet in een gaard, maar verspreid in dit satoyama-landschap. De yuzu, met een van de meest herkenbare geuren van Japan, heeft zelfs doornen van een vinger lang. Dat is geen kwestie van in de boom klimmen, dat moet verschrikkelijk voorzichtig en met leren mouwbeschermers gebeuren.

Populaire fruitsoorten

Japanners zijn ook dol op meloen en vooral ook op aardbeien. Ofschoon ze in smaak en grootte zeer verschillen, hebben ze gemeen dat er veel ruimte nodig is om knappe vruchten te verbouwen. Een meloen heeft tien maal zoveel blad als vruchten.

Naast inheems fruit houdt Japan ook van fruit van elders. Daar horen de al eerder genoemde aardbeien bij die tijdens de Meiji-periode (1868-1912), dus enige tijd voor Wimbledon, geïntroduceerd werden. Verrassend genoeg heeft het land van de sakura-kersenbloesem geen traditie in het eten van kersen. De kersenbomen waar het land vol van tjokt zijn sierbomen. Pas in het kielzog van de aardbei kwam de kers naar Japan. Nog recenter kwamen de druiven, vijgen, kiwi en zelfs de appel binnen om te blijven. Elke fruitschaal of lunchtrommel in Nederland heeft een appel. Vanzelfsprekend want lekker, fris en rinzig, lang houdbaar en niet te duur.

Fruit van eigen bodem is in Japan dus niet goedkoper - bij lange na niet. De meeste Japanse fruitboerderijen voor aardbeien, meloenen, druiven etc. zijn minder dan één hectare groot. Door de beperkte ruimte die Japanse fruit- en groentetelers hebben is de oogst beperkt. Stamfruit staat veelal verspreid en moet met de hand worden geplukt.

De Nederlandse consument zou zonder te twijfelen voor importfruit kiezen, maar in Japan ligt die keuze veel minder voor de hand. Het eten van fruit heeft in Japan een andere beleving.

Fruit als luxeproduct

Tot halverwege de 20e eeuw werd fruit beschouwd als een luxeproduct. Dat begon al in de middeleeuwen, maar kwam tot een hoogtepunt tijdens de Edo-periode (1603-1868). In die tijd was een schaaltje met mizugashi (letterlijk ‘watersnoep’) bij de thee dé manier om je gasten te laten zien dat je de spreekwoordelijke schaapjes een flink eind op het droge had. Fruit maakte, zeker onder minder bedeelde Japanners, zeker geen onderdeel uit van het dagelijks dieet.

Die noodzaak was er simpelweg niet: in Japan was, door het vochtige klimaat, onder meer schoon drinkwater ruim voorhanden. Pas in de jaren ’50 van de vorige eeuw kwam er, ook als gevolg van de Amerikaanse bezetting na de Tweede Wereldoorlog, enigszins verandering in hoe tegen fruit werd aangekeken, maar dat neemt niet weg dat een mooi stuk fruit nog steeds als een waardevol cadeau wordt beschouwd.

Wie op een Nederlandse verjaardag de jarige job meent te kunnen fêteren met een meloen, zal het jaar daarop wel wat goed te maken hebben. Of misschien zelfs, afhankelijk van de vergevingsgezindheid van de gastheer, niet eens meer op een uitnodiging hoeven te rekenen.

Sembikiya: luxe fruit sinds 1834

Sembikiya is leverancier van luxefruit depuis 1834. Zoals de winkel het zelf op wonderlijke wijze zegt: ‘Sincerity is delivered by a seasonal gift.’ Buzzfeed nam in 2013 een kijkje.

Hoewel het ene stuk fruit nog mooier is dan het andere, is de suikermeloen toch wel het absolute topstuk uit de collectie. Wie geluk heeft, betaalt ‘slechts’ 14.000 yen (bijna 110 euro) voor een exemplaar. Buiten het seizoen is die prijs, zoals hiernaast te zien, nog veel hoger.

Maar dan heb je ook wat: de suikermeloenen van Sembikiya worden uitsluitend geteeld in de prefectuur Shizuoka, vaak de ‘Japanse Rivièra’ genoemd vanwege het grote aantal zonuren en het zachte klimaat. Bovendien wordt ervoor gezorgd dat de meloenen niet op de grond hangen. En om een bepaald watergehalte te kunnen garanderen is de temperatuur, door inzet van airco’s in de zomer en verwarming in de winter, het hele jaar door gelijk. Alsof dat nog niet genoeg is, worden de meloenen regelmatig gemasseerd, om de perfecte ronde vorm en juiste verdeling van vocht te garanderen.

Mythe over dure prijzen

Eén van de hardnekkigste mythes over Japan is dat het land zo vreselijk duur zou zijn. Dat een sinaasappel er een tientje kost en een maaltijd nagenoeg onbetaalbaar is, laat staan een overnachting. Allemaal onzin. Japan, en ik bedoel eigenlijk gewoon Tokio, is heel goed te doen voor mensen met een bescheiden budget. Het is zelfs een goedkope vakantiebestemming. Maar! Je moet wel een beetje opletten waar je je kamer boekt en waar je een biertje bestelt. Tuurlijk, ze hebben er sinaasappels van tien euro. Duurder zelfs. Meloenen van honderd euro, trossen druiven die rustig veertig euro kosten.

Maar je moet je fruit ook niet op de voedselwarenafdelingen van de sjieke warenhuizen Mitsukoshi, Daimaru, Matsuya en Takashimaya kopen. In levensmiddelenwinkels die je in en om woonwijken vindt, kost het fruit minder dan bij de Albert Heijn. Dat valt me altijd op, als ik weer terug in Nederland ben: dat juist ons land één van de duurste ter wereld is. Voor een stukje smaakloze vis ben je hier al snel 15 euro kwijt. In Japan koop je hele vissen voor twee, drie euro. Maar goed, dat is alleen nuttig te weten als je in Tokio een woning met een keuken huurt.

Fruitveilingen in Japan

Zou jij een grote som geld over hebben voor twee meloenen? De Japanners hechten in ieder geval veel waarde aan hun fruit. In Japan werd namelijk de ultra exclusieve Yubari-meloen geveild. Hoewel wij in Nederland wellicht een paar euro voor een Galiameloen betalen, lijkt deze Yubari van een ander kaliber. Tijdens de eerste veiligen van het seizoensfruit wordt in Japan bijzonder veel geld neergelegd voor sommige vruchten. Het ging dit keer om een heuse miljoenenmeloen. Want de hoogste bieder legde moeiteloos 2,7 miljoen yen neer voor de vruchten. Dit komt neer op 20.370 euro voor twee stuks fruit. De koper was een lokale producent van babyvoeding.

Het betreft alleen geen record dit jaar. Want in 2019 smeet een gretige koper makkelijk 5 miljoen yen (37.532 euro) over de toonbank. In 2020 was merkbaar dat er een pandemie gaande was.

Wat maakt deze meloenen zo duur?

Maar wat maakt deze meloenen nu zo duur? Net als bij champagne kan het fruit alleen in een bepaalde regio groeien. De zoetigheid van vrucht schijnt een bijzonder fenomeen te zijn, waar mensen graag wat (veel) geld voor neerleggen. De perfecte Yubari-meloen is rond en heeft een uitzonderlijk gladde schil. Een deel van de steel laten de kwekers zitten.

De veiling vondt plaats op een groothandelsmarkt in Sapporo, de hoofdstad van Hokkaido. Hier werden afgelopen maandag 466 meloenen geveild. Het bedrijf dat de vruchten kocht, vriest de meloenen in en stuurt ze als promotiegeschenk naar gezinnen met kinderen. Die gezinnen moeten zich via social media aanmelden. De producent staat bekend onder de naam Hokkaido Products.

Op een veiling in Japan werd onlangs twintigduizend euro geboden. Niet voor een auto, een kunstwerk of een sieraad, maar voor twee stukken meloen. En dat is niet de eerste keer dat in het Aziatische land iemand veel geld betaalt voor een gezonde snack.

Drie dure, Japanse vruchten op een rij

1. Miljoenenmeloenen

   De koper in Japan betaalde 2,7 miljoen Japanse yen (20.280 euro) voor de Yubari-meloenen, tijdens een veiling op een groothandelsmarkt. En dat is nog niet eens een record, want eerder werd al eens 5 miljoen Japanse yen (37.532 euro) voor zo'n zelfde meloen betaald. De vruchten schijnen erg zoet te zijn en groeien in een klein deel van Japan. Een perfecte Yabari-meloen is rond en glad. De koper gaat de vruchten invriezen en als cadeau naar meerdere gezinnen opsturen, om hen op te vrolijken. In het Aziatische land wordt fruit regelmatig als luxe cadeau gegeven als teken van respect.

2. Eieren van de zon

   In Japan hebben ze veel geld over voor een stukje fruit. In de supermarkt kun je namelijk mango's kopen voor zo'n zestig euro per stuk. Voor de speciale Taiyo no Tamago (ei van de zon-mango) wordt goed gezorgd. De mango wordt aan de boom al in een netje gehangen en regelmatig gedraaid, zodat-ie aan alle kanten zonlicht krijgt. Zo krijg je rode, zoete en sappige vruchten. In 2017 betaalde iemand zelfs zo'n 3200 euro voor twee van deze topmango's.

3. Vierkante vrucht

   Ze passen makkelijk in de koelkast en zien er bijzonder uit: vierkante watermeloenen. Deze vrucht wordt in Japan regelmatig voor hoge bedragen op fruitveilingen verkocht. Ze liggen in winkels voor bedragen tot wel achthonderd euro. De watermeloenen worden in vierkante dozen gekweekt en zien er daardoor bijzonder uit. Toch hebben ze een groot nadeel: doordat ze nog niet helemaal rijp zijn, zijn ze helemaal niet zo smakelijk.

Vind je het fruit in Nederland soms al duur? Dan ben je nog nooit in Japan geweest. Sembikiya in Tokyo is een echt familiebedrijf: al sinds 1834 wordt hij trouw van generatie op generatie gerund. Het is nu bijna niet meer voor te stellen maar deze überluxe delicatessenwinkel begon ooit als een outletstore voor fruit. Inmiddels is het door de bizar hoge prijzen meer een cadeauwinkel dan een fruitwinkel. Een op het oog simpele appel kost hier bijvoorbeeld zo’n €15,75.

Waarom geven Japanners zoveel geld uit aan fruit?

Waarom Japanners zo veel geld uitgeven aan fruit? Dat zit zo: in Japan is fruit een luxe-artikel omdat het nooit bedoeld was als voedingsmiddel, in tegenstelling tot bijvoorbeeld groente. In Japan zijn altijd voldoende verse groenten en eetbare planten beschikbaar waar vitamines uit gehaald kunnen worden, mede door de vele regen die er valt en het schone water. Door de traditie van het geven van dure stukken fruit, worden de extreme prijzen bovendien in stand gehouden én worden er speciale, gekke fruitsoorten voor gekweekt.

Appeltje voor de dorst? Dat kost je €15.75. Deze vierkante (!) meloen heeft een prijskaartje van €158,95. Slik. Liever een kistje gemengd fruit?

Toeristen zijn vaak verbaasd over de schoonheid, maten en vormen van Japans fruit. Ze kijken echter nog meer op van de prijzen. Waarom is Japans fruit toch zo duur? Nippon.com wil graag proberen hier een antwoord op geven door bovenaan te beginnen bij één van Japans meest gerenommeerde fruitleveranciers: Sembikaya.

In de Sembikiya flagshipstore in Nihonbashi staat het fruit elegant uitgestald in verlichte vitrines, waardoor je je eerder in een juwelierswinkel waant dan in een fruitzaak en ook de prijzen zijn navenant. Voor een muskmeloen is men zo tussen de €124 en €191 kwijt terwijl voor een enkel trosje Seto Giant druiven €112 neergeteld moet worden.

Het bedrijf Sembikiya, dat 182 jaar geleden werd opgericht, is gespecialiseerd in luxe fruit in geschenkverpakkingen en manden. Fruit dat als geschenk dient, moet perfect rijp en smakelijk zijn en er bovendien op en top uitzien. Sembikiya mag de Japanse regering, bouw- en handelsondernemingen en banken tot zijn vaste clientèle rekenen evenals een vermogende klant uit het Midden-Oosten, die maandelijks met zijn privéjet naar Japan vliegt om fruit in te kopen.

"Japans fruit is zonder twijfel het beste fruit ter wereld, zowel qua smaak als kwaliteit," vertelt Oshima Ushio van Sembikiya.

Het bedrijf bedient het upper marktsegment op de Japanse fruitmarkt. FruitHouse Yoshidaya richt zich daarentegen op een grotere doelgroep en levert naast luxe geschenkverpakkingen ook fruit voor dagelijks gebruik.

"Sembikiya koopt net zoals wij zijn fruit in op de Tokyo Metropolitan groothandelsmarkt," legt Hashimoto Yoshihei van Yoshidaya uit. "Ze hebben echter een andere manier van inkopen doen dan wij. Wij bekijken het fruit en kopen wat er goed uitziet."

Dat Japan niet het meest goedkope fruit heeft, dat wisten we al langer. Maar zou jij ooit meer dan €20.000 neertellen voor twee meloenen? De Japanners alvast wel. Daar gingen twee meloenen over de toonbank voor maar liefst €20.370 euro. In Japan is het niet zo ongewoon dat er op veilingen van seizoensfruit veel geld neergeteld wordt om een stuk ervan te bemachtigen. Seizoensfruit is voor vele Japanners een manier om te pronken of om te gebruiken als promotiemateriaal. Binnen de Japanse cultuur hechten ze in het algemeen veel waarde aan fruit.

Op een veiling op een groothandelsmarkt in Sapporo, de hoofdstad van Hokkaido, werden in totaal meer dan 466 meloenen geveild voor prijzige prijzen. De sterspeler van de avond was zonder twijfel de premium Yubari-meloen. Vanaf nu kan deze meloen ook wel als miljoenenmeloen door het leven gaan, want de koper - een lokale producent van babyvoeding - telde er moeiteloos 2,7 miljoen yen voor neer.

Wie dacht dat dit meteen de duurste meloen uit de Japanse geschiedenis is, zit fout. In 2019 smeet een enthousiaste koper er namelijk nog eens 2,3 miljoen meer yen bovenop. Goed voor 5 miljoen yen of €37.532. In 2020 waren dan weer de gevolgen van de coronacrisis merkbaar tijdens de veilingen.

Redenen voor de hoge prijs

Prijzig dus, die meloenen in Japan. Waarom zijn ze zo duur en toch zo fel gegeerd? Net zoals bij bepaalde soorten champagne kan fruit alleen maar in bepaalde regio's groeien. De ruimte om fruit op te verbouwen is bovendien vrij beperkt is in de regio. 80 procent van het landoppervlak is er bergachtig, wat de fruitteelt bemoeilijkt. Daarnaast is de import van fruit door de beperkte oppervlakte in het land vrij groot. Alles wat geïmporteerd wordt, is bijgevolg ook net ietsje duurder tegenover wat in eigen land gekweekt wordt.

Nochtans is het stamfruit uit Japan zelf absoluut niet goedkoper dan het geïmporteerde fruit. Dat komt omdat de bomen voor onder andere ume-pruimen, kaki of persimmons, nashia-peren of kumquats vrij verspreid staan én meestal met de hand geplukt moeten worden. Arbeidsintensief werk dus voor die boeren.

De Yubari-meloenen zijn op zich al een bijzondere vrucht, waardoor de prijs ervan serieus de hoogte inschiet. De zoetigheid van deze premium Yubari-meloen is uniek in Japan, net zoals de quasi perfect ronde vorm en de uitzonderlijk gladde schil. Kwekers van de vrucht laten een deeltje van de steel er speciaal aanzitten, om zo de meloen nog mooier te maken. Dat maakt het tot een gegeerd luxeproduct waar de Japanners maar al te graag mee willen uitpakken.

labels:

Zie ook:

• Ontbijtkoek bij Stoofvlees: Waarom is dat zo Lekker?
• Waarom Knakworsten Niet Koken: De Beste Bereidingswijze
• Peperkoek in stoofvlees: Het geheime ingrediënt!
• Ontdek Hoe Je Perfecte Rode Bieten Kookt: Stapsgewijze Gids Voor Heerlijk Resultaat!
• Ontdek Het Ultieme Geheim: Tandenpoetsen Voor of Na Het Eten? Alles Wat Je Moet Weten!