Een euro. Dat is wat je op de meeste plekken in Italië betaalt voor een espresso. Er is een voorwaarde: je consumeert de espresso staand aan de bar. Je bestelt, in de drukte controleert de barman nog eens wat je hebt besteld. Liscio? Zonder iets? Of het is een caffè macchiato met koude of warme melk. Of een lungo, of ristretto. Voor alles geldt: 1 euro. Of soms een duppie meer (langs de snelweg) of minder (richting het zuiden).

De koffieprijs werd ooit eens vastgesteld door de Italiaanse Kamer van Koophandel. Iedere bar diende zich daaraan te houden. Maar met het verplichte vrije marktdenken ontkwam ook het kopje espresso niet aan een prijs die moet worden vastgesteld door vraag en aanbod. Iedere barman of -vrouw kan dus vragen wat hij of zij denkt dat goed is. In Sesto San Giovanni, een voorstandje van Milaan, is dat in een bar vijftig cent. De eigenaar daar bestelt ongebrande bonen, heeft een eigen branderij en zegt zo de dure koffieleveranciers zoals Illy en Lavazza te kunnen ontwijken. Zover gaan de meeste barren niet. Een euro is ook prima. De espressodrinker is het hem of haar waard om dagelijks een eurootje neer te leggen. Zelfs in het-kan-niet-sjieker-dan-dit-dorpje Portofino geldt de wet van een euro voor een espresso aan de bar.

Onlangs bestelden we er een ijsje op de centrale Piazza Martiri dell'Ulivetta. Daar betaal je al snel twee keer zoveel voor een zuinig bolletje in je hoorntje. Vijf kilometer verderop in het ook niet zielige Santa Margherita betaal je de gewone prijs. Een glas prosecco gaat in Portofino voor zeker het dubbele weg, een parkeerplaats kost een vermogen, laat staan de ligplaats voor je jacht of uit eten bij de trattoria. Maar een espresso aan de toog bij Bar Morena da Ugo aan het plein kost er gewoon een euro. Een koffie aan de bar bestellen is dan ook eigenlijk niets voor de toerist. Aan de bar staan drukke, vaak werkende Italianen die maar even de tijd nemen voor een opkikker. Bestellen, drinken, betalen en weg.

Tijdens een vakantie hoeft dat niet zo snel. Dan ga je genieten, ga je zitten, wordt je bediend en bewonder je het uitzicht. En daar lap je voor. Wat altijd goedkoop is in Italië; zelfs in de grootste steden, is koffie! Neem je een caffè al bar, dus staand aan de bar, dan kost dit je tussen de €0,80 en €1,20 voor een espresso. Voor een cappuccino zul je tussen de €1,20 en €1,60 betalen.

Italiaanse koffiecultuur

Italianen staan bekend om hun koffiecultuur. De woorden voor de verschillende koffiedranken, zoals espresso, cappuccino, ristretto en doppio komen tenslotte uit het Italiaans. Maar wist je dat koffiebonen helemaal niet in Italië groeien? De koffieplant groeit met name in Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Wel zijn Italianen bazen als het gaat om ontwikkelen van espressomachines en molens. De koffiecultuur lijkt dan ook te zijn begonnen in Italië.

Zo was Venetië in de 15e eeuw één van de eerste koffie-hotspots in Europa! Naast dat Venetië vanwege de gunstige ligging een van de eerste koffiesteden in Europa werd, is Italië echt groot geworden als koffieland door de uitvinding van de espressomachine. In 1902 werd de eerste espressomachine uitgevonden, door Luigi Bezzerra. De machine werkte op 1,5 bar druk en de koffie werd in ongeveer één minuut geprepareerd.

Pas in 1948 werd er door Achille Gaggia een nieuwe machine uitgevonden die met een veel hogere druk werkte. Gaggia’s pistonmachine stond binnen een korte tijd in elke koffiebar in Milaan. Zijn machine kon in maar liefst 15 seconden een enkele espresso zetten. Nu kon er echt snel koffie gezet worden. Espresso betekent letterlijk ‘ter plaatse bereid’. De espresso, die uit de machine van Gaggia kwam, werd gekenmerkt door een stevige cremalaag, die we tegenwoordig nog steeds op de espresso zien. De espressocultuur was geboren. Inmiddels zijn we erachter dat de ideale druk wanneer het water de koffie bereikt negen bar moet zijn. Zo haal je, in combinatie met de juiste instellingen van de espressomachine en de molen de beste smaak uit de koffie.

Koffieprijzen wereldwijd

Op vakantie lijkt het vaak alsof koffie nog wel goedkoop te krijgen is. De goedkoopste koffie werd gedronken in Frankrijk, voor maar 1,10 euro! Ook in Spanje en Italië lukte het regelmatig om voor nog geen 2 euro een koffie te scoren, bleek uit de inzendingen. In het toeristische Carcassonne had inzender Ria de twijfelachtige eer die duurste koffie te betalen: 6,50 euro voor een cappuccino.

Waar sommige producten overal hetzelfde zijn, kent koffie eindeloos veel varianten. Zo berekende het Amerikaanse financieel adviesbedrijf SavingSpot in 2023 de gemiddelde prijs van een grote latte-koffie van Starbucks in tientallen landen door foto's van menukaarten en prijzen in bezorgingsapps te vergelijken. In Zwitserland kostte zo'n latte meer dan 7 dollar, in Italië 2,84 en in Nederland 4,44 dollar.

Factoren die de koffieprijzen beïnvloeden

  • Grondstofkosten
  • Transportkosten
  • Verwerkingskosten
  • Loonkosten
  • Verpakkingen
  • Marketingkosten
  • Huurkosten (in de horeca)

De prijzen voor de twee bekendste koffiebonen, de Arabica en de Robusta, worden op de beurzen tegen recordprijzen verhandeld. De Robusta-boon wordt vaak gebruikt door de grote, 'mainstream' koffiemerken. De koffieprijzen zijn flink gaan stijgen vanaf eind 2023. De prijzen piekten in februari 2025. Op dit moment (in augustus 2025) kost Robusta-koffie op de termijnmarkt ongeveer 3,60 euro per kilo. Arabica-koffie kost zo'n 5,95 euro per kilo.

Dat de koffiebonen duurder zijn geworden, heeft verschillende redenen. De oogsten waren slecht in Vietnam en Brazilië, de belangrijkste landen die koffie produceren. Koffie is een kwetsbaar gewas en zeer gevoelig voor klimaatveranderingen. Bovenop de slechte oogsten liepen ook de transportkosten op, onder andere door spanningen in de Rode Zee. Tegelijk met deze problemen in het aanbod van koffie, blijft de vraag naar koffie wereldwijd stijgen. Je ziet vooral in China en India dat mensen opeens koffie beginnen te drinken. Ook dat legt druk op de markt en speelt mee in de verwachting dat de markt nog wel even vast blijft zitten.

Koffie drinken tijdens de wintersport in Italië

Niets is lekkerder dan tijdens een hele koude wintersport een lekker warme kop koffie drinken. De Italianen kennen ook heel veel verschillende koffiespecialiteiten. Zo kennen ze naast de caffè (espresso) ook de doppio (dubbele espresso). Ze hebben verschillende koffiespecialiteiten met melk zoals de cappuccino en latte macchiato. Voor ieders wat wils en we raden ook zeker aan om zo veel mogelijk verschillende Italiaanse koffiespecialiteiten te proberen als je in Italië bent.

Italianen en hun koffieregeltjes

Je hebt het misschien weleens gehoord, maar het is in Italië not done om na 11:00 nog koffie met melk te bestellen. In de meest toeristische plaatsen kan je het nog wel krijgen, maar eigenlijk kan het niet. De Italianen hebben nog wel meer van dit soort koffie regeltjes, zo mag je een espresso geen espresso noemen maar een caffè of een caffè espresso deze drankjes zijn altijd precies een slok groot. Daarnaast drink je je koffie in de regel staand (met zulke kleine kopjes is het natuurlijk ook niet de moeite om uitgebreid te gaan zitten). Krijg je een glas water bij je koffie? Neem dan eerst het water en drink daarna de koffie op, anders beledig je degene die je koffie heeft gemaakt.

labels:

Zie ook: