Je bent zwanger en wordt overspoeld met adviezen. Tijdens de consulten bij de verloskundige komen er veel verschillende onderwerpen aan bod. Dat het schadelijk is om alcohol te drinken of te roken tijdens de zwangerschap, is voor de meesten wel bekend. Toch zijn lang niet alle adviezen even duidelijk en weet niet iedere zwangere waarom deze adviezen gegeven worden.
Als je zwanger bent, ben je extra gevoelig voor voedselinfecties. Ook kan wat je eet of drinkt schadelijk zijn voor je kind. Tijdens de zwangerschap is een gezonde leefstijl (extra) belangrijk. Daarbij hoort ook gezonde en gevarieerde voeding. Daarmee krijg je genoeg goede voedingsstoffen binnen voor jezelf en je baby. Sommige producten kan je beter niet of weinig eten en drinken als je zwanger bent of borstvoeding geeft. Deze voedingsmiddelen kunnen schadelijk zijn voor de (ongeboren) baby. De belangrijkste informatie vind je hier en je kan ook altijd je verloskundige om advies vragen.
Risico's van rauw vlees tijdens de zwangerschap
Het eten van rauw vlees kan allerlei voedselinfecties opleveren. De meeste voedselinfecties zijn alleen vervelend voor jezelf. Maar besmetting met de bacterie listeria of de parasiet Toxoplasma gondii kan een miskraam of vroeggeboorte veroorzaken. Toxoplasma gondii kan verder leiden tot ernstige schade aan de ogen en hersenen van de baby. De kans dat je besmet raakt is erg klein, maar de gevolgen kunnen dus ernstig zijn. In rauw vlees en rauwe vis en kaas van rauwe melk kunnen deze ziekmakers zitten. Daarom kun je die beter niet eten.
Er zijn veel dingen die je nu best niet eet. Gelukkig zijn er tal van lekkere gerechten die je wel gewoon kan eten tijdens je zwangerschap! Zoals bijvoorbeeld dit heerlijk broodje shoarma, een recept bedacht door Tirza van onze Kindervoeding Service. Dat kan! Schrijf je hier in voor onze wekelijkse nieuwsbrief.
Toxoplasmose
Toxoplasmose wordt veroorzaakt door de parasiet Toxoplasma gondii. Deze wordt verspreid via hele kleine eitjes die vooral uit kattenpoep komen. Deze eitjes komen op veel plekken voor, dus ook op bepaalde voedingsmiddelen zoals rauw vlees en groenten en fruit. Omdat kattenpoep overal in het milieu voorkomt, zitten de eitjes op veel plekken in de grond. Ook kunnen andere dieren ermee besmet zijn en zelfs groente en fruit zijn er niet altijd vrij van.
Als je ermee besmet bent, hoef je dat niet te merken. Sommige mensen hebben wel last van moeheid, huiduitslag, opgezwollen klieren en lichte koorts. Omdat de parasiet door de placenta bij je baby kan komen, is het nadelig voor de ontwikkeling van je baby.
Toxoplasma gondii is een eencellige parasiet die de infectieziekte toxoplasmose veroorzaakt (1). Veel zoogdieren zijn hiermee geïnfecteerd (2). Van een infectie met toxoplasmose merk je meestal niks en het wordt hierdoor vaak niet opgemerkt.
Als je wel klachten krijgt zijn deze vrij algemeen zoals vermoeidheid, lusteloosheid en koorts. Af en toe treedt er een vorm op die erg lijkt op de verschijnselen van de ziekte van Pfeiffer. Dan worden er vergrote lymfeknopen gezien, en treedt er spierpijn, lever- en miltvergroting op. Heel soms zijn de symptomen nog ernstiger, maar dit is meestal het geval als er sprake is van een verminderde afweer. Er kunnen dan oog-, long- en/of hersenvliesontsteking optreden.
Toxoplasmose is, net als bijvoorbeeld varicella (waterpokken) en rubella (rode hond), een infectie waarbij je na een eerste infectie (primo-infectie) in principe levenslang immuun zult zijn. In Nederland word je niet standaard getest op de aanwezigheid van beschermende IgG-antilichamen tegen Toxoplasma gondii voor of tijdens de zwangerschap. Er zijn landen waar dit wel gebeurd, zoals bijvoorbeeld in Frankrijk (2). Naar schatting is ongeveer 18% van de volwassen vrouwen beschermd tegen toxoplasmose. Het risico op een primo-infectie tijdens de zwangerschap wordt geschat op 0,5%.
De diagnose bij een zwangere wordt gesteld door serologisch onderzoek. Hierbij wordt gekeken of er antigenen en/of antistoffen tegen toxoplasmose in jouw bloed voorkomen. De interpretatie van deze uitslagen is in de zwangerschap soms lastig, omdat 50% van de zwangeren al antistoffen heeft door een eerder doorgemaakte infectie. Bovendien kunnen bepaalde antistoffen nog twee jaar na de infectie aangetoond worden. Om deze reden moet er dan een tweede serummonster worden onderzocht. Hierbij kijkt men of de concentratie antistoffen is gestegen.
Jullie ongeboren kindje kan alleen besmet worden indien je als moeder een primo-infectie doormaakt tijdens de zwangerschap. In dat geval is de kans dat je kindje ook geïnfecteerd raakt gemiddeld 40%. Het risico dat jullie kindje besmet wordt, neemt toe naarmate de zwangerschap vordert. In het eerste trimester is de kans minder dan 3% terwijl de kans aan het einde van de zwangerschap meer dan 60% is. Vroeg in de zwangerschap is de schade die het kindje door een infectie kan oplopen het grootst. Bij een infectie gedurende het eerste trimester van de zwangerschap kunnen er verschillende ernstige complicaties optreden: een hydrocephalus (waterhoofd), verkalking in de hersenen, verstandelijke beperking, microcefalie (te klein hoofd), oogafwijkingen en doofheid.
In Nederland bestaat er geen richtlijn voor de behandeling van een zwangere met toxoplasmose. (3) Een primo-infectie met toxoplasmose kan tijdens de zwangerschap worden behandeld met medicijnen zoals pyrimethamine, sulfadiazine en folinezuur (2). Deze behandeling lijkt alleen weinig effect te hebben op de kans dat jullie ongeboren kindje wordt geïnfecteerd. Het maakt hierbij niet uit op welk de behandeling plaatsvindt.
Listeria
Listeria is een bacterie die een voedselinfectie kan veroorzaken. Deze bacterie is vooral te vinden in producten die langdurig gekoeld bewaard worden en die zonder verhitting worden gegeten. Hoewel de kans klein is dat je besmet raakt, kunnen de gevolgen ernstig zijn als je zwanger bent. Het kan namelijk leiden tot een miskraam of vroeggeboorte. De listeria bacterie overleeft temperaturen boven de 70 °C niet. Als je je vlees dus goed doorbakt, is er niks aan de hand. Een medium biefstukje kan je dus beter even niet bestellen, wanneer je uit eten gaat.
Welke soorten vlees kun je beter vermijden?
Eet geen rauwe vleeswaren als filet americain, ossenworst, rosbief, fricandeau, rauwe ham, cervelaat, carpaccio en salami. Als je een liefhebber bent van filet americain, tartaar, ossenworst of carpaccio is het even slikken. Maar dit kun je echt de komende maanden beter niet eten.
Neem bij voorkeur geen rauw vlees en verhit vlees goed. Zo help je besmetting met listeria en toxoplasma voorkomen. Zorg tijdens de zwangerschap dat de tartaar of de biefstuk, het lamsvlees of het varkensvlees gewoon goed gaar is en laat (rauwe) filet americain, ossenworst, rosbief en carpaccio even staan.
Niet eten:
- Rauw vlees, zoals: Tartaar, Rosbief
- Carpaccio
- Filet Americain
- Rookvlees
Veilige alternatieven en voorzorgsmaatregelen
Het advies is om vlees altijd goed te doorbakken. Op deze manier dood je toxoplasma of listeria. Wil je wel echt graag een keer biefstuk of varkenshaas rosé eten? Vries het vlees dan minimaal 4 dagen in bij -12 graden (of 3 dagen bij -20 graden) en let erop dat het geen ‘plakvlees’ of vlees dat is geïnjecteerd is. ‘Plakvlees’ kun je herkennen doordat op het etiket staat ‘samengesteld uit stukjes vlees’. Als het onduidelijk is of het gaat om plakvlees of vlees dat geïnjecteerd is, dan kun je beter kiezen voor goed doorbakken. Dit advies geldt voor vlees uit 1 stuk zoals biefstuk of varkenshaas.
De meest veilige optie is om kliekjes door en door tot stomend heet te verhitten voordat je het opeet. Wil je een kliekje de volgende dag wel koud eten? Zorg er dan voor dat je na de bereiding het kliekje zo snel mogelijk terug koelt (binnen 2 uur onder de 10 °C en binnen 5 uur onder de 7 °C). Restjes of kliekjes kun je snel afkoelen door de pan in koud water te zetten en het gerecht regelmatig om te roeren.
De meeste soorten vlees en vleeswaren kan je gewoon eten. Vlees is een goede bron van ijzer, dat belangrijk is voor de groei en ontwikkeling van de baby.
Hygiënemaatregelen
Voorafgaande aan en tijdens de zwangerschap worden er een aantal hygiëne maatregelen geadviseerd om te voorkomen dat je een toxoplasmose-infectie oploopt.
- Het beste is om de kattenbak door anderen te laten verschonen.
- Eet geen rauw vlees, zoals rauw of medium gebakken biefstuk, rose gebakken varkenshaas, tartaar, rauwe worst. Als je vlees door en door verhit tot 70 graden gaat de parasiet dood. Bakken, braden, grillen, koken, wokken en sudderen. Het kan allemaal. Als het vlees maar door en door verhit is.
- Vermijd contact tussen rauw vlees en gaar vlees of andere producten. Gebruik schone messen, aparte planken en materialen nadat je rauw vlees hebt gesneden of aangeraakt.
- Werk in de tuin of de moestuin met handschoenen aan.
Overzicht van veilige en onveilige vleessoorten tijdens de zwangerschap
Vlees is een veelzijdig product dat vaak gebruikt wordt tijdens het ontbijt, de lunch of het avondeten. Je lust misschien graag een stukje vlees. Maar net zoals met vele andere producten gelden er andere regels als je zwanger bent. Lees hier waar je op moet letten als je zwanger bent en vlees wil eten.
Vlees als je zwanger bentTijdens je zwangerschap kan je over het algemeen prima vlees eten. De belangrijkste voedingsstoffen in vlees zijn vitamines B1, B6 en B12 en het mineraal zink. Daarnaast levert het ook ijzer en een hoop eiwitten op. Vlees past dus goed binnen een gezond eetpatroon tijdens je zwangerschap, mits je rekening houdt met een aantal dingen.
| Wel eten | Niet eten |
|---|---|
Alle gebakken, gekookte of gebraden vlees zoals:
| Lever, zoals:
|
Wat te doen bij twijfel?
Heb je toch een keer rauw vlees gegeten? Geen paniek. De kans dat je besmet bent geraakt met een schadelijke bacterie, en dat dit direct schadelijk is voor je baby, is klein. Twijfel je of krijg je klachten kort na het eten ervan? Raadpleeg dan een dokter of je verloskundige.
labels: #Vlees
