Heb jij ook altijd trek in zoet na de maaltijd? Sommige mensen voelen zich gewoon niet voldaan zonder iets lekkers na de maaltijd. Dan is het goed om te weten wat hier mogelijk de oorzaak van is. Het is niet om er tegen te vechten, maar om jouw zelfbewustzijn hieromtrent te vergroten! En dan kun je altijd zelf bewust kiezen of je wel of geen toetje neemt!

Redenen Waarom We Een Toetje Willen

1. Een Toetje Na Het Eten Is Een Gewoonte

Het grappige is, dat als jij van jongs af aan gewend bent om een toetje te eten, dat het simpelweg een gewoonte is. En in plaats van dat die zin in iets lekkers na het eten dan een fysieke behoefte is, is het meer een psychologische behoefte: het einde van de maaltijd triggert automatische gedachte aan een dessertje.

Want: dat doen we toch altijd? Het is iets wat je graag wilt, in plaats van dat het iets is wat jouw lichaam écht nodig heeft.

2. Jouw Maaltijd Was Fysiek Niet Verzadigend

Sommige maaltijden zorgen ervoor dat je je lichamelijk goed verzadigd voelt. Dit, terwijl andere maaltijden je gewoon niet “vullen”.

Bestaat jouw maaltijd vooral uit snelle koolhydraten (zoals wit brood, witte rijst, bewerkt voedsel), dan kan het zijn dat jouw bloedsuikerspiegel flink piekt na het eten van de maaltijd. Omdat jouw bloedsuikerspiegel hierna weer flink zakt, kan je in die “suikerdip” even ontzettend veel trek hebben in iets zoets. Want dat zou jouw bloedsuikerspiegel immer weer goed doen stijgen.

Heb je hier vaak last van? Kijk dan eens of je wat meer vetten en eiwitten kunt toevoegen aan jouw maaltijd.

3. Jouw Maaltijd Was Emotioneel Niet Verzadigend

Misschien heb je iets gegeten wat je niet écht lekker vond. Of iets waar je niet écht bewust van kon genieten.

Als jij trek hebt in een stukje chocola, kun je wel 3 appels, een bak kwark of een heel pak crackers eten, en je nog niet écht mentaal voldaan voelen. Ook al zit jouw buik misschien wel goed vol.

Jouw behoefte aan iets zoets kan dan te maken hebben met een behoefte aan serotonine, een stofje wat in onze hersenen voor een “goed gevoel” geeft. Een toename aan serotonine in jouw hersenen zorgt er vaak voor dat we blijer en kalmer zijn.

4. Je Legt Jezelf Veel Restricties Op, Als Het Gaat Om Zoetigheid

Een strikt dieet, waarbij je jezelf veel lekkers ontzegt kan ook de veroorzaker zijn van deze zin in een toetje.

Omdat je jezelf soms lekkernij ontzegt, vergroot je vaak jouw verlangen hiernaar. Omdat je je na de maaltijd beseft dat je “nog steeds niets lekkers” hebt gegeten, kan die craving opeens spontaan komen opzetten.

De Rol van Gewoontes en Bloedsuikerspiegel

Wanneer je altijd een toetje na het eten neemt, associeert je brein een maaltijd met een zoete afsluiter. Die zoete trek heeft niet altijd iets te maken met je bloedsuiker, soms draait het simpelweg om gewoontes. Je hebt je bord pasta nog niet op, of je verheugt je al op de koekjes die je straks vanaf de bank gaat eten.

De grootste boosdoener is jouw bloedsuikerspiegel. In bijvoorbeeld wit brood, pasta en rijst zitten veel snelle koolhydraten. Je lichaam reageert op die snelle stijging door insuline aan te maken, zodat die suikers ‘opgeruimd’ kunnen worden. Wanneer je dat eet, stijgt je bloedsuikerspiegel snel. Je lichaam stuurt een signaal naar je hersenen dat er energie nodig is, in de vorm van suiker. En dan gebeurt het: je bloedsuikerspiegel zakt weer en soms zakt-ie iets te veel. En voor je het weet sta jij in de voorraadkast met een reep chocola in je handen.

De "Toetjesmaag"

Na het avondeten zit je bomvol, maar als er een toetje aankomt, heb je tóch nog een plekje over. First things first: een ‘toetjesmaag’ bestaat niet. Waarom heb je altijd ruimte voor een dessert? De uitdrukking slaat op het gevoel dat je altijd nog een toetje kunt eten. Wél kan je maagwand zich ontspannen wanneer je iets zoets ziet. Er zit niet letterlijk een apart plekje in je maag, waar nog een toetje in past. Zo bereidt de maag zich voor op suikerrijk eten, en voel jij je minder vol. Daardoor kun je dus alsnog ruimte hebben voor iets zoets, terwijl je eigenlijk vol zat.

Sensorische Verzadiging

Dat je altijd ruimte lijkt te hebben voor een toetje, heeft ook te maken met sensorische verzadiging. Tijdens het eten raak je verzadigd (lees: vol) door sensorische kenmerken, zoals smaak, geur en textuur. Hoe zit dat? Eet je één soort voedsel, zoals hartig eten? Dan gaat dat eten je op een gegeven moment een beetje vervelen.

Bij iedere hap pasta krijg je dezelfde smaak, geur en textuur binnen, en die worden dan een beetje saai. Je brein krijgt dan een seintje dat je vol zit. Kortom: je hebt wel nog ruimte voor het toetje, omdat die een andere smaak, geur en textuur heeft. Maar dán komt het toetje, en dat (zoete) toetje heeft andere sensorische kenmerken.

De Postprandiale Toestand

Klaar zijn met eten voelt als een afgesloten hoofdstuk, maar in werkelijkheid zijn je organen pas net begonnen met de spijsvertering en voedselopname. Ze werken gemiddeld nog vier uur door na onze laatste hap. Zo'n actieve periode wordt ook wel postprandium genoemd.

Tussendoortjes overslaan

Na eten van een volledige maaltijd stijgt de hoeveelheid insuline in je bloed. Hoe groter de glucosepiek na het eten, hoe harder je lichaam in deze postprandiale toestand moet werken. Aangezien het tegenwoordig normaal is om drie maaltijden en twee tussendoortjes te eten, zit je bijna twintig uur per dag in die postprandiale toestand.

Dat is niet zo gezond, aangezien je daarvoor veel energie nodig hebt en dus ook meer (zoet) gaat eten. Door grotere voedzamere maaltijden te eten, heb je niet elke paar uur een tussendoortje nodig. Een snack tussendoor bevat vaak suikers (ja, ook fruit) en zorgt voor een glucosepiek, die gevolgd wordt door een dip. Het overslaan van dat tussendoortje, houdt je lichaam dus langer uit de middagdutjesstand. Zoetekauwen opgelet: als je iets zoets wil eten, kun je dat beter als toetje na de maaltijd nemen dan als snack midden op de dag op een lege maag.

Wat is glucose?

Om dit goed uit te leggen, is het belangrijk dat je weet wat glucose is. Glucose is een ander woord voor bloedsuiker en is samen met vet en eiwit de belangrijkste brandstofbron voor je lichaam.

Wanneer je koolhydraten of suikers naar binnen werkt, zet je lichaam die om in bloedsuiker (glucose) wat in je bloed terechtkomt en jou uiteindelijk energie geeft. Dat klinkt als een goed geoliede machine, maar soms raakt jouw bloedsuikerspiegel uit balans. In dat geval is het suikergehalte op een bepaald moment veel te hoog of te laag.

Wanneer er te veel glucose in je lichaam terechtkomt, noem je dit een ‘glucosepiek’. Deze piek kan zorgen voor cravings, energiedips en duizeligheid. Door bepaalde keuzes te maken, kun je die glucosepieken terugdringen. Bij déze symptomen is je bloedsuikerspiegel te hoog. Of het nu een stuk fruit, een smoothie, een mueslireep of koekje is: eet die niet tussendoor, maar aan het eind van een maaltijd.

Je hebt nog 1,5 uur te tijd voor dat stukje chocolade of toetje. Dat hoeft overigens niet gelijk na de laatste hap van je maaltijd te zijn. En wat je bloedsuikerspiegel helemaal stabiel houdt, is als je na het dessert nog even een stukje gaat wandelen. Je spieren hebben hier energie voor nodig, waardoor de bloedsuiker gelijk verbruikt wordt en je dus geen last hebt van glucosepieken. Win win win!

Toch een tussendoortje?

Mocht je écht niet zonder tussendoortjes kunnen? Laat die havermout of gezoete yoghurt een keer sta en ga voor een hartig ontbijt met vezels, eiwitten en vetten. Probeer dan ten eerste je ontbijt aan te passen. Wedden dat je de rest van de dag geen of minder last hebt van glucosepieken? Dit is namelijk de impact die jouw maaltijd op je tussendoortjes heeft. Pak dan wat rauwkost met hummus of een handje noten. Toch zin in een tussendoortje? Zorg dat je niet te veel suikers binnenkrijgt op een lege maag, want voor je het weet heb je na een uur of twee weer last van een dip.

Neurologische Verklaring: Onderzoek bij Muizen

Muizenonderzoek laat zien dat de neuronen die het gevoel van verzadiging bepalen, ook zorgen voor een verlangen naar suiker. Zelfs na een grote maaltijd hebben veel mensen nog wel een gaatje over voor zoetigheid. Dit verklaart mogelijk waarom mensen na een vullende maaltijd nog steeds kunnen snoepen. Nu blijkt uit een onderzoek bij muizen dat de neuronen die verantwoordelijk zijn voor het gevoel van verzadiging ook een verlangen naar zoetigheid veroorzaken. Met andere woorden, er lijkt een neurologische verklaring te zijn voor onze toetjesmaag.

Eerdere studies hebben aangetoond dat opioïden (pijnstillende stoffen) die van nature voorkomen in de hersenen een belangrijke rol spelen bij het verlangen naar suiker. De belangrijkste producenten van deze opioïden liggen in een hersengebied dat de eetlust, stofwisseling en hormonen reguleert. Dit gebied heet de nucleus arcuatus en ligt in de hypothalamus. De cellen die opioïden produceren, heten pro-opiomelanocortine-neuronen, of kortweg POMC-neuronen.

Het team van hersenwetenschapper Henning Fenselau van het Max Planck-instituut voor Stofwisseling in Duitsland onderzocht of deze cellen een rol spelen in het verlangen naar suiker. Dat deden ze door de opioïde signalen vanuit de POMC-neuronen te volgen. Daarvoor dompelden ze hersensneden van drie muizen onder in een fluorescerende oplossing die bindt aan receptoren voor deze opioïden.

De meeste receptoren zaten in een hersengebied dat de ‘paraventriculaire kern van de thalamus’ heet, of de PVT. Dit gebied is betrokken bij onder meer de regulatie van eetgedrag. Deze vondst suggereerde dat verlangen naar suiker gerelateerd was aan communicatie tussen deze PVT en de eerdergenoemde nucleus arcuatus, waar de opioïden worden geproduceerd.

Het Onderzoek: Suikerrijk Toetje

De hersenwetenschappers onderzochten vervolgens de neuronenactiviteit in deze regio’s terwijl de muizen hun gebruikelijke voedsel aten. Na anderhalf uur leken de dieren vol te zitten - aan extra voedsel knabbelden ze alleen maar. Op dat moment kregen ze een suikerrijk toetje. Gemiddeld verviervoudigde de neuronenactiviteit tussen de twee hersengebieden terwijl de muizen hun toetje aten, vergeleken met wanneer ze hun gewone maaltijd aten.

Deze piek in activiteit begon al voordat ze begonnen met het eten van het toetje. Dit suggereert dat deze hersenroute het verlangen naar suiker bepaalt. De onderzoekers bekrachtigden deze vondst met behulp van een techniek waarbij cellen met licht aan en uit kunnen worden gezet, genaamd optogenetica.

De muizen aten 40 procent minder van het toetje wanneer signalen van POMC-neuronen naar de PVT werden onderdrukt. ‘De [POMC-]celtypen, die erom bekend staan verzadiging te stimuleren, geven ook signalen af die een verlangen naar suiker veroorzaken. Ze doen dit vooral in een staat van verzadiging’, zegt Fenselau.

‘Dit kan verklaren waarom dieren - mensen - te veel suiker eten wanneer ze eigenlijk vol zitten.’ Fenselau hoopt dat dit onderzoek kan leiden tot nieuwe behandelmogelijkheden voor obesitas, hoewel hij erkent dat honger en verlangens in het dagelijks leven ingewikkelde fenomenen zijn.

Het is niet duidelijk waarom deze hersenroute zich heeft ontwikkeld. Het kan komen doordat suiker makkelijker wordt omgezet in energie dan andere brandstoffen, zoals vetten en eiwitten, aldus Fenselau. Het eten van een toetje is dus vergelijkbaar met het tanken van nét een beetje extra benzine, om de tank helemaal tot aan de rand te vullen.

Tips Om Met De Trek In Zoet Om Te Gaan

Hoe ga je dan het beste om met die trek in zoet na het eten? Hieronder vind je een aantal tips. Onderzoek vooral wat voor jou werkt!

  • Onderzoek jouw gewoontes. Is het iets wat je altijd doet, waardoor je er aan gewend bent geraakt? Wees niet oordelend, maar nieuwsgierig!
  • Eet gebalanceerde maaltijden met lekker veel vezels: kies als je het net zo lekker vind voor volkoren granen, en combineer koolhydraten zoveel mogelijk met eiwitten en vetten.
  • Vraag jezelf goed af waar je precies trek in hebt? Heb je écht zin in chocolade, of kan de zoetigheid van een stuk rijp fruit jouw trek ook beantwoorden?
  • Besef je dat als het geen fysieke honger is, dat jouw hongergevoel vanzelf weer “gaat liggen”. Wacht dan even 30 minuten en ga iets anders doen. Kijk of je na een half uurtje nog steeds zoveel zin hebt in dat toetje.
  • Ga wandelen na de maaltijd, of doe een dansje.

Overzicht Oorzaken en Oplossingen

Oorzaak Oplossing
Gewoonte Doorbreken van de gewoonte, afleiding zoeken
Snelle koolhydraten Meer langzame koolhydraten eten
Te snel eten Langzamer eten, goed kauwen, zonder afleiding
Emotie eten Alternatieve manieren vinden om jezelf te belonen
Te weinig eten Voldoende en gebalanceerde maaltijden eten

labels:

Zie ook: