Je kent het ongetwijfeld: bij het openmaken van een flinke zak chips blijkt die ineens voor driekwart uit lucht te bestaan! Dat voelt natuurlijk hartstikke zonde van je geld. Maar zijn die chipsfabrikanten dan echt zo gierig? Of zit er een andere reden achter?

Naturel chips, paprika chips of kimchi chips: voor welke chipssmaak je ook gaat, in een grote zak chips zit wel héél veel lucht. Meer dan chipjes, lijkt het soms. Waarom zit er zoveel lucht in een zak chips?

Bij het openen van een zak chips valt het meteen op: de zak is slechts voor de helft gevuld met chips, de rest lijkt te bestaan uit lucht. Dit roept bij veel consumenten het gevoel op dat ze minder chips krijgen en meer lucht. Maar waarom is dat eigenlijk zo, en waarom vullen fabrikanten de hele zak niet gewoon met chips?

Hoewel het oneerlijk lijkt dat er voornamelijk lucht in de zak chips zit, zit er een heel logische reden achter. Er lijkt ruimte te zijn voor nog meer krokante schijfjes aardappel, maar dat is er eigenlijk niet. Dit komt doordat de zak niet is gevuld met lucht, maar met stikstof. De normale lucht wordt uit de verpakking gezogen en wordt vervangen voor stikstof.

Om het maar even duidelijk te maken: er zit helemaal geen lucht in de chipszak. Hij ziet er wel uit als opgeblazen ballon, en het is logisch dat je je daarom bedrogen voelt als je er vervolgens maar een handjevol chips uit kan halen, maar de 'lucht' die de rest van de zak vult is eigenlijk stikstofgas. De normale lucht uit de verpakking wordt eruit gezogen en vervangen door bijna honderd procent stiktof. Dit proces heet Modified Atmospheric Packaging (MAP), en het is een vrij complex proces. Maar waarom bedenken fabrikanten een proces dat zoveel moeite brengt bij het wegpompen van zuurstof?

De rol van stikstof

Gewone ‘lucht’ zoals die rondom ons, bevat namelijk zuurstofgas. En dat zuurstofgas in lucht reageert met chips. Door die chemische reactie bederven de chipjes sneller. Om die reden wordt er geen lucht, maar stikstofgas in een zak chips gestopt. Dat stikstofgas zorgt er dus voor dat jouw chippies niet bederven. Het gas verlengt de houdbaarheid van chips, en hierdoor blijft de chips knapperig. Denk maar aan chips eten uit een zak van eergisteren. Beetje taai, toch?

Zuurstof bederft chips. In lucht zit een agressief gas (zuurstof) dat de smaak van chips rap ruïneert. Ooit wel eens een zak chips aangebroken terug in de kast gelegd? Heel knap, want de meeste mensen eten hem meteen leeg. Maar overgebleven chips smaken twee dagen later heel anders. Geen krokante kraak, maar een zompig, oudbakken schijfje aardappel. De zuurstof in de buitenlucht leidt tot het bederf van je chips.

Om je chips langer goed te houden, vervangt de fabrikant zuurstof voor stikstofgas. Stikstof vormt namelijk geen enkele verbinding met andere stoffen en tast de krrrrak van je chips niet aan.

Je zult vast wel eens gehad hebben dat je chips niet afsluit en het de volgende dag zacht is. Tenzij je zo'n persoon bent die gelijk de hele zak leeg eet (we geven je groot gelijk, en je bent zeker niet de enige), heb je ook gemerkt dat chips gewoonweg écht niet hetzelfde smaakt als je de zak een paar dagen later weer pakt. Geen krokante bite, maar een zacht en zompig schijfje gemaakt van aardappel. De zuurstof in de lucht zorgt er namelijk voor dat jouw favoriete snack bederft. Omdat fabrikanten dit ook weten, vervangen zij deze zuurstof door stikstof. Stikstof tast de chips namelijk niet aan, omdat het geen verbinding met andere stoffen vormt.

Dit zorgt ervoor dat de chips niet in duizenden stukjes breken, maar ook dat de snack lekker knapperig blijft. Er is immers niemand die blij wordt van een slof chippie. Dit is ook een van de redenen waarom chips zo snel slof wordt, wanneer de zak eenmaal is geopend.

Bescherming tijdens transport

Maarre, waarom lijkt een zak chips vaak zo opgeblazen? De stikstof heeft - naast het knapperig houden van de chips - nog een belangrijke functie. Namelijk: het beschermen van de zak tijdens het vervoeren van de chips. Je wil natuurlijk niet dat je slechts kruimels en kleine stukjes chips hebt wanneer je de zak opent.

De lucht in een zak chips heeft een belangrijke functie die verder gaat dan je zou denken. Het zorgt ervoor dat de zak zijn vorm behoudt en voorkomt dat de chips breken tijdens transport. Bovendien draagt de lucht bij aan het behoud van de smaak en krokantheid van de chips.

Chips vervoeren. Stikstofgas zorgt er óók voor dat een zak chips bol staat. Je weet wel: een zak chips is een beetje opgeblazen, zoals een airbag. Dit beschermt de chipjes tijdens het vervoeren.

De stikstof die wordt toegevoegd aan de zak houdt niet alleen je knapperige snack vers, maar het gas zorgt er ook voor dat de zak extra goed beschermt blijft tijdens het vervoeren. Chips is namelijk heel kwestbaar zoals je vast wel hebt gemerkt, en de meeste mensen zitten niet te wachten op kruimels en piepkleine stukjes. Omdat de verpakking zo goed gevuld is met stikstof vormt het gas een bumper die knallen, hobbels en bobbels opvangen. Jouw dierbare zoute en knapperige snackjes blijven hierdoor heel goed beschermt. Hierdoor kun je onbezorgd boodschappen doen, en niet nadenken over of de inhoud van de zak niet zacht of kapot is.

Chips zijn heel kwetsbaar. En de meeste mensen zitten niet te wachten op een zak tot kruimels vermalen chips. De bolle verpakking werkt als een airbag. De gasbumper vangt de hobbels, bobbels en knallen van het vervoer op, waardoor je dierbare chippies veilig en ongebroken bij je aankomen.

Krimpflatie

Hoewel de lucht in de zak een praktische rol speelt, blijft de inhoud van zo’n zak chips voor veel mensen toch teleurstellend. Dit gevoel wordt versterkt door het fenomeen ‘krimpflatie’ of ‘shrinkflation’. Bij krimpflatie verkleinen fabrikanten de inhoud van een product zonder de prijs te verlagen, of ze verhogen de prijs zelfs, waardoor consumenten in feite meer betalen voor minder.

Krimpflatie. Bij sommige soorten chips zit er dus veel lucht (of eigenlijk: stikstofgas) in de zak. Soms zelfs meer dan chipjes zelf. Maar: die lucht is nodig om chips krokant én heel te houden tijdens het transport. Ook zou ‘krimpflatie’ een rol kunnen spelen. Dan stopt een fabrikant minder van het product in een verpakking, terwijl de prijs niet daalt. Minder chips, voor dezelfde prijs.

Uit onderzoek blijkt dat krimpflatie de afgelopen jaren een reëel probleem is geworden. Voedingsproducenten hebben te maken met stijgende kosten voor grondstoffen en energie. In plaats van de prijs van hun producten te verhogen, kiezen fabrikanten er vaak voor om de hoeveelheid chips te verminderen, zodat de winkelprijs gelijk blijft.

Je wordt niet om de tuin geleid. Hoewel je als consument minder chips krijgt, word je niet misleid. Je betaalt namelijk voor het nettogewicht van de chips, niet voor de lucht in de zak. Fabrikanten zijn verplicht om het aangepaste gewicht op de verpakking te vermelden wanneer ze de inhoud verminderen.

Toch betekent dit niet dat alle fabrikanten zich hieraan houden. In sommige gevallen bevatten chipsverpakkingen tot wel 20 procent minder chips dan voorheen, om prijsstijgingen te compenseren.

Hoewel fabrikanten verplicht zijn om het nieuwe gewicht op de verpakking te zetten, valt dit vaak nauwelijks op. De meeste consumenten houden immers niet bij hoeveel gram er vorig jaar nog in een zak zat. Het beeld dat consumenten de enige slachtoffers zijn van prijsstijgingen klopt echter niet volledig. Ook producenten en retailers lijden onder de hogere kosten en passen de hoeveelheden in hun verpakkingen aan om deze financiële druk te verdelen. Het is dus geen gemakkelijke oplossing, noch voor de consument, noch voor de fabrikanten.

Wil je zeker zijn van hoeveel chips er precies in een zak zit? Kijk dan naar de netto-inhoud (chips) op de verpakking.

Hoeveel gas zit er in een zak chips?

De precieze dosering daarvan verschilt per merk en per formaat. Zo zitten zakken Doritos voor ongeveer de helft vol met gas, terwijl Lay’s Oven Baked ‘slechts’ zo’n veertig procent gas bevat. Maar laten we uitgaan van een typische zak chips van 1,6 liter, die voor de helft gevuld is met gas. Als je weet dat stikstofgas 1,125 gram per liter weegt, dan kom je dus uit op 0,8 x 1,125 = 0,9 gram per zak.

De aantrekkingskracht van chips

Gaat je mond ook zo wateren bij het lezen van dit artikel? Niet gek. De meeste mensen houden van een vette hap. Het is een bekend scenario: je opent een zak chips met het idee een kleine grabbel te nemen, en voor je het weet zie je de bodem van de zak.

Chips hebben een onweerstaanbare aantrekkingskracht en het lijkt een onmogelijke opgave na één hap te stoppen. Maar wat maakt chips precies zo verslavend?

Heb je ooit geprobeerd slechts één chipje te verorberen? Grote kans dat het niet gelukt is. Zodra de zak opengaat, lijkt het immers alsof je hand automatisch naar de chips blijft grijpen. Waarom die knapperige snacks nu precies zo verleidelijk zijn?

Net als pizza en chocolade behoren chips tot de meest verslavende voedingsmiddelen ter wereld. De sleutel tot die verslaving is de perfecte balans tussen zout, vet en soms een vleugje zoet.

Ook de textuur van chips speelt een cruciale rol. De bevredigende crunch die je hoort en voelt bij elke hap is namelijk geen toeval. Fabrikanten besteden veel aandacht aan de textuur van hun chips om een goed evenwicht te vinden tussen knapperig en luchtig.

Verder bevatten veel chips mononatriumglutamaat (MSG), een smaakversterker die umami (de vijfde basissmaak) naar voren brengt.

Niet alleen de smaak, maar ook de verpakking van chips draagt bij aan hun onweerstaanbaarheid. Zakken met felle kleuren en aantrekkelijke beelden trekken je aandacht en wekken eetlust op. Daarnaast zijn de porties vaak zo ontworpen dat je denkt dat één zak net genoeg is, terwijl het eigenlijk een strategie is om overconsumptie in de hand te werken.

Tot slot is eten vaak een sociale activiteit, en chips zijn daarop geen uitzondering. Een zak chips delen tijdens een feestje of filmavond versterkt positieve associaties met de snack.

labels:

Zie ook: