Onderzoek wijst uit dat de Maya's de eersten waren die de cacaoplant verbouwden, oftewel de plant waar cacao (en chocolade) van gemaakt worden. De oorspronkelijke versie van de drank - bestaande uit cacao, heet water en kruiden - stond bekend als de 'drank van de goden'. In de 16e en 17e eeuw stelde men vast dat cacao geneeskrachtige eigenschappen had door zijn slijmoplossende, vochtafdrijvende, antidepressieve en lustopwekkende werking - beweringen die niet veel verschillen van de effecten die men vandaag de dag aan cacao toekent.

Maar voordat we in de gezondheidsvoordelen van pure chocolade duiken, is het handig om chocolade te beschouwen als een verzamelnaam. Binnen de verzameling is er bijvoorbeeld een onderscheid tussen melkchocolade en pure chocolade.

Hoe wordt chocolade gemaakt?

Cacao wordt geoogst van de cacaoboom (Theobroma cacao). Nadat cacaobonen op hoge temperaturen geroosterd worden, worden ze de alom bekende cacaobonen. Nadat de cacaobonen tot een fijn poeder zijn vermalen, worden ze vaak gemengd met ingrediënten om de natuurlijke bitterheid van de bonen te verminderen. Deze ingrediënten zijn suiker, melk en andere ingrediënten die resulteren in pure chocolade en melkchocolade van verschillende percentages.

Pure chocolade kent een lange geschiedenis. Tussen 1100 en 1400 voor Christus werd het namelijk voor het eerst gebruikt door verschillende samenlevingen, zoals de Maya’s en de Azteken. Toen Hernando Cortez deze samenlevingen bezocht, verspreidde de populariteit van pure chocolade naar Spanje. Er werd steeds meer met pure chocolade gevarieerd, waardoor uiteindelijk melkchocolade ontstond. Hoewel melkchocolade een lange tijd de meest geliefde vorm was, won pure chocolade aan het einde van de 20e eeuw weer populariteit terug.

Wat zijn de gezondheidsvoordelen van pure chocolade?

Het hoofdbestanddeel van chocolade is cacao. De gezondheidsvoordelen van chocolade worden vooral gekoppeld aan die cacao, wat afkomstig is van de vruchten van de cacaoboom. Van cacao wordt cacaopoeder en cacaoboter gemaakt. Hiervan kunnen vier soorten chocolade van gemaakt worden: pure, melk-, witte en rauwe chocolade.

Chocolade heeft zijn voedingswaarde te danken aan het belangrijkste ingrediënt, cacao. Wanneer cacao minimaal bewerkt wordt, is het rijk aan mineralen zoals kalium, zink en magnesium. Daarnaast bevat het flavonoïden (van nature voorkomende stoffen in planten met gunstige effecten op de gezondheid), die krachtige antioxiderende eigenschappen hebben. Het maakt echter wel uit welke soort pure chocolade je koopt. Zo bleek uit een onderzoek - gepubliceerd in 2017 in het tijdschrift Frontiers in Nutrition - dat de meeste onderzoeken die de gezonde effecten van pure chocolade onderschrijven, zijn uitgevoerd met chocolade die bestaat uit tot 80 procent cacao. Ter informatie: pure chocolade bevat 50 tot 95 procent droge cacaobestanddelen.

Pure chocolade scoort heel hoog tijdens testen die meten hoe goed antioxidanten (die voorkomen in een bepaald voedingsmiddel) de schadelijke vrije radicalen kunnen uitschakelen. Dit is mogelijk doordat pure chocolade rijk is aan natuurlijke verbindingen die werken als antioxidanten, zoals polyfenolen en flavanolen.

Voedingswaarden van cacao

Hieronder een overzicht van de voedingswaarden van cacao:

Bestanddeel Waarde per 10 gram
Kilocalorieën (cacaopoeder) 38
Vezels (cacaopoeder) 3,4 gram

Belangrijkste gezondheidsvoordelen van pure chocolade

Dit zijn de belangrijkste gezondheidsvoordelen van pure chocolade:

  1. Kan goed zijn voor je hart- en bloedvaten
  2. Kan je stemming verbeteren
  3. Kan je bloedsuikerspiegel op peil houden

1. Kan goed zijn voor je hart- en bloedvaten

Het eten van pure chocolade kan een positief effect hebben op de gezondheid van je hart en bloedvaten, op allerlei verschillende manieren. Chocolade met een hoog percentage cacao kan een gunstig effect hebben op de gezondheid van het hart doordat het de bloeddruk verlaagt, de werking van de bloedvaten verbetert en mogelijk zelfs het lipidenprofiel (het cholesterol- en triglyceridengehalte) verlaagt.

In 2019 wees een gerandomiseerd onderzoek met controlegroepen uit dat bij een groep gezonde jongvolwassenen die gedurende 30 dagen dagelijks pure chocolade aten die gemaakt was van 90% cacao, de bloeddrukwaarden verbeterd waren in vergelijking met de groep die pure chocolade met een lagere concentratie cacao had gegeten.

Het hebben van normale bloeddrukwaarden is essentieel voor een goede gezondheid. Een hoge bloeddruk kan je gezondheid negatief beïnvloeden doordat het bloedvaten beschadigt, waardoor het hart extra hard moet werken. En wat betreft lipidengehaltes - een meta-analyse, in 2011 gepubliceerd in een uitgave van The European Journal of Clinical Nutrition, wees uit dat regelmatige consumptie van pure chocolade resulteert in een lager LDL-cholesterolgehalte (lagedichtheidlipoproteïne).

LDL is een van de vormen cholesterol die algemeen bekendstaat als 'slecht cholesterol'. Als het LDL-gehalte hoger is dan normaal, is de kans op hartaandoeningen en een beroerte hoger. Pure chocolade bevat veel cacao. Deze stoffen zijn erg belangrijk en kunnen veel ziektes en klachten tegengaan. Door pure chocolade te eten kan je de kans op bloedklontering verminderen.

Bepaalde stoffen in pure chocolade stimuleren de productie van stikstofoxide. Dit zorgt voor ontspannen en flexibele bloedvaten, en verbetert ook de bloedsomloop. Verschillende onderzoeken hebben hier bewijs voor geleverd. Tijdens één studie aten gezonde testpersonen 15 dagen lang pure chocolade (als aanvulling op een gezond dieet).

Onderzoek heeft aangetoond dat het eten van pure chocolade de hoeveelheid goed cholesterol (HDL) kan verhogen en het “slechte” cholesterol (LDL) kan verlagen. Uit een andere studie blijkt dat het eten van pure chocolade ook de kans op overlijden door hart- en vaatziekten met 50% vermindert.

2. Kan je stemming verbeteren

Als je ooit naar chocolade hebt gegrepen toen je behoefte had aan troost, weet dan dat je niet de enige bent. De zoete smaak en de decadente textuur van de lekkernij zijn misschien de belangrijkste reden waarom je je beter voelt na het eten ervan, maar het verbeteren van je stemming na het nuttigen van pure chocolade kent ook gegronde wetenschappelijke redenen.

Neem bijvoorbeeld een gerandomiseerde gecontroleerde studie (in 2022 gepubliceerd in een uitgave van het Journal of Nutritional Biochemistry) waarbij het effect van pure chocolade werd bestudeerd op de stemming van gezonde volwassenen tussen de 20 en 30 jaar. In dit onderzoek consumeerden de deelnemers drie weken lang elke dag 30 gram chocolade met respectievelijk 85% en 70% cacao. De controlegroep consumeerde helemaal geen pure chocolade.

Vraag je je af hoeveel 30 gram chocolade is? Dit is ongeveer een derde van een reep pure chocolade met een traditionele afmeting. Wat constateerden de onderzoekers? Degenen die de pure chocolade met 85% cacao hadden geconsumeerd, ervoeren aanzienlijk minder emotionele stress in vergelijking met degenen die de pure chocolade met 70% cacao of helemaal geen pure chocolade hadden geconsumeerd.

Een mogelijke verklaring van dit resultaat zijn de positieve effecten die 85% pure chocolade heeft op de darmflora. Naast het feit dat cacao de gezondheid en diversiteit van de darmflora bevordert, kan het ook een gunstige uitwerking hebben op je stemming omdat het rijk is aan polyfenolen (heilzame verbindingen die van nature voorkomen in planten).

Polyfenolen hebben antioxidante eigenschappen die je stemming kunnen beïnvloeden door ontstekingen te verminderen, waarvan men denkt dat ze bijdragen aan depressie. Een groot epidemiologisch onderzoek, gepubliceerd in 2018 in een uitgave van het tijdschrift Molecules, wees uit dat degenen die een dieet volgden met grote hoeveelheden polyfenolen, minder symptomen van depressie ervoeren.

Een mogelijke reden hiervoor is dat de consumptie van pure chocolade tot een lager cortisolgehalte leidt. Het lagere gehalte van dit stresshormoon kan op zijn beurt leiden tot een vermindering van symptomen van angst en depressie. Pure chocolade kan je een vrolijk gevoel geven dankzij de verschillende stoffen die hierin aanwezig zijn. Eén van deze stoffen is fenylethylamine. De endorfines in pure chocolade zorgen voor een gevoel van euforie en verminderen ook de effecten van pijn en stress. Doordat de bloedtoevoer naar de hersenen toeneemt, verbetert het geheugen.

3. Kan je bloedsuikerspiegel op peil houden

Het klinkt misschien vreemd dat je je bloedsuikerpeil kunt verbeteren door chocolade te eten, maar daar komt het wel op neer. Maar voordat je naar de winkel rent om chocolade te kopen onder het mom van gezondheid, moet je bedenken dat de meeste chocoladerepen veel suiker en weinig polyfenolen bevatten. Deze chocoladerepen helpen niet bij het reguleren van de bloedsuikerspiegel.

Het onderzoek naar het effect van pure chocolade op de bloedsuikerspiegel is niet eenduidig en er is meer onderzoek vereist. Het lijkt er echter wel op dat het polyfenolgehalte van pure chocolade de gevoeligheid voor insuline kan verbeteren. Als je je zorgen maakt over je bloedsuikerpeil, zal het kiezen van pure chocolade in ieder geval waarschijnlijk geen effect hebben op de nuchtere insulinewaarde in vergelijking met chocolade met een lager cacaopercentage.

Ter informatie: als je insulineniveau consistent hoog is, kan dit ertoe leiden dat je cellen insulineresistent worden, wat betekent dat ze niet langer glucose uit het bloed kunnen opnemen. Insulineresistentie kan leiden tot verschillende chronische aandoeningen. Voor een optimaal welzijn is het dus belangrijk om je insulineniveau op peil te houden.

Pure chocolade kan de insulinegevoeligheid verbeteren en helpt je om gezond en snel af te vallen. Eén groep at tijdens deze periode 100 gram pure chocolade per dag, terwijl de andere groep 100 gram witte chocolade at. Aan het eind van het onderzoek bleek dat pure chocolade de functie van de bètacellen verbetert, waardoor de insulinegevoeligheid vergroot. Witte chocolade heeft dit effect totaal niet.

Overige voordelen

Naast de bovengenoemde voordelen, zijn er nog andere voordelen verbonden aan het eten van pure chocolade:

  • Beschermt de huid tegen UV-straling: Resistentie tegen UV-straling wordt gemeten door de hoeveelheid MED die aanwezig is. Veel MED betekent veel weerstand tegen UV-straling. Dit blijkt uit een studie waarbij gezonde testpersonen 12 weken lang veel pure chocolade aten. Na deze periode was de hoeveelheid MED verdubbeld.
  • Vermindert leververvetting: Onderzoek heeft aangetoond dat cacao in pure chocolade een helende werking kan hebben bij mensen die lijden aan een minder zware vorm van leververvetting (opstapeling van vet in de levercellen). Dit blijkt uit een test waarbij ratten met leververvetting supplementen met cacao kregen.
  • Beschermt de hersenen tegen schade door vrije radicalen: Vrije radicalen kunnen schade in je lichaam veroorzaken doordat zuurstofmoleculen zich hechten aan cellen en weefsels. Dit gebeurt op ongeveer dezelfde manier als bij metaal dat begint te roesten. Doordat pure chocolade veel antioxidanten bevat, kan dit de hersenencellen beschermen tegen de schadelijke vrije radicalen.
  • Verbetert het vermogen om te leren: Door het eten van pure chocolade verbeteren de scores tijdens een cognitieve test. Dit is mogelijk doordat er veel flavanolen in cacao zitten. Daarnaast bevat pure chocolade ook cafeïne. De hoeveelheid hiervan is niet genoeg om je ’s nachts wakker te houden, maar het is wel genoeg om effect te hebben op de hersenen.
  • Vermindert stressklachten: Pure chocolade is rijk aan magnesium. Dit mineraal kan stressklachten verminderen.
  • Stilt het verlangen naar ongezond eten: Het blijkt dat pure chocolade ervoor kan zorgen dat je minder zin krijgt in ongezonde voeding. Vooral de zintuigelijke ervaring die je krijgt tijdens het eten van pure chocolade speelt hierbij een belangrijke rol.
  • Verkleint de kans op dementie en alzheimer: Uit onderzoek blijkt dat ouderen die veel pure chocolade eten een verminderde kans op dementie hebben. Ook de kans op alzheimer wordt kleiner dankzij pure chocolade, aangezien het eten ervan voor vermindering van insulineresistentie zorgt. Tegenwoordig wordt er geloofd dat de ongevoeligheid voor insuline een belangrijke rol speelt in het ontwikkelen van alzheimer. De hersencellen blijken namelijk te sterven wanneer ze niet genoeg glucose krijgen.
  • Verhoogt het aantal goede bacteriën: Pure chocolade werkt als een probioticum, waardoor de goede bacteriën in het darmkanaal toenemen en de slechte bacteriën afnemen. Dit kan veel belangrijke gezondheidsvoordelen met zich meebrengen, waaronder een bescherming van de hersenen. Slechte bacteriën kunnen de belangrijke chemicaliën in de hersenen namelijk verminderen.

Hoeveel pure chocolade kun je het beste eten?

Als je 10 tot 25 gram pure chocolade per dag eet, ben je al gezond bezig. Het is aan te raden om niet meer dan 100 gram pure chocolade per dag te eten en maximaal 200 gram per week.

Het kiezen van pure chocolade - het liefst met minimaal 80 procent cacao - kan verschillende voordelen voor je gezondheid opleveren. Hoewel uit sommige onderzoeken blijkt dat er inderdaad een klein positief effect is, kun je toch beter niet te veel eten van chocolade. Chocolade bevat namelijk ook veel verzadigd vet en calorieën.

Je kunt eigenlijk van één product niet zeggen of het gezond is. Het hangt er namelijk altijd van af hoeveel of hoe vaak je het eet of drinkt. We kunnen dus wel zeggen of een product past in een gezond voedingspatroon.

labels:

Zie ook: