Wafels zijn al eeuwenlang een lekkernij op volksfeesten, kermissen en bij de viering van nieuwjaar. Meestal worden ze gegeten samen met poffertjes, oliebollen, appelflappen en (appel)beignets. Het is een traditioneel decembergerecht in België, Nederland, Noord-Frankrijk, de Italiaanse Alpen en het Zwitserse Romande.

Over de geschiedenis van wafels hebben we al eerder geschreven, bij het recept voor aardappelwafels met zalm, feta en gepocheerd ei. Wafels, als dikke oublies, kregen een eigen naam ergens in de 14e of 15e eeuw. Ergens nadat wafels waren uitgevonden werd het beslag verrijkt met alcohol.

De Geschiedenis van Wafels en Alcohol

Op de grens van de 14e en 15e eeuw, in 1393, verscheen in de Franse huishoudgids ‘Le Ménagier de Paris’ (de Parijse huishoudster) een recept voor wafels met wijn. Voor een huishoudster en met wijn in de wafel, zal het een gerecht voor welgestelden zijn geweest. Het is een anoniem manuscript, waarin staat dat je wafels op 4 manieren kunt maken. De 1e en 4e manier bevatten wijn. Het 1e wijnwafel recept gebruikt eieren, zout, wijn en bloem. Het 4e recept alleen bloem vermengd met water, zout en wijn. De 2e en 3e manieren bevatten kaas als ingrediënt.

Nu was het drinkwater niet van zo’n beste kwaliteit toendertijd, vooral bier werd gedronken. Iemand moet voor de eerste keer bier in het beslag voor wafels hebben gemengd. Wie is onbekend.

De Voordelen van Bier in Wafels

Bier in wafels is niets nieuws onder de zon. Bovendien brengt dat bier iets extra’s. Het maakt het beslag luchtiger, wat zeker bij wafels een voordeel is. Knapperig van buiten, luchtig van binnen. Bier versterkt ook de knapperige buitenkant. En, niet onbelangrijk, bier voegt een extra smaak toe aan de wafels.

En dat bier kan ook vroeger zomaar Affligem bier zijn geweest. Want de monniken van Affligem stichten in 1074 een brouwerij. Het zal 1 van de oudste biersoorten van België zijn.

Affligem Tripel: Het Perfecte Bier voor Wafels

Affligem Tripel is een straf biertje met een alcoholpercentage van 9%. Het is een mooi goudkleurig bier en heeft een intense en rijke smaak. Smaak die overeind blijft in een wafelijzer. Naar verluidt bevat het nuances van steen- en citrusvruchten. Door de hergisting op de fles heeft Affligem Tripel een sterk bruisend karakter bij het inschenken in een glas. Daar moet je wel degelijk rekening mee houden. Van simpele ingrediënten, te weten water, gerstemout, glucosestroop, hop, hopextract, suiker en gist, werd en wordt een heerlijk biertje gebrouwen. Past prima in wafels, Affligem Triple.

Tripel is ooit ontstaan omdat de monniken minder bier mochten drinken. Dan verhoog je simpelweg het alcoholpercentage, om toch aan je dagelijkse intake te komen. Slim.

Het Recept: Wafels met Affligem Triple

Hier volgt een recept om zelf wafels te maken met bier, specifiek Affligem Triple. Dit recept is voor 4 à 6 wafels, afhankelijk van de grootte en diepte van het wafelijzer.

Ingrediënten

  • 160 gram bloem
  • 225 milliliter bier, hier Affligem Triple
  • 40 gram ongezouten roomboter
  • 1 ei
  • 7 gram instant droge gist (zakje)
  • 5 gram suiker (optioneel)

Voor de Topping

  • Tomatenpulp
  • Grote Amsterdamse uien
  • Basilicumblaadjes

Voor het Bakken

  • Arachideolie

Aan het Werk (15 + 50 + 20 minuten)

  1. Verwarm het bier tot het handwarm is, zo’n 35°C. Giet het over in een kom en voeg al roerend de suiker erbij. Daarna al roerend de gist toevoegen. Laat dit 10 minuten afgedekt staan op een warme plek.
  2. Smelt intussen de boter op een laag vuur zonder dat het bruin wordt en laat deze weer wat afkoelen. De boter moet wel vloeibaar blijven.
  3. Splits het ei. Klop het eigeel los. Klop het eiwit stijf met een mixer.
  4. Doe de bloem via een zeef in een grote kom en voeg er het eigeel en de gesmolten boter aan toe. Goed mengen.
  5. Giet vervolgens het gistmengsel over in de kom en meng alles goed door elkaar met een garde tot er geen klontjes meer inzitten.
  6. Als laatste het eiwit erdoorheen spatelen tot alles goed is gemengd.
  7. Dek de kom af met huishoudfolie en laat het beslag rijzen voor 40 tot 50 minuten afgedekt rijzen, tot het volume is verdubbeld. De tijd hangt af van de temperatuur in je kamer/keuken. Daarna niet roeren, we willen juist alle luchtbubbels behouden.
  8. Smeer het wafelijzer in met een klein beetje neutrale olie, zoals arachideolie. Verwarm daarna het wafelijzer.
  9. Als het wafelijzer meldt dat het heet is, vul dan het wafelijzer met het beslag, met hulp van een soepopscheplepel, bij mij 1 volle lepel beslag per 20 vakjes. Het wafelijzer meteen sluiten.
  10. Bak de wafels goudbruin en stevig. De tijd verschilt wel per wafelijzer, het zal rond de 5 à 6 minuten duren. Een goede indicatie is dat er geen stoom meer uit het apparaat komt. Laat de wafels uit het ijzer daarna wat afkoelen.
  11. Intussen de Amsterdamse uien in stukjes snijden en samen met de tomatenpulp opwarmen in een koekenpan.
  12. Verdeel het tomaten/ui mengsel over de wafels en leg er basilicum bij.

Verschillende Soorten Wafels

Er bestaan talloze varianten wafels, elk met hun eigen unieke kenmerken. Hier zijn enkele van de meest voorkomende soorten:

  • Gistwafels: Zoals de Hollandse, Vlaamse en Luikse wafels.
  • Cakewafels: Zoals de Parijse wafels.
  • Eierwafels: Zoals de Brusselse wafels.
  • Wafelkoeken: Gemaakt van een soort boter-zetdeeg, wat stevige wafels oplevert die goed te vullen zijn. De Goudse wafels behoren hiertoe, maar ook de Vlaamse ‘lukken’.

In Belgie maakt men onderscheid tussen de Vlaamse, Brusselse en Luikse wafels. De eerste twee zijn uiterlijk vrijwel identiek, maar de echte Brusselse wafel wordt zonder gist gemaakt. De luchtigheid komt door geklopt eiwit, en het beslag blijft maar kortstondig luchtig. De wafel heeft een zeer lichte structuur. Karakteristiek aan de Vlaamse en Brusselse wafel is de rechthoekige vorm en het ruitpatroon. Deze wafel wordt warm gegeten, bestrooid met poedersuiker, soms met slagroom.

Een Luikse wafel, ook wel suikerwafel genoemd, is gemaakt van brioche beslag (met gist dus) en er worden suikerkristallen in verwerkt, die de wafel knapperig maakt. De Luikse wafel is over het algemeen zwaarder dan een Brusselse wafel. Doordat deze wafels van zichzelf al zoeter zijn, is het niet een traditie om ze met poedersuiker te bestrooien. Een ander verschil met de Brusselse wafel is de vorm: een Brusselse wafel is rechthoekig, terwijl een Luikse wafel meestal rondhoekig of ovaal is. Luikse wafels worden vaak verkocht op kermissen en braderieën en zijn ook meestal per stuk verpakt in de supermarkt te vinden.

Dunne wafels worden in Belgie galetten of lukken genoemd.

Tips voor Luchtige Wafels

De volgende methoden worden gebruikt om wafels luchtig te maken:

  • Het beslag laten gisten met levende gist.
  • Gebruik van bakpoeder of baksoda. Baksoda met een zuur product zoals yoghurt of karnemelk zorgt dat de soda met het zuur reageert en belletjes maakt. De baksoda gaat ook belletjes maken als het met hitte in aanraking komt.
  • Eiwit zeer luchtig opkloppen en door het beslag mengen.
  • Bier of andere alcohol toevoegen: de alcohol gaat verdampen tijdens het bakken en bier bevat extra belletjes van het koolzuurgas (hetzelfde gas dat ontstaat als je de baksoda met een zuur mengt of als je de gist suikers laat vergisten.
  • Spuitwater toevoegen: bevat ook wat koolzuurgas.

Het Juiste Wafelijzer Kiezen

Voor de keuze van het wafelijzer, moet je weten welke wafeldikte je wilt:

  1. Dik als een Belgische wafel dus duimdik. Daarvoor gebruik je het rechthoekige wafelijzer met diep ruitpatroon. Er zijn ook diepe wafelijzers met een ondiep ruitpatroon, bedoeld voor fruitwafels. Deze worden direct na het bakken opengesneden en gevuld met jam of stroop.
  2. Pannenkoekdikte zoals de Duitse hartvormige wafels. Hiervoor is het hartjeswafelijzer geschikt.
  3. Flensjesdunne wafels. Hiervoor gebruik je een rond knijpijzer met ondiep patroon. Knieperties-, Oublie-, IJshoorn-, Spekdik-, Wafelbakjes-, Lukken-, Pizelle-, of een Noors Krumkake wafelijzer.

Baktips voor Perfecte Wafels

  • Gebruik bakspray op het wafelijzer, zodat de wafels mooi lossen.
  • Zorg dat de ingrediënten op kamertemperatuur zijn.
  • Heb je haast? Bak wafels van kant en klare pannenkoekenmix. Wat water erbij en klaar.
  • Bak je heel veel wafels om ze tegelijk te serveren, houdt ze dan warm in een oven op 60-100 graden.
  • Doe het wafelijzer niet te snel open: dan trek je de wafel uit elkaar. Het duurt ongeveer 2 minuten voor je wafel klaar is. Je kunt dat ook zien: als er geen stoom meer langs de zijkanten uit het wafelijzer komt, is de wafel klaar.
  • Wafels kun je invriezen, of enkele dagen bewaren in de koelkast. Doe ze even in de magnetron of oven alvorens ze te serveren.
  • Hoe meer eieren je in je beslag gebruikt hoe zwaarder. Gebruik je meer water of melk dan maak je ze lichter.

Resultaat

Mooi gekleurde wafels met een lekkere smaak, knapperige buitenkant en luchtige binnenkant. Met hulp van Affligem Triple. Unaniem werd de mening gedeeld dat dit bier in deze wafel heel erg lekker was. Diegene in ons huishouden die geen bier drinkt meldde dat hij die typische biergeur kon ruiken. Alle anderen, die wel een biertje lusten, roken het niet.

Tradities

In de christelijke religie viert de wereld namelijk op 25 maart Maria Boodschap. Nu zijn de Zweden niet zo heel religieus. De naam van deze dag, Vårfrudagen, werd in de loop van de tijd, bewust of onbewust, verbasterd tot Våffledagen. Het lijkt inderdaad wel een beetje op elkaar…

Eigenlijk is het een Zweedse traditie maar zoals wij Nederlanders zijn, we passen ons graag aan. En we verklappen je een bedrijfsgeheim … Weet je hoe wij de wafel lekker maken? Namelijk met een scheutje Alfa Bier, doen we eigenlijk met alles wat we wat lekkerder willen maken.

Referenties

  • Ria Jansen-Sieben en Johanna Maria van Winter, De keuken van de late Middeleeuwen. Een kookboek uit de Lage Landen. Laatst bezocht 20-11-2024.
  • Wikipedia, Affligem bier.

labels:

Zie ook: