Net als de tuinbonen, kun je aardappels een vliegende start geven voor ze de koude grond in gaan. Dit keer heet het geen voorzaaien, aardappels worden tenslotte niet gezaaid, maar voorkiemen. Het voorkiemen is niets anders dan wat er gebeurt met aardappels die je ergens hebt opgeborgen en vervolgens bent vergeten: na verloop van tijd ontstaan er uitlopers aan de aardappels. Aardappels hebben zo hun eigen terminologie, die het misschien doet lijken alsof aardappels telen rocket science is. Niets is minder waar.

Waarom Aardappelen Voorkiemen?

Voorkiemen is een eenvoudige maar effectieve techniek om je aardappeloogst te verbeteren, te vergroten en te vervroegen. Zo kun jij eerder aan de slag met je aardappelen poten en kun je eerder genieten van heerlijke aardappelgerechten. Voorkiemen is een proces waarbij je je aardappels voorbereid op het groeiseizoen. Je laat ze binnen alvast spruiten, voordat ze in de grond worden geplant. Het voorkiemen van aardappelen heeft best wat voordelen.

Door je aardappelen te laten voorkiemen, krijg je namelijk enkele weken voorsprong. Je kunt ze immers al laten voorkiemen, voordat de temperatuur hoog genoeg is om ze in de grond te planten. Zo kun je ook weer eerder oogsten. Voorgekiemde aardappelen ontwikkelen daarbij vaak sterkere planten. Ze zijn hierdoor meestal beter bestand tegen ziekten en plagen (dit hangt natuurlijk ook van het ras en de omstandigheden af). De kans op een grotere en betere oogst neemt daarbij ook toe. Meer dan genoeg reden dus om je aardappelen eerst te laten voorkiemen!

De Beste Tijd om te Beginnen

Aardappelen kun je al vroeg in het jaar laten voorkiemen. Het is een van die klusjes die je al kunt doen voordat het echte moestuinseizoen van start gaat. Van half februari tot maart kun je aardappelen laten voorkiemen. Vanaf eind maart, of begin april kun je de aardappelen dan in de grond planten. Is het nog te koud dan? Zet ze dan in een pot en plaats ze de eerste weken in de kas!

Stap-voor-Stap Aardappelen Voorkiemen

Het voorkiemen van aardappels is niet moeilijk, maar het is wel belangrijk dat je het goed doet. Hier is een kleine, stap-voor-stap handleiding voor je:

  1. Kijk goed naar je pootgoed. Kies gezonde aardappelen zonder tekenen van ziekte of rot.
  2. Plaats je aardappelen met de ogen naar boven gericht in bijvoorbeeld een eierdoosje. De ogen zijn de kleine groeipunten op de aardappel, hieruit zullen de scheuten groeien.
  3. Zet de aardappels op een lichte plek met een temperatuur tussen de 10 en 15 graden Celsius.
  4. Na een aantal weken zullen de eerste scheuten tevoorschijn komen. De kleur van de scheuten verschilt per aardappelras.
  5. Als de scheuten ongeveer 2 tot 3 centimeter lang zijn, kun je de aardappelen uitplanten.

Zorg er bij het voorkiemen voor dat de ruimte goed geventileerd is om schimmelvorming te voorkomen. Je hoeft de aardappelen dus ook niet nat te maken voor het voorkiemen. Zet je aardappelen ook niet op een vensterbank waar veel direct licht op schijnt, dan kunnen de scheuten juist verbranden. Diffuus licht is het beste.

Bewaren van Pootaardappelen

Ieder jaar worden de eerste pootaardappelen rond februari verstuurd. Zo ook vanuit onze eigen webshop. Het is dan alleen nog te vroeg om ze te poten. De vroege aardappelen poot je pas rond april. De kans op nachtvorst is dan kleiner en het duurt na het poten nog wel even voordat het loof boven is. Maar als je de pootaardappelen in februari ontvangt, hoe bewaar je ze dan tot april?

Je hebt het vast wel eens gehad met aardappelen die je bij de supermarkt kocht. Je bewaard ze in de kelder of in een donker keukenkastje en na een aantal weken komen de lange uitlopers je tegemoet. Dat is precies wat je niet wilt bij de pootaardappelen. Door de lange uitlopers verliezen de knollen vocht en energie. Je wilt bij pootaardappelen juist korte stevige uitlopers kweken. Daarom ga je ze voortrekken, ook wel voorkiemen genoemd.

Wanneer je je pootgoed ontvangt kan je dit het beste op een lichte, droge plaats van ongeveer 10ºC bewaren. Bij ons is dit de bijkeuken. Wij leggen de pootaardappels meestal in een klein kratje omdat het er nogal veel zijn. Heb je er echter maar een paar dan zijn eierdozen ook super handig. Je kan dan ieder aardappeltje in een eigen cel leggen. Zet ze echt in goed daglicht. Normaal moet je aardappels juist niet in het licht bewaren omdat ze dan groen worden en solanine produceren, wat giftig is, maar nu moet dat dus wel! Bij pootaardappelen is het juist de bedoeling dat we groene uitlopers krijgen. Dat wordt namelijk het nieuwe loof van onze planten. Daar is voldoende licht voor nodig net als bij jonge zaailingen. Wanneer je geen koele lichte ruimte hebt bewaar ze dan nog koeler bij 2ºC - 6ºC (maar niet in de koelkast)! Dit vertraagd het uitlopen en zo voorkom je als nog lange uitlopers.

Wanneer je aardappelen toch beginnen met uitlopen verplaats je ze naar een zo koud mogelijke lichte plek. Zo worden de uitlopers alsnog groen.

Wat te doen met lange uitlopers?

Heb je nou toch lange uitlopers omdat je aardappels te donker hebben gelegen? Dan hoef je ze niet direct weg te gooien. Als de uitlopers niet al te lang zijn kan je proberen ze voorzichtig te poten en de uitlopers niet te beschadigen maar vaak breken ze dan alsnog af. Heb je echt hele lange uitlopers van 7 cm +, dan zou ik ze gewoon afbreken en de aardappel zonder de uitlopers uitplanten. Meestal heeft de knol nog wel energie om opnieuw te beginnen.

Uiteindelijk kan je begin april de pootaardappeltjes in de grond stoppen en kunnen ze uitgroeien tot mooie aardappelplanten met hopelijk een flinke oogst.

Aardappelen Planten

Voor ik de aardappels poot, kies ik ervoor om de knollen een groeivoorsprong te geven door ze te laten voorkiemen. Hiervoor bekijk ik de aardappel goed: elke aardappel heeft aan één van zijn korte kanten een navel (deukje). In een doosje of kistje zet ik de aardappels knus tegen elkaar aan met de navel steeds naar beneden. Vervolgens is het een kwestie van afwachten tot er uit de ogen (de puntjes die je er altijd uit snijdt bij het schillen) van de aardappel uitlopers verschijnen.

Eerst maar een lesje aardappeltaal: aardappels worden gepoot, dus niet gezaaid of geplant. Opa laat zijn piepers voorkiemen in de garage want daar is het lekker donker. Ik zet ze in de slaapkamer maar niet, zoals de tuinbonen, in de vensterbank. Fel licht, daar houden aardappels niet van dus ik geef de schoenendozen vol kleine aardappeltjes een mooi plekje op de vloer van de slaapkamer. Onze slaapkamer wordt er eerlijk gezegd niet gezelliger van.

Hoeveel Pootaardappels Heb Ik Nodig?

Het is altijd een rekensommetje om uit te rekenen hoeveel pootaardappels ik nodig heb. Meestal zit ik met een kladblaadje aan de keukentafel te rekenen: Stel ik hebt een stukje grond van 1.5 m breed en 3 meter lang. Op dit stukje grond passen in de breedte twee rijen van 75 cm, ongeveer de breedte die een rij aardappels nodig heeft. Er zijn dan twee rijen van drie meter lang dus in totaal heb ik 6 meter rij tot m’n beschikking. Per strekkende meter kunnen ongeveer 3 aardappels worden gepoot.

Soorten Aardappelen

Er zijn verschillende soorten aardappelen, die worden ingedeeld op basis van de periode waarin ze geoogst worden: primeuraardappelen, vroege, halfvroege of laat oogstbare aardappelen. Als je primeuraardappelen in februari al onder glas of in zakken in de garage hebt geplant, kun je ze al vanaf midden mei tot begin juni oogsten. Bij de late variëteiten zitten de beste bewaaraardappelen. Echter zijn deze variëteiten vaak moeilijker te telen, omdat de meeste aardappelziekten later in het jaar opduiken.

Aardappelen kunnen afhankelijk van de variëteit last hebben van aardappelmoeheid, aardappelschurft, aardappelziekte (Phytophthora) of van de coloradokever. Over het algemeen hebben de vroege rassen minder last van ziekten en plagen, toch raden we aan om bij aankoop te kiezen voor rassen die resistenter zijn.

De Juiste Plaats Kiezen

Om aardappelen succesvol te kweken, is het belangrijk een geschikte plek te kiezen. Aardappelen groeien het best op een zonnige plaats in de tuin en gedijen goed op de meeste grondtypes, maar hebben een voorkeur voor lichtzure grond met een pH-waarde tussen 5 en 6, die goed gedraineerd is. Vermijd een plek die recentelijk is bekalkt en verbouw ze niet elk jaar op dezelfde plaats om de gevreesde aardappelziekte te voorkomen.

Op een kleine oppervlakte kunnen aardappelen worden gekweekt in speciale kweekzakken, emmers, grote bloembakken of zelfs in oude potgrondzakken die je binnenste buiten keert (zwarte zijde naar buiten om sneller op te warmen). Zorg er wel voor dat er voldoende afwateringsgaten zijn waarlangs overtollig water kan wegstromen.

Aardappelen Planten in de Volle Grond

Als het goed is heb je de grond in de herfst reeds voorbereid: voldoende diep gespit, onkruid verwijderd en organisch materiaal aan de grond toegevoegd. Wanneer de grond warmer wordt (doorgaans vanaf half april), kunnen aardappelen in de volle grond worden geplant. Voordat je begint, maak je de grond nogmaals goed los. Span een koord en maak om de 40 cm een plantgat van 5 cm op zware kleigrond en tot 10 cm diep op lichte zandgrond. Leg in elk plantgat een knol met de mooiste scheutjes naar boven, vul het plantgat met aarde, maar druk niet te hard aan. Geef voldoende water na het planten.

Zorg dat er een plantafstand van 60 tot 70 cm tussen de rijen is, zodat je voldoende ruimte hebt om de aardappelen straks aan te aarden. Een ruime plantafstand heeft ook als voordeel dat de planten sneller opdrogen door de wind en minder vatbaar zijn voor schimmelziektes zoals de aardappelplaag. Als er nachtvorst voorspeld wordt, span dan een vliesdoek over het aardappelveld.

Wanneer je ervoor kiest om aardappelen in zakken of bakken te planten, kan je vroeger beginnen met poten. Het is echter belangrijk ervoor te zorgen dat de knollen niet te nat komen te staan, aangezien dit kan leiden tot rotten. Daarnaast dien je de aardappelen te beschermen tegen eventuele vorst, door ze bijvoorbeeld 's nachts binnen te zetten of ze af te dekken met een vliesdoek.

Aanaarden van de Aardappels

Ongeveer vier weken na het planten, wanneer het loof goed gegroeid is, is het tijd om de aardappelen aan te aarden. Dit houdt in dat de stengels bedekt worden met aarde om de vorming van ondergrondse stengels te stimuleren. Hierdoor worden de knollen onder de grond gevormd waar ze niet blootgesteld worden aan licht. Zonlicht maakt de knollen echter groen en doet het giftige solaninegehalte toenemen.

Het aanaarden kan beginnen wanneer de stengels 10 à 15 cm boven de grond uitsteken. Bij het aanaarden wordt elke rij met 10 cm grond opgehoogd, waardoor de jonge stengels grotendeels bedekt worden met aarde. Dat kan je makkelijk doen met een hak of een aanaardploeg. Deze handeling herhaal je best nog een tweetal keren, telkens na 3 à 4 weken. Bij het aanaarden wordt de grond tussen de rijen gebruikt, waardoor er geulen ontstaan en de planten op ruggen groeien.

Om mooie, grote knollen te krijgen, is het belangrijk om tijdens droge periodes extra water te geven. Zorg ervoor dat de grond niet te zwaar bemest is. Ze gedijen het best in een bodem waar vooraf compost of goed verteerde stalmest werd ingespit. Wees voorzichtig met stikstofmeststoffen, omdat deze alleen maar zorgen voor meer bladgroei en een grotere kans op aardappelziekte.

Wanneer Aardappelen Oogsten?

Vroege aardappelen kunnen al geoogst worden in juni - juli, wanneer ze nog in volle bloei staan. Oogst ze pas als je ze nodig hebt of enkele dagen ervoor, zodat je altijd over verse aardappelen beschikt. Gebruik een oogstriek om de knollen voorzichtig omhoog te tillen en te voorkomen dat de knollen beschadigd raken. De halfvroege en late variëteiten worden pas geoogst als het loof is afgestorven, zodat de knollen meer tijd hebben om te rijpen en beter geschikt zijn om langer te bewaren. De opbrengst per plant varieert tussen de 1 en 2 kg, afhankelijk van het ras en de oogsttijd.

Aardappelvariëteit Annabel

Onze pootaardappels zijn de vroegste aardappels die vastkokend zijn. Ze hebben een gladde, langwerpige vorm, een gele kleur en zijn superlekker. Ideaal voor salades, om te bakken of voor in de airfryer. Koken kan natuurlijk ook.

  • Soortnaam: Annabel
  • Familie: nachtschade
  • Aantal planten per vak: 2
  • Hoogte: 40 tot 60 cm
  • Voorkiemen: half februari tot half maart
  • Poottijd: half maart tot half mei
  • Pootdiepte: ongeveer 20 cm (op de bodem)
  • Oogsttijd: vanaf eind juni (na 90-110 dagen)
  • Opkomst: tussen de 7 en 21°C in 21 tot 35 dagen
  • Zonlicht: kan zowel in de zon als in de halfschaduw

Gemiddeld levert één vak aardappels 1,25 kg aardappels op. Dat is 4x zoveel als bij een aardappelboer, want die oogst zo'n 3,5 kg per m2 🙂

Tips

  • Plant aardappelen nooit 2 jaar achter elkaar in dezelfde mix.
  • Plant daarnaast geen aardappelen en tomaten naast elkaar. Ze zijn namelijk vatbaar voor dezelfde schimmels en ziekten.

Tabel: Overzicht van Aardappelvariëteiten en Oogstperioden

Variëteit Planttijd Oogsttijd
Primeuraardappelen Februari (onder glas of in zakken) Midden mei tot begin juni
Vroege aardappelen Vanaf februari Juni
Middenvroege aardappelen April of mei Augustus/September
Late aardappelen April tot eind mei September/Oktober

Belangrijk: Eet aardappels nooit rauw, want dan zit er een stof in - solanine - waar je hoofdpijn of maagklachten van kunt krijgen. Hetzelfde geldt voor aardappels die groene plekken hebben omdat ze een poosje boven de grond hebben gelegen.

Aardappelen lijken op het eerste gezicht misschien geen culinaire hoogvliegers, maar vergis je niet: deze knollen zijn ware smaakbommen met eindeloze mogelijkheden in de keuken! En geloof het of niet, zelfgekweekte aardappelen smaken nog beter! Stop er wat liefde en aandacht in, en je wordt beloond met de lekkerste oogst. Het telen van aardappelen is niet eens zo moeilijk! Of je nu en grote tuin hebt of alleen een terras of balkon, je kunt er zo mee aan de slag. Zelfs met beperkte ruimte kun je al genieten van een kleine maar smaakvolle oogst.

labels: #Aardappel

Zie ook: