Een komkommer is niet de makkelijkste plant om te kweken, maar wel heel leuk om te proberen. Ze maakt mooie grote planten met weelderige bladeren en kleine gele bloempjes. En als het goed gaat kun je er veel van oogsten.

Komkommers en augurken zijn eigenlijk dezelfde planten: door kruisen en selecteren zijn augurken klein en hard en vooral geschikt voor de inmaak, en komkommers groter, zachter, sappiger en zachtfris van smaak.

De beste tijd om komkommers te zaaien

Zaaien doe je van half april tot half mei. Komkommers kunnen geen vorst verdragen. Daarom zaai je ze niet te vroeg.

Binnen voorzaaien

Je zaait komkommer binnenshuis voor. Ze kunnen namelijk niet tegen kou, maar ook omdat bijvoorbeeld muizen de zaden erg lekker vinden. Bovendien kunnen komkommerzaden ook heel slecht tegen natte grond (de zaden kunnen dan makkelijk rotten voor ze kiemen).

Gebruik potgrond die je luchtiger maakt door er een kwart deel grof zand door te mengen (of gebruik kant-en-klare zaai- en stekgrond). Geef de zaaisels zoveel water dat de grond vochtig is, maar de grond mag zeker niet te nat blijven.

Om te voorkomen dat het papier uitdroogt, gebruik ik mijn oude voorzaaibakjes. Maar een plat bakje afdekken met wat keukenfolie werkt net zo goed.‼️ Pas op dat je het papier niet echt nat maakt, want dan is de kans groot dat de zaden gaan schimmelen. Zet de bakjes op een warme plek: de zaden ontkiemen rond de 21 °C, daaronder doen ze niks. Kijk af en toe of je al een worteltje ziet.

Je kunt voorzaaien in zaai- en stekgrond, maar ook in bijvoorbeeld kokospotgrond. Ik stop zelf meerdere zaden (meestal 3) in 1 potje van 9 cm. Zo weet ik zeker dat er altijd eentje opkomt en bespaar ik ruimte. Zet het potje weg op een warme plek (minimaal 20 graden). Tot de opkomst is licht nog niet belangrijk. Na ongeveer 10 dagen komen de zaden op. Dan zet je ze zo licht mogelijk. Bijvoorbeeld voor een raam.

Als de zaailingen naast de twee kiemblaadjes ook twee echte blaadjes hebben, kun je ze elk in hun eigen potje van 9-11 cm zetten (verspenen). Hiervoor gebruik ik (biologische) potgrond, want daar zit voeding in en zo kunnen de plantjes lekker gaan groeien. Tot half mei laat je de komkommerplantjes binnen staan. Richting half mei ga je de plantjes langzaam laten wennen aan de buitenlucht (afharden). Je zet ze eerst in de middag een paar uurtjes buiten en dan haal je ze weer naar binnen. Elke dag zet je ze iets langer buiten, totdat je ze na een paar dagen ook ‘s nachts buiten laat staan.

Komkommer zaden worden in april - half mei binnenshuis gezaaid. Voor het zaaien wordt gebruik gemaakt van stekgrond en potjes. Voor het ontkiemen hebben de zaden voldoende warmte nodig. De grond mag ook niet te nat zijn, om te voorkomen dat de zaden rotten.

Het ontkiemen van de zaden kan 1 - 2 weken duren, afhankelijk van de temperatuur en de verzorging. Om de wortels optimaal te laten groeien is een potje van 9 x 9 centimeter de ideale keuze. In plaats van stekgrond kan ook gebruik gemaakt worden van gewone potgrond gemengd met ¼ grof zand om de grond luchtiger te maken.

De zaden worden afgedekt met 0,5 centimeter aarde. Zorg ervoor dat de grond licht vochtig is, maar zeker niet te nat. Als dat het geval is, zullen de zaden rotten.

Zo’n klein plantje raakt uitgeput als hij grote vruchten moet dragen. Komkommers oogst je het beste als ze rond de 15 cm lang zijn. Hoe langer je ze laat hangen, hoe minder lekker en bitterder ze worden. Je knipt of snijd ze gewoon af.

Direct buiten zaaien

Vanaf half mei kun je komkommers ook direct buiten zaaien. Zelf geef ik de voorkeur om dit binnen te doen, aangezien het kiemen sneller gaat. Komkommers kiemen vanaf een temperatuur van 18 graden.

Wanneer de zaailingen groot genoeg zijn (2 echte bladeren hebben) kunnen deze buiten in de volle grond geplaatst worden. Jonge zaailingen mogen na 15 mei in de volle grond geplant worden. Houd er wel rekening mee dat het beter is als de plant al 2 echte bladeren heeft.

De juiste plek kiezen

Komkommers houden van veel warmte en kunnen slecht tegen regen en kou, daarom worden ze in Nederland vaak in een kas of platte bak geteeld. Als je die niet hebt kun je misschien iets bedenken en maken waardoor de planten toch wat meer warmte en minder regen krijgen. Je kunt ook overwegen de komkommer in een pot te telen; een pot kun je wat makkelijker verzetten (naar een warmer, zonniger, droger plekje, onder een afdakje als het regent, etc.). Bovendien is de pot, en de grond in een pot altijd warmer dan de volle grond.

Als de plantjes zijn afgehard, is het tijd om ze op hun definitieve plek te zetten. Zorg ervoor dat je een zonnige plek uitkiest, want komkommers houden van warmte en zon. In de volle grond zorg je dat er lekker veel compost in de bodem zit en voeg je meteen na het uitplanten biologische mestkorrels toe. Kweek je in pot? Kies dan een pot met gaten in de bodem, met een diameter van minimaal 30 cm. Vul dan ¾ van de pot met potgrond en ¼ met compost. In pot of bak hoef je niet meteen te bemesten want in de potgrond zit voeding. Zodra de plant gaat groeien, mest je hem bij.

Komkommers hebben veel warmte nodig, en staan het liefst op een zonnige plek. Voor het planten in de volle grond moet de juiste standplaats gekozen worden. Komkommers houden van warmte en weinig regen. Kies bij voorkeur voor een platte bak of een kas. Indien dit er niet is, dan is een plek onder een afdak ook een goede keuze. De zaailingen kunnen eventueel ook in een grote bak of pot geplant worden.

De ideale manier om komkommer te kweken is een kas. In een kas is de komkommer beschermd en ligt de temperatuur meestal iets hoger dan in de open lucht. Daarnaast wordt voorkomen dat mest uit de grond spoelt bij teveel regen en kan alles optimaal bijgehouden worden (mest, water, snoeien enz).

Verzorging van komkommerplanten

Gebruik voor de teelt in een pot een diameter van minimaal 40 centimeter want komkommers zijn grote (slinger)planten. Om die reden hebben ze ook relatief veel voeding nodig. In een pot met potgrond zit voldoende voeding voor 8 weken, daarna zul je bij moeten gaan voeden zodat de planten kunnen blijven groeien en bloeien en komkommers maken. In de volle grond geef je 2 weken voor het uitplanten van de zaailingen voeding.

Komkommers hebben veel voeding en water nodig. Geef je komkommers elke twee weken moestuinmest. Zorg dat de grond niet uitdroogt. Bij een tekort aan water, gaan komkommers bitter smaken.

Als de komkommer eenmaal in de volle grond geplant is moet deze de eerste tijd goed bijgehouden worden. Net als tomaten zaden moeten komkommers namelijk gediefd en getopt worden, zodat deze optimaal kunnen groeien. Komkommers hebben niet alleen veel water nodig om goed te kunnen groeien, maar ook mest.

Klimmen of kruipen?

En dan is er nog een belangrijk keuze: een komkommerplant is een slingerplant. Je kunt haar laten kruipen of later klimmen. Laten klimmen is handig in een kas of in een kleine tuin want ze neemt dan weinig ruimte in en de planten kunnen makkelijker opdrogen na een regenbui. Laten kruipen is heel handig als je haar in een platte bak teelt of een afdakje voor haar maakt om haar tegen de regen te beschermen.

Als je meerdere komkommerplanten wilt planten, plant ze dan voor de kruipende teelt op 150 centimeter van elkaar en voor de klimmende teelt op ongeveer 60 centimeter van elkaar. Soms moet je de jonge planten wat helpen door de ranken de goede kant op te leiden of ze met een touwtje losjes aan het hekwerk vast te maken.

Komkommers kun je het beste laten leiden naar boven. Je kunt een hekwerk gebruiken, drie lange bamboestokken aan elkaar knopen, of door middel van een draad de plant naar boven leiden. De laatste jaren gebruik ik de plant yoyo van Growbuddy hiervoor. Met de yoyo kun je de lengte van de draad verstellen.

Extra tips voor de verzorging

  • Je kunt het verschil tussen een vrouwelijk bloempje (met minivruchtje erachter) en een mannelijk bloempje (zonder vruchtje) heel goed zien.
  • En een algemene maar wel heel belangrijke verzorgingstip: geef bij droogte regelmatig water.
  • Pluk niet te laat want dan wordt de komkommer dik en groeien de zaden in de komkommer. De komkommer wordt dan minder sappig en een beetje bitter.
  • Eet geoogste komkommers van eigen tuin dezelfde dag of bewaar ze maximaal nog 2 of 3 dagen op een koele en donkere plaats.

Soorten komkommers

Er zijn verschillende soorten komkommers. Het belangrijkste verschil is of het ras voor buitenteelt of binnenteelt is. Bij sommige zadenenveloppen wordt dit vermeld op de verpakking. Mocht dit niet vermeld staan, zoek het dan even op. Dit is van essentieel belang voor een succesvolle oogst, vooral als je buiten gaat telen.

Bij rassen die bedoeld zijn voor buitenteelt, is de huid meestal niet helemaal glad. Er zitten kleine stekeltjes of pukkeltjes aan de buitenkant. Deze stekeltjes zijn nodig om de vruchten te beschermen tegen de hardere weersomstandigheden van buiten. Komkommers die binnen gekweekt worden, hebben dit niet nodig, waardoor ze een mooie, gladde huid hebben. Komkommers die je bij de supermarkt vindt, worden in een kas gekweekt.

Laat het minder mooie uiterlijk je niet afschrikken. Buitenteelt komkommers smaken net zo goed of zelfs beter dan kas komkommers. Rassen die bij mij buiten altijd goed hebben gedaan, zijn Marketmore, Tanja en Chinese slangen.

Snackkomkommers doen het trouwens bijna allemaal wel goed buiten. Het zijn planten die veel komkommers geven.

Enkele bijzondere soorten

  • Cucumis sativus lemon: valt op door de bijzondere vorm en kleur: de komkommer is rond als een appel en geel van kleur. De smaak is zacht en vooral fris.
  • Citroen komkommer: smaakt iets frisser en een tikkeltje zuurder dan normale komkommer.
  • Chinese komkommer: staat ook wel bekend als Chinese slang. De vruchten zijn circa 40 cm lang en hebben lichte stekels.
  • Gele komkommer: valt op door de citroengele kleur. De komkommer is iets korter en dikker dan de gewone groene komkommer.
  • Mini komkommers: vruchten van 10 - 15 cm die qua smaak perfect lijken op de grote variant.
  • Mexicaanse komkommer: staat ook wel bekend als muiskomkommer of cucamelon. Het is een kleine minikomkommmer die aan de buitenkant veel weg heeft van een mini meloen. De smaak is echter duidelijk een komkommer.
  • Meloenkomkommer: is een op komkommer lijkende vrucht die lichtgroen is en donkergroene strepen heeft. De 15 cm lange vrucht heeft een stevige en frisse smaak die veel lijkt op de smaak van een meloen.
  • Olijfkomkommer: staat ook wel bekend als incakomkommer, oeraugurkje of Mexicaans augurkje. De klimplant valt direct op door de bladeren die veel weg hebben van esdoornblaadjes.
  • Snack komkommer: ook wel bekend als minikomkommer of Iznik F1 komkommer. De komkommer dankt zijn naam aan de geringe lengte van maximaal 10 cm, waardoor deze uitermate geschikt is om tussendoor uit het vuistje te eten. Kan met schil en al gegeten worden.

Ziekten en plagen

Komkommers zijn gevoelig voor meeldauw. Meeldauw treedt vaak op als het vochtig en warm is. Het begint met een paar witte, ronde vlekjes op het blad. Het vlekje groeit door totdat het hele blad wit kleurt. Zie je meeldauw, snoei dan de bladeren zo snel mogelijk af van je plant, en gooi de bladeren weg in de GFT-bak. Doe dit niet op de composthoop. Desinfecteer je snoeischaar en was je handen voordat je andere planten gaat aanraken. Ik was mijn snoeischaar met een sponsje met zeep en heet water.

Om eerlijk te zijn, is het mij nog niet gelukt om meeldauw helemaal te voorkomen. De plant twee keer per week besproeien met een mengsel van 40% melk en 60% water helpt wat, maar is niet helemaal de oplossing. Verder is het goed om te zorgen dat de komkommers niet te nat blijven. Leid ze naar boven zodat de bladeren niet continu vochtig blijven. Plant de planten niet te dicht bij elkaar, en geef water aan de voet van de plant en niet op de bladeren.

Komkommers zijn bijzonder gevoelige gewassen die snel ziek kunnen worden. Veel voorkomende ziekten en plagen zijn onder andere meeldauw, spint, luizen, witte vlieg en trips.

Oogsten

Blijf je komkommers oogsten. Laat de komkommers niet te lang aan de plant staan. Als komkommers ouder worden, rijpen de zaden af en wordt de komkommer bitter. De komkommer wordt niet meer lekker, maar het ergste is dat de plant ook stopt met het produceren van komkommers. De plant heeft namelijk zijn functie vervuld; rijpe zaden maken die voor nakomelingen zorgen voldaan. Dus blijf ze oogsten.

Je oogst komkommers door het steeltje door te snijden of te knippen met een mesje of een snoeischaar.

De ideale bewaartemperatuur van komkommers is 13 graden. Bewaar ze dus liever niet in de koelkast!

labels:

Zie ook: