Worteltjes zijn niet alleen lekker rauw in salades of als gezonde snack, maar ook heerlijk gekookt, gestoofd, in roerbakgerechten en soepen. Als je een kas of platte bak hebt, kun je in principe het hele jaar worteltjes telen, mits je in de juiste periodes zaait. Hieronder geven we je tips over het teeltproces van onze wortel- en knolgewassen, zoals de beste zaaitijd en uitleg over de voeding.

Zomerwortels zaaien

Wij zaaien zomerworteltjes graag vroeg; je kunt ze begin maart al buiten zaaien. Worteltjes kunnen heel goed wat kou verdragen en in het koele voorjaar zijn nog niet veel ziekten en plagen die schade aan kunnen richten. Zelf zaaien we graag meerdere keren. Zomerwortel zaai je van maart tot juli. Je oogst dan van juni tot oktober. In de volle grond kun je zomerwortelen van maart tot juli zaaien, en onder glas kan dit al in februari.

Rassen zomerwortels

Zomerwortelen zijn snelgroeiend, er zijn tegenwoordig veel rassen in de handel die allemaal hun eigen positieve kenmerken hebben. Voorbeelden zijn Juwarot (met extra hoog gehalte caroteen), Flyaway F1 (die meer resistent is tegen de wortelvlieg), Amsterdamse Bak (snelgroeiend), Chantenay (kortstompig van vorm en daardoor geschikt voor kleigrond), de ronde en snelgroeiende Parijse worteltjes, etc.. En dan zijn er natuurlijk nog de vrolijke kleurtjes zoals de gele Yellowstone, de paarse Cosmic Purple, de rode Atomic Red, etc..

  • Zomerwortel ‘Amsterdamse Bak 2’ is een mooie, dunne.
  • Zomerwortel ‘Nantes 2’ is zoet van smaak en heeft een.
  • Zomerwortel 'Yellowstone' is een veelzijdig wortelras met.

Winterwortels zaaien

Winterwortelen worden veel groter en dikker dan zomerworteltjes. We oogsten winterpeen zelf zo rond september/oktober. Zelf wortel zaaien is erg makkelijk maar kies altijd het juiste ras voor zaaien voor zomer- of winterteelt. Winterwortel zaai je van april tot mei, en oogst je van oktober tot november.

Rassen winterwortels

Winterwortelen zijn juist trager en meer gestaag groeiende rassen van grote/dikke wortelen. In de winterwortelen is er wat minder keus dan bij de zomerworteltjes, Flakkeese maar ook Berlicumer zijn 2 heel bekende rassen.

Pillenzaad

Zelf kiezen we tegenwoordig vaak voor pillenzaad. Pillenzaad zie je zowel bij de zomerworteltjes als de winterwortelen en het betekent niets anders dan dat elk zaadje is ‘verpakt’ in een oplosbaar pilletje. Van winterpeen gebruiken we juist wel graag pillenzaad: worteltjeszaad is heel klein, je zaait er snel te veel te dicht op elkaar van. Omdat je bij winterpeen, meer dan bij zomerworteltjes, wel een goede afstand moet houden (omdat elke winterpeen toch flink in omvang wordt).

Zo kunnen we elk pilletje wat makkelijker en secuurder op elke 10 centimeter zaaien. Op deze manier zaai je zuinig en nooit te dicht op elkaar.

Bodem en voeding

Alle wortelen hebben een losse structuur nodig; en daar schort het hier op de vette klei nogal aan. Het liefst groeien wortelen op zand- of leemgrond, onze klei is dus eigenlijk te zwaar, te vet en te nat voor zomerworteltjes. Op onze zware klei proberen we de structuur jaar in jaar uit te verbeteren door in de winter oude stalmest met veel stro, en compost door de grond te werken. En dat helpt elk jaar een beetje beter. Wortelen hebben niet veel voeding nodig.

Een vochthoudende, goed verluchte, humusrijke bodem met een neutrale pH-waarde en een goede bodemstructuur is dus ideaal.

Voor het bemesten van wortel adviseren we bij benadering de samenstelling stikstof (N), fosfaat (P) en kalium (K) 1-4-6 . Dit is ons advies en geen vereiste. Je kunt zelf mest mengen naar verhouding.

Goede buren in de moestuin

Uien, sjalotten en knoflook zijn ook wortelgewassen en passen in de vruchtwisseling prima bij worteltjes. Daarnaast hebben ze dezelfde voedingsbehoeften (matige bemesting, geen verse mest, en wat extra kali). Maar het allerbelangrijkste: de wortelvlieg en de uienvlieg verdragen elkaar niet. Dus ui/sjalot/knoflook naast of bij worteltjes zorgt ervoor dat de kans op aantasting door de wortelvlieg bij de worteltjes kleiner is. En tegelijkertijd is dus ook de kans op aantasting door de uienvlieg kleiner bij ui/knoflook/sjalot.

Van alle combinaties springt de wortel en ui daar het meeste uit. Dit is een echt powerkoppel!. Zo goed zelfs, dat er een speciaal artikel over wortel en ui is gemaakt. Wortelen verjagen de uienvlieg, en uien verjagen de wortelvlieg. Maar in principe verjagen alle uiensoorten de wortelvlieg en kan je ze daarom ook goed combineren met worteltjes.

Wortelen zijn niet alleen goed voor je ogen, ook is dit een groente die je heerlijk rauw kunt eten. Veel andere groenten moeten echt eerst gekookt of gebakken worden. De nieuwste rassen in ons assortiment zijn de wortelrassen ‘Yellowstone’, ‘Napoli F1’ en ‘Negovia F1’. Dit zijn rassen die veredeld zijn voor de professionele teelt. Op het ras ‘Yellowstone’ na, zijn het hybride rassen.

Zaaien in rijtjes

Worteltjes kun je niet voorzaaien, ze moet echt ter plaatse in rijtjes gezaaid worden. Omdat ze een penwortel maken zijn ze niet of nauwelijks te verplanten; ze gaan eerder dood, zijn gevoeliger voor plagen en ziekten, er kan een groeistilstand optreden en de kans op een oogst waarbij de wortelen zeer gevorkt zijn is groot.

Het zaad kiemt langzaam (ongeveer 3 weken tot soms wel een maand). Je kunt wat makkelijker dun zaaien als je het worteltjeszaad vermengt met wat zand. Zelf zaaien we eigenlijk gewoon in een rijtje, zonder voorweken (wel de zaden gemengd met wat zand want dat werkt wel handig en je zaait inderdaad ook dunner zo).

We leggen de lange steel van de hark op de grond en drukken met onze voet de steel iets in de grond, je hebt dan een mooi lang recht 1 centimeter diepe geul. Daar zaaien we zo dun mogelijk in. Zo zie je altijd waar je rijtje is en kun je makkelijk daarnaast het onkruid weghalen.

Als je toch iets te dicht op elkaar gezaaid hebt dun dan zo vroeg mogelijk uit, zodat de wortelvlieg niet op de “worteltjesgeur” af komt.

Verzorging tijdens de groei

Geef in droge perioden regelmatig water, zeker tijdens het kiemen en de jonge groei. Tot aan de kieming moet je zorgen dat de grond voldoende vochtig blijft, anders ontkiemen de zaden niet of nog trager. Geef water met een tuinslang of gieter met broes om de zaadjes niet te laten wegdrijven.

Zoals al eerder gemeld; pas op voor slakken, zij eten de blaadjes maar laten het ‘stammetje’ vaak staan; als je na een paar weken controleert en alleen ‘stokjes’ van een centimeter hoog ziet, dan weet je dat het slakken zijn geweest.

Oogsten en bewaren

Duw een spitvork of riek naast de rij wortelen recht in de grond, schuin naar boven halen en met de hand trek je de wortelen dan aan het loof uit de grond. Wij slingeren ze vervolgens nog even door het water in de regenton zodat ze de meeste klei eraf gespoeld is en de wortels wat schoner zijn.

En draai vervolgens het loof van de wortelen af voor je de wortels mee naar huis neemt. Als worteltjes nog klein zijn, en ze bijvoorbeeld in een verhoogde bak staan (in onze vette klei lukt het niet want dan zitten de worteltjes vaak te vast), dan oogsten we ook wel eens gewoon wat worteltjes die zichtbaar wat groter lijken.

Winterpenen zijn ook vers het lekkerst, maar die kun je ook nog heel lang bewaren (een hele winter). Wij leggen ze zelf wel eens in een kistje, tussen lagen iets vochtig zand (niet te nat). En met een jute zak of deksel erop om te zorgen dat de wortelen donker liggen (want bij licht en de juiste temperatuur lopen de wortelen weer uit).

Invriezen

Maar makkelijker vind ik het ook om gewoon wortelen in te vriezen. Wij schrappen en wassen de wortelen en raspen of hakken de wortelen in de keukenmachine dan fijn tot grof (foto). We vriezen deze gehakte/geraspte wortel rauw in zakjes in. Zomerworteltjes vries ik ook in: rauw, schoongemaakt en meestal gehalveerd (vriest makkelijker in), in porties in diepvrieszakjes.

Als we ze willen eten kook ik water, doe dan de nog bevroren worteltjes erbij, breng weer aan de kook en kook zolang nodig is (en dat hangt af van de grootte/dikte van de wortelen/stukken).

Zaaiafstanden

Wortel heeft een zaaiafstand van ongeveer 3 centimeter in de rij en 15-20 cm tussen de rijen. De zaadjes zijn zo klein dat meteen de juiste zaaiafstand aanhouden ondoenlijk is, dus je kunt het beste later uitdunnen. Dat doe je heel simpel: trek al het teveel aan zaailingen eruit totdat ze op ongeveer 3 cm afstand van elkaar staan.

Overkruising

Wortelen zijn kruisbestuivers, raszuiver zaad krijg je alleen als de planten wel 500 meter van andere bloeiende wortelrassen vandaan staan. Wortelen schijnen zelfs over kilometers ver te kunnen kruisen met de wilde peen die als onkruid in bermen groeit (met die mooie witte grote schermbloemen). Dat maakt het zelf oogsten van zaden erg lastig.

Wanneer kan je wortel oogsten?

Ongeveer 4 maanden na het wortels zaaien, kun je de eerste wortels oogsten (ongeveer vanaf juli-november). Ik voel zelf altijd even met mijn vinger of ik de wortels al groot genoeg vind.

Veeg aarde weg om te zien of de wortel groot genoeg is. Trek grote wortelen bij het loof uit de grond. Laat de rest staan. Spoel de wortelen schoon. Snijd het loof af zodat vocht niet uit de wortelen trekt.

Tabel: Zaaitijden en oogstperioden

Soort Wortel Zaaitijd Oogstperiode
Zomerwortel Maart - Juli Juni - Oktober
Winterwortel April - Mei Oktober - November

labels:

Zie ook: