De zoete aardappel, ook wel bekend als bataat, is een populaire groente die wereldwijd en ook in Nederland steeds meer wordt geteeld. Anders dan de naam doet vermoeden, is de zoete aardappel geen familie van de gewone aardappel, maar behoort tot de windefamilie. Omdat de vraag naar zoete aardappelen groeit, zijn er steeds meer rassen beschikbaar die goed gedijen in een gematigd klimaat zoals dat van Nederland.
De Teelt van Zoete Aardappelen in Nederland
Hoewel de zoete aardappel van oorsprong een (sub)tropisch gewas is, zijn er in Nederland steeds meer mogelijkheden om deze succesvol te telen. Een kas of tunnel kan de opbrengst aanzienlijk verbeteren, omdat de planten meer warmte krijgen. In 2022 teelde ik voor het eerst zoete aardappelen en heb gekozen voor 7 verschillende zoete aardappelrassen om te vergelijken.
Alle soorten heb ik in speciekuipen geteeld. Allemaal in de buitenteelt. Sommige in kleine kuipen van 60L en sommige soorten in grote kuipen van 90L maar dan met 3 planten. Deze kuipen zijn zwart van kleur en zo warmt de grond wat sneller op. Ook plaatste ik de kuipen voor een zuidmuur zodat de warme stenen in de nacht nog wat warmte zouden uitstralen. Aangezien zoete aardappels van warmte houden is dat wel handig.
Voorbereiding en Planten
De kuipen heb ik gevuld met een mengsel van compost en potgrond. Bij het oogsten van de knollen vond ik dat het mengsel toch wel sterk gecompacteerd was. Volgend jaar ga ik een nieuw mengsel samenstellen dat luchtiger blijft. Zo hebben de knollen hopelijk wat beter de ruimte om te vormen.
Na het kopen van knollen heb ik stekjes opgekweekt en na ijsheiligen uitgeplant in de speciekuipen. Tijdens de teelt zijn er geen problemen geweest. Ik heb de kuipen voldoende water gegeven tijdens de droge periode’s en uiteindelijk half oktober geoogst.
Het Oogsten van Zoete Aardappelen
Omdat zoete aardappelen tropisch zijn en een lang seizoen nodig hebben oogst je ze zo laat mogelijk. De zoete aardappelen moeten voor de eerste nachtvorst geoogst worden.
Oogst de zoete aardappelen voorzichtig, want als ze beschadigd zijn door bijvoorbeeld een riek zijn ze uiteraard niet lang bewaarbaar. En bedenk dat de knollen soms een stuk verder van de moederplant zitten (veel meer dan bij ‘gewone aardappelen’), het is niet vreemd om een halve meter van de plant nog een flinke knol te vinden (dat worden vaak ‘satellietknollen’ genoemd.
Op de bovenstaande foto zie je hoe de planten er in oktober uitzagen. Het blad begon geel te worden. De dagen worden natuurlijk steeds korter/donkerder en de nachten worden kouder. Ik vond dit een mooi moment om ze te gaan oogsten. Ook al hadden ze wellicht nog een paar weken kunnen blijven staan, maar ik geef het toe; ik was gewoon nieuwsgierig. Ik heb eerst alle stengels en bladeren naar één kant geduwd en gelukkig zag ik in ieder geval één zoete aardappelknol! Vervolgens heb ik alle stengels afgeknipt, dat maakte het oogsten wat makkelijker.
Opbrengst en Rassen
Verschillende rassen De oranje zoete aardappel heeft het beter gedaan dan de paarse. Dat ligt zeker niet aan de kleur, maar wel aan het ras. In dit geval is dat ras waarschijnlijk gewoon minder geschikt voor de teelt in Nederland (de meeste consumptie zoete aardappelen worden geïmporteerd). Maar ik heb zeker ook wel van paarse rassen gehoord die het juist heel goed doen hoor.
In de tabel hieronder zie je de opbrengst per soort en foto’s van hoe de oogst er uitzag. Een prima oogst.
Tips voor het Bewaren van Zoete Aardappelen
Zoete aardappelen kun je lang bewaren. Ik kreeg van Yu de tip om de zoete aardappelen eerst warm op te slaan. Zie de volledige reactie van Yu onderaan deze pagina want zij doet het weer anders dan ik (korter maar nog warmer en bij een hoge luchtvochtigheid door ze in plastic zakken te leggen).
“Zelf geteelde zoete aardappel kan je het best nog een tijdje opslaan alvorens consumptie (google ‘curing sweet potatoes’). Ze worden zoeter door omzetting van zetmeel naar suiker. Na dit proces smaken ze niet alleen beter, maar zou je ze ook lang kunnen bewaren. Ik heb zelf de zoete aardappelen naast elkaar in kratjes op een plekje waar geen zon kwam in een warme kamer gezet (rond de 20 graden). Na 4 weken heb ik de kratjes op een slaapkamer gezet waar de temperatuur in de winter rond de 15 graden ligt.
Tot slot van deze pagina: kijk voor leuke en lekkere recepten met zoete aardappelen of andere groenten ook nog even via het menu op de receptenpagina.
Zoete Aardappelen van Nederlandse Bodem
De zoete aardappel is razend populair. Overal ter wereld, en ook in Nederland. Dat bracht Niels van der Waal uit Numansdorp op een idee. Hij plantte de zoete aardappel in Nederlandse bodem. Dat de zoete aardappel het best in een subtropisch klimaat gedijt, houdt hem niet tegen. Maar hoe krijgt hij het voor elkaar, om een subtropisch gewas in onze koude Nederlandse bodem te telen?
Op een gebied van een halve hectare groeit daar sinds kort ook een ander gewas: de zoete aardappel. Een idee van Niels, dat ontstond toen hij voor zijn werk in Egypte was. ‘In Egypte is zoete aardappel op elke straathoek verkrijgbaar. Het is daar een onwijs populair product. Net als in Nederland, maar de zoete aardappel die we hier eten, komt uit Centraal- en Zuid-Amerika of Egypte. Allemaal import. Zonde, dacht ik. Een product waar zoveel vraag naar is, maar dat niet of nauwelijks uit eigen land komt.
Teelt op Kleigrond
Boeren in Limburg en Noord-Brabant experimenteerden er op dat moment ook mee. Daar leek het aardig te lukken - en dat succes zat ‘m in de grond. ‘In Noord-Brabant groeit de zoete aardappel op zandgrond’, vertelt Niels. ‘Een grondsoort die snel opwarmt en waarop makkelijk te oogsten is. Wij verbouwen de zoete aardappel op zware kleigrond. Dat is een voedingsrijke grond, maar moeilijk op te warmen. Lastig, want de zoete aardappel houdt niet van kou. Daarom ondergaan ze na de oogst een warmtebehandeling, in een goed geïsoleerde cel.
Die warmtebehandeling kost bijna geen energie; de zoete aardappel is namelijk een levend organisme. Ook na de oogst ademt hij door, en warmt hij zichzelf al voor een groot deel op.
De Oogst en Smaak
En die oogst is door de warmte deze zomer van hoge kwaliteit. ‘Toen het veertig graden was, lagen de suikerbieten en aardappels op apegapen, er zat amper leven in. Maar die zoete aardappel begon plots te groeien. Daar hielp ook de zwarte, biologisch afbreekbare folie op het land bij. Die houdt warmte vast en gaat onkruid tegen.
Op het land prikt Niels een riek in de natte akkergrond. En daar is-ie dan eindelijk: de oranje zoete aardappel van Nederlandse bodem. De natte kleigrond blijft stevig plakken aan de zoete aardappel. Het schoonmaken gaat moeizaam en gebeurt handmatig.
De zoete aardappels van Nederlandse bodem verschijnen in verschillende smaken, vormen en kleuren: oranje, wit en paars. Op de halve hectare staat niet alleen de oranjegekleurde zoete aardappel. Verderop in het land tovert Niels ineens een witte, en daarna ook een paarse variant tevoorschijn. Los van de kleur, zit het verschil vooral in de smaak. Oranje is zoet, maar ook kruidig met een wortelachtige smaak. De witte is nog zoeter. Volgens Niels daardoor een allemansvriend.
labels: #Aardappel
