Zoete aardappelen zijn de laatste jaren erg populair geworden en worden steeds meer gekweekt door hobbyisten en boeren in Nederland en België. Oorspronkelijk komen zoete aardappelen uit Zuid-Amerika, dus het zal je niet verbazen dat warmte uiterst belangrijk is bij de opkweek. Dankzij goed geselecteerde rassen kunnen we hier zoete aardappels kweken.
De Teelt van Zoete Aardappelen
Het is zeker mogelijk om zelf zoete aardappelen te telen. In tegenstelling tot aardappelen worden niet de knollen geplant, maar de stekjes die je uit de knollen kweekt. Daardoor is de teelt van zoete aardappel een lang proces van februari tot eind oktober.
Het Voorkiemen van Zoete Aardappelen
In huis kun je beginnen met het laten spruiten van de zoete aardappelen. Eerst even over het laten spruiten zoals ik dat in de de eerste 3 jaren deed. De aardappelen liet ik bij kamertemperatuur in een glas water voorkiemen. De onderkant van de knol moet net in of boven het water hangen. Wat de boven- en onderkant van de knol is, is lastig te bepalen. Meestal is de slanke kant de onderkant en de bolle kant de bovenkant (in tegenstelling tot wat ik zelf zou gokken als ik er één in mijn handen zou hebben).
Het jaar erop bedacht ik dat het toch misschien gezonder was om ze niet in de prikken maar om ze in hyacintenglaasjes te hangen. En dat was op de moment al een prettigere manier van uit laten lopen/stekken, het duurt een paar weken voor de zoete aardappelen worteltjes krijgen, het water moest uiteraard wel regelmatig ververst en aangevuld worden. Bij deze methode zie je soms wat witte pluis of een witte waas onderaan de aardappel (op het gedeelte dat in het water hangt). Uiteindelijk zie je dat de zoete aardappelen steeds meer wortels krijgen en op meerdere plaatsen (maar wel vooral bovenaan) stengels en blad gaan vormen.
Maar dan….. ik kreeg de tip om de zoete aardappel niet verticaal te stekken maar horizontaal, in een bakje met vochtig zand of potgrond (ik koos potgrond). Het voordeel is dat je niet hoeft te bedenken wat de boven- of onderkant is. Maar ik kreeg er ook de tip bij om de temperatuur drastisch te verhogen, naar 25 tot wel 27 graden. En dat was hier mogelijk in een elektrische propagator. Maar hetzelfde kun je bijvoorbeeld bereiken door het bakje met liggende zoete aardappel op een warmtematje, modem of router te zetten (of een ander apparaat dat 24 uur per dag genoeg verwarmd). Voorwaarde bij deze hoge temperatuur is dat het niet te nat en afgesloten mag zijn want dan is er kans dat er schimmelvorming optreedt en dan kan in het ergste geval de hele knol gaan rotten. Maak de grond dus goed vochtig maar niet kletsnat en dek af met een kap of plastic zak maar houd ergens een kleine opening.
Je kunt ze aan de moederaardappel laten en daar de eerste worteltjes laten ontwikkelen, maar je kunt ze, als ze groot genoeg zijn ook gewoon van de moederknol snijden of breken en in water laten wortelen. Ook dat gaat weer sneller bij 25 graden dan bij kamertemperatuur, het is maar wat je wilt en kunt bieden (wanneer je met stekken begint en hoeveel plaats je hebt waar het warm genoeg is). Op deze foto zie je dat (in de propagator bij een hoge luchtvochtigheid) er zelfs worteltjes verschijnen onder de stengelknoppen.
Ik haal de stekken met een scherp mesje van de moederknol zodat die moederknol verder kan gaan met het produceren van nieuwe stekken. De stek zonder worteltjes gaat direct in een glas water, en die zet ik bij kamertemperatuur in een raamkozijn (dat kan ook in een propagator maar pas dan op voor een te hoge luchtvochtigheid, want dat zorgt uiteindelijk voor rottende blaadjes).
Dit is een mooi moment om de stek op te potten, in een potje met potgrond waar je wat grof zand en/of perliet/vermiculiet door mengt (voor de luchtigheid). Daarin kunnen de stekken de komende 6 tot 8 weken groeien.
Je kunt zoete aardappel ook in grote zakken potgrond kweken als je moestuin onvoldoende zon vangt. De zakken met de zoete aardappel kan je dan op je terras of op een andere zonnige plek plaatsen.
Uitplanten van de Stekken
Zes weken later zijn de plantjes genoeg geworteld om ze uit te planten. Uitplanten kan in de kas of buiten op de meest zonnige plek in je tuin vanaf half mei. De plantjes verdragen geen nachtvorst en vereisen een opgewarmde grond om een goede start te kunnen nemen. Is het half mei slecht weer, kan je het uitplanten beter uitstellen en de plantjes in de potjes laten uitgroeien. Tot half juni kan je nog uitplanten en zal de plant de groeiachterstand inhalen.
De ideale bodemtemperatuur om de zoete aardappels aan te planten is 17°C. Deze bodemtemperatuur haal je tussen half mei en half juni. In een kas of tunnel kan het iets vroeger. De plantafstand tussen de verschillende planten is idealiter 30 cm tussen de planten en 0.75 m tussen de rijen. Teveel ruimte tussen de planten kan zorgen voor te grote knollen.
Ik heb ze aan de kant van de tuin geplant zodat ze tegen de draad kunnen opklimmen. Zoete aardappelen maken veel bladmassa en krijgen ranken tot wel 2 m lang. Ze nemen dus veel plaats in beslag als je ze in volle grond plant tenzij je ze laat klimmen. Hoe hoger de temperatuur, hoe sneller de plant groeit. Als de planten goed zijn aangeslagen, kan je ze aanaarden net als bij gewone aardappelen. Dit bevordert de knolvorming. De plant maakt een fijn netwerk van wortels ondergronds waarbij sommige wortels verdikken tot een knol.
Verzorging van Zoete Aardappelplanten
Om zoete aardappels te kweken, heb je vooral een goed doorlatende en humusrijke grond nodig met veel bodemleven. Concreet betekent dit dat de grond rijk is aan organisch materiaal. Zoals altijd ontstaat er een wisselwerking tussen het bodemleven en de plantenwortels. Het bodemleven zorgt dat de in de grond opgeslagen meststoffen ter beschikking komen van de planten.
Zoete aardappelplanten hebben regelmatig vocht nodig tijdens de groei omdat ze veel water verdampen via de bladeren in een warm klimaat. Wacht niet met water geven tot de bladeren zichtbaar slap hangen. Zoete aardappel is een plant die veel warmte en water nodig heeft maar tegelijkertijd geen natte voeten wil hebben. De planten vragen een goed doorlaatbare grond met een goede bodemstructuur en hoog humusgehalte.
Het Oogsten van Zoete Aardappelen
Zolang het warm is, liefst tot eind oktober, blijven de planten in de grond staan. Aan temperaturen lager dan 11°C hebben de planten een hekel. In dat geval kan je beter oogsten.
Afhankelijk van de temperatuur van het moment, oogst je half of eind oktober. De bodemtemperatuur mag niet zakken onder de 11 °C voor het rooien. De knol wordt dan bitter en gaat mogelijks rotten. De zoete aardappels kunnen redelijk ver van de moederplant groeien. Oogst dus zeer voorzichtig zodat je ze niet beschadigd. Vooral in volle grond is dat niet evident. Je kan de grond rondom de plant wat los maken en dan met je handen de knollen zoeken.
Tip: de stengels van de zoete aardappel kan je vooraf afsnijden. De bladeren zijn eetbaar, de smaak situeert zich tussen wilde spinazie en snijbiet. Je kan ze gestoofd verwerken in wokgerechten.
Bewaren van Zoete Aardappelen
Als de zoete aardappelen geoogst zijn, leg je ze in laagjes in verschillende bakken. De zoete aardappel moet in eerste instantie 7 tot 14 dagen warm en donker bewaard worden, liefst bij 28°C. Na 14 dagen kunnen de zoete aardappelen naar hun definitieve overwinteringsplaats, idealiter een donkere, droge plaats bij 15°C met een goede ventilatie. Het is goed om de zoete aardappelen eerst een tijd op te slaan vooraleer je ze consumeert. Daardoor worden ze zoeter.
Zoete aardappelen moeten na de oogst minstens 7 dagen (sommigen zeggen 14 dagen) bij hoge temperatuur bewaard worden; idealiter 28°C. Door deze hoge temperaturen kunnen de wonden die veroorzaakt zijn door het oogsten helen, wordt de schil dikker en de knol zoeter. Als de wondheling niet heeft plaats gevonden en de zoete aardappelen meteen koel worden opgeslagen, ontstaan de zwarte vlekken onder de schil.
Problemen en Oplossingen
In Nederland en België kent de zoete aardappel weinig ziektes. Bladluizen komen nagenoeg niet voor omwille van de stevige bladeren en de lage stikstofbehoefte van de plant. Als er al bladluizen voorkomen, is het voornamelijk op de jonge stekken. Als je er snel bij bent, kan je ze gewoon manueel verwijderen. Indien de aantasting verder is gevorderd, kan je gebruik maken van larven van lieveheersbeestjes.
Zoete aardappel is gevoelig voor koude en te natte grond. Wateroverlast zorgt ervoor dat de wortels afsterven. Te natte voeten leidt tot gele bladeren en afname van de knolvorming.
Woelmuizen, muizen en ratten vinden de zoete aardappel wel een lekkere hap. Heb je echt veel last van knaagdieren, kan je overwegen om de zoete aardappels toch vroeger te rooien dan eind oktober om de schade te beperken.
Tabel: Opbrengst per Soort Zoete Aardappel
Hieronder een voorbeeld van een tabel met de opbrengst per soort zoete aardappel, gebaseerd op een teelt in speciekuipen:
| Soort Zoete Aardappel | Opbrengst | Opmerkingen |
|---|---|---|
| Oranje Zoete Aardappel | Hoog | Geschikt voor Nederlands klimaat |
| Paarse Zoete Aardappel | Gemiddeld | Kan minder geschikt zijn |
labels: #Aardappel
