Divertikels zijn kleine uitstulpingen van de darmwand in de buikholte. Divertikels kunnen op iedere plek in de darmen ontstaan. Meestal komen ze voor in het laatste deel van de dikke darm. Meestal krijgt u geen klachten door divertikels. Dit verandert als ze ontstoken raken. Dit heet diverticulitis.

Door te letten op uw eten en drinken, kunnen de klachten minder worden. Ook kunt u zo het risico op een ontsteking kleiner maken. Het eten van te weinig vezels kan soms een rol spelen bij het ontstaan van divertikels. Uw ontlasting wordt namelijk harder als u weinig vezels eet. Daardoor kunt u last krijgen van verstopping en hogere druk in de dikke darm. Hierdoor kunnen divertikels ontstaan.

We noemen het diverticulitis als divertikels gaan ontsteken. Divertikels kunnen gaan ontsteken als ontlasting blijft hangen in de divertikels. Soms kan de darm openbarsten op de plaats van de ontsteking. Dit heet ook wel darmperforatie. Darmperforatie kan erg gevaarlijk zijn.

Voeding en Darmgezondheid

Normaal gesproken hoeven we u niet te behandelen als u divertikels heeft. Het is wel belangrijk dat uw ontlasting soepel blijft. Soepele, zachte ontlasting blijft namelijk minder snel hangen in de uitstulpingen. Daardoor gaan de divertikels niet ontsteken.

Eet gezond, eet veel verschillende dingen en eet veel vezels. Als u gezond eet, eet u alle voedingsstoffen die u iedere dag nodig heeft. Vervang voedingsmiddelen met weinig vezels door eten en drinken met veel vezels. Vervang bijvoorbeeld wit brood, gebak en koek door volkorenproducten, groente en fruit. Vezels zitten alleen in plantaardige producten. Vezels zorgen voor een soepele ontlasting. Dit komt doordat ze vocht opnemen als een spons. Ook zorgen ze ervoor dat uw darm beter gaat werken.

Wissel vezels die niet oplossen af met vezels die wel oplossen. Vezels die wel oplossen zitten vooral in groenten, fruit en peulvruchten (erwten, bonen, linzen, enzovoort). Vezels die niet oplossen, zitten vooral in volkoren graanproducten (bijvoorbeeld volkorenbrood, roggebrood), noten en zaden.

Drink iedere dag minimaal 2 liter vocht. Zeker als u veel vezels eet, is het heel belangrijk om genoeg te drinken. Eet iedere dag een vast aantal maaltijden op ongeveer dezelfde tijden. Zorg voor genoeg lichaamsbeweging. Als u regelmatig beweegt, gaan uw darmen beter werken. Stop met roken. Zorg ervoor dat u zo weinig mogelijk stress heeft.

Goede Voedingskeuzes

Voorbeelden van goede voedingskeuzes zijn:

  • Grove broodsoorten zoals volkorenbrood, roggebrood, mueslibrood, bruin krentenbrood, volkoren knäckebröd, knäckebröd met sesamzaad, volkoren crackers of volkoren toast. Lees wel goed het etiket.
  • Alle fruit, liefst met schil.
  • Zemelen of producten met zemelen, zoals Fibrex en Stimulance Multi Fibre Mix. U kunt zemelen en producten met zemelen kopen bij reformzaken, kruidenierszaken, supermarkten en drogisterijen. Zemelen kunt u door de yoghurt doen (eventueel met rozijnen of fruit), maar ook in de groente, door gehakt, in de vla, in cake of koekjes en dergelijke. Begin met 1 eetlepel zemelen per dag. Bouw dit op tot 3-5 eetlepels.

U kunt met de vezelmeter testen of u iedere dag genoeg vezels binnenkrijgt. Verder kunt u in de app Mijn Eetmeter van het Voedingscentrum een eetdagboek bijhouden.

Diverticulitis Dieet

Krijgt u last van ontsteking van de divertikels? Dan heeft u diverticulitis. Rust is erg belangrijk bij ontstoken divertikels. Is de ontsteking ernstig? Dan moet u op advies van de arts soms tijdelijk vloeibare voeding nemen. Hierdoor kan de ontsteking genezen.

Als de ontsteking minder wordt, kunt u na 2 tot 3 dagen overstappen op licht verteerbaar eten met weinig vezels. Eet geen volkoren producten. Eet liever lichtbruin brood of eventueel witbrood in plaats van grof volkorenbrood. Neem in ieder geval geen grove pitten, zaden, noten, muesli, cruesli, rozijnen, enzovoort. Bouillon of dunne, (on)gebonden soep kunt u prima eten.

Te Vermijden Voedingsmiddelen

Vermijd de volgende voedingsmiddelen tijdens een ontsteking:

  • Rauwe en/of vezelige groenten zoals asperges, champignons, bleekselderij, tuinbonen, maïs, taugé, aubergine, zuurkool en venkel.
  • Fruit met schil. Neem in ieder geval geen: ananas, bessen, bramen, druiven, mandarijn, sinaasappel, grapefruit en gedroogd fruit.
  • Draderig, taai vlees.

Gekookte aardappelen, puree, witte rijst, pasta en mie kunt u wel eten. Als de ontsteking helemaal weg is, kunt u (weer) meer vezels gaan eten. Het is belangrijk dat u dan steeds een beetje meer vezels gaat eten. Overleg altijd met uw arts wanneer u over kunt stappen op eten met meer vezels.

Voedingsadvies bij Inflammatoire Darmziekten (IBD)

Deze folder geeft u informatie over de rol van voeding bij inflammatoire darmziekten. Tot de inflammatoire (ontstekingsachtige) darmziekten oftewel inflammatory bowel disease (IBD) behoren de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa. De ziekte van Crohn kan voorkomen in (alle lagen van) de dunne en dikke darm. Maar de ontstekingen kunnen zich ook uitbreiden tot de rest van het spijsverteringskanaal, zoals de maag en slokdarm.

Vaak voorkomende klachten zijn buikpijn, koorts, verminderde eetlust, gewichtsverlies, diarree langer dan vier weken en vermoeidheid. Als de ontsteking doorgroeit naar andere darmgedeeltes, omliggende organen of de huid ontstaan fistels (verbindingen tussen organen). Bij Colitis Ulcerosa zitten de ontstekingen alleen in het slijmvlies van de dikke darm. De ontstekingen in de darm ontstaan door een fout in het afweersysteem (auto-immuunziekte). Het afweersysteem valt dan zonder reden de gezonde darmcellen aan.

Er is niet één duidelijke oorzaak aan te wijzen, het ontstaat door een combinatie van factoren (erfelijkheid/ omgevingsfactoren). De ernst van de ziekte wisselt in fase van ontstekingen maar ook fase van rust. De ziekte is niet te genezen, maar wel te behandelen. Voeding speelt tijdens de verschillende fases een rol.

Voor mensen met chronische inflammatoire darmziekten is er geen specifiek dieet, maar is het wel belangrijk om aandacht te hebben voor gezonde voeding. Het lichaam heeft elke dag een bepaalde hoeveelheid koolhydraten, vetten, eiwitten, vezels, vitamines, mineralen en vocht nodig. Om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen is het belangrijk om gevarieerd te eten. Het Voedingscentrum heeft daarom de schijf van vijf samengesteld. In deze schijf staan vijf verschillende vakken. Wanneer elke dag uit alle vijf de vakken gegeten en gedronken wordt, eet iemand goed en gevarieerd. Daarnaast geeft de Gezondheidsraad aanbevelingen voor de gewenste hoeveelheid van elke voedingsstof.

Regelmatig ervaren IBD patiënten voedingsproblemen bij bepaalde voedingsmiddelen zoals bijvoorbeeld zuivel (lactose), kruiden, vette- , gas vormende- of vezelrijke producten. Waak er voor dat u teveel voedingsmiddelen weg laat uit uw voeding want hierdoor loopt u meer risico op tekorten.

Beweging is een belangrijk onderdeel om in een goede conditie te komen of te blijven. Beweging zorgt voor spier ontwikkeling wat uw algehele gesteldheid ten goede komt. Probeer dagelijks minimaal een half uur aan lichaamsbeweging te doen.

Voeding bij een Actieve Ziekteperiode

Bij een actieve ziekte periode heeft het lichaam meer voedingsstoffen (energie en eiwit) nodig om te vechten tegen ontstekingen en bacteriën. Daarnaast kan een frequente dunne ontlasting voor meer verlies van vocht, vitamines en mineralen zorgen. Door klachten zoals buikpijn, diarree, koorts en verminderde trek in eten kan ondervoeding ontstaan.

U bent ondervoed als:

  • U binnen 1 maand onbedoeld 5% van uw lichaamsgewicht bent afgevallen.
  • U de afgelopen 6 maanden onbedoeld 10% van uw lichaamsgewicht bent afgevallen.
  • Uw gewicht altijd al laag is.

Bij ondervoeding en tijdens een opvlammingsfase van IBD is het belangrijk voldoende energie en eiwitten binnen te krijgen. Energie is de brandstof die ons lichaam laat werken, als u minder energie binnen krijgt dan u verbruikt, valt u af. Eiwitten zijn de bouwstenen voor alle lichaamscellen. Eet regelmatig en sla geen maaltijden over. Verdeel de eetmomenten over de dag en gebruik regelmatig kleine maaltijden.

Focus op eiwitrijke voedingsmiddelen: eiwitten komen hoofdzakelijk voor in dierlijke producten als vlees, vis, vleesvervangers, melk en melkproducten, kaas en eieren. Maar ook sommige plantaardige producten zijn eiwitrijk, zoals noten, pinda’s en soja producten. Maak ruim gebruik van (volle) melkproducten, zowel bij de hoofdmaaltijden als tussendoor, zoals (chocolade- of karne)melk, yoghurt, kwark, roomkaas, vla en drinkyoghurt.

Als u gezond eet, krijgt u in het algemeen voldoende vitamines en mineralen binnen. Tijdens een opvlamming van de ziekte kan een tekort aan vitamines en mineralen ontstaan als u minder trek heeft in eten of voedingsstoffen verliest tijdens periodes van diarree. Let daarom in deze periodes extra goed op uw voeding. Soms is extra suppletie (vitamine/mineralen tabletten) nodig. Als u zwanger bent of borstvoeding geeft is extra controle belangrijk. Als u steroïden voorgeschreven krijgt is het belangrijk dat het calcium en vitamine D in uw bloed regelmatig gecontroleerd worden.

Omgaan met Diarree

Door ontsteking in de darm, kan de darm bloed en vocht verliezen. Daarnaast zorgt de ontsteking ervoor, dat de dikke darm niet voldoende vocht uit de voeding kan opnemen. Een dunne, waterige ontlasting met bloed of slijm is het gevolg.

Gebruik meer zout dan normaal. Bijvoorbeeld door het drinken van bouillon of extra zout aan de maaltijd toe te voegen. Bij ernstige diarree (of high ouptut stoma met een productie van meer dan 1500 ml per dag) kan het nodig zijn om vocht en mineralen aan te vullen met ORS (Oral Rehydration Solution). ORS is een poeder met zouten en suikers dat verkrijgbaar is bij de apotheek.

Vernauwing in de Darm

Bij de ziekte van Crohn kan de ontsteking zodanig opvlammen dat het de passage in de darm vermindert. Het kan dan nodig zijn om de voeding aan te passen naar bijvoorbeeld vezelarme voeding of zelfs vloeibare voeding. Omdat de mate van vernauwing in de darm per persoon verschilt, bepaalt uw arts of en welke aanpassingen in de voeding nodig zijn.

Algemene Leefregels en Voedingsadviezen bij IBD

Wanneer je de diagnose ziekte van Crohn of Colitis Ulcerosa hebt gekregen, kan voeding soms voor problemen zorgen. In de folder vind je algemene leefregels en praktische voedingsadviezen bij IBD.

  • Stop met roken.
  • Probeer stress en spanning waar mogelijk te vermijden.
  • Zorg voor voldoende beweging.
  • Zorg voor een voedzame gezonde voeding.
  • Neem rustig de tijd voor de maaltijden en kauw goed.

Voedingsvezels en Stoelgang

Voldoende vezels in de voeding zorgen voor een goede darmwerking en stoelgang. Klachten als verstopping van de darm en diarree kunnen o.a. worden verminderd door je vezelinname aan te passen.

Een volwassene heeft voor een gezonde spijsvertering minimaal 25 gram voedingsvezel per dag nodig; hoe meer calorieën je eet, des te meer voedingsvezel u nodig heeft. Bij een vezelverrijkte voeding is het goed om te streven naar 30-40 gram voedingsvezel per dag. In de eerste periode van een vezelrijke voeding kunnen klachten als winderigheid, gasvorming en krampen ontstaan. Dit komt doordat de bacteriën in de dikke darm bij het verwerken van de vezels extra gas vormen.

Voeding Tijdens een Actieve Ziekteperiode

Tijdens een actieve ziekte periode kun je meer problemen hebben met de voeding, waarbij een licht verteerbare voeding kan helpen. In deze voeding zitten fijne voedingsvezels (geen grove volkorenproducten met pitten en zaden, grof gesneden rauwkost, draderige groenten, noten en pinda’s), zonder scherpe kruiden.

Door ziekte kan het voorkomen dat u onbewust gewicht verliest, met afname van spieren tot gevolg. Als u afvalt als gevolg van minder eetlust en/of pijnklachten, is het belangrijk dat u contact op neemt met een diëtist.

Gasvormende producten versnellen de darmwerking en kunnen daardoor een opgeblazen gevoel of winderigheid veroorzaken. Lucht inslikken: hoe meer lucht wordt ingeslikt, hoe meer gasvorming er ontstaat in de darmen. Belangrijk om niet teveel voedingsmiddelen voor langere tijd weg te laten. Vermijd ze enkel in perioden van klachten.

Aanpak bij Diarree

Diarree wordt tijdens een actieve ziekte bijna altijd veroorzaakt door de ontsteking in de darm. Door de ontsteking kan de darm bloed en vocht verliezen. Daarnaast zorgt de ontsteking ervoor, dat de dikke darm niet voldoende vocht uit de voeding kan opnemen, waardoor een dunne, waterige ontlasting ontstaat.

  • Blijf goed drinken: drink 2-2,5 liter per dag, in kleine hoeveelheden verspreid.
  • Zorg voor voldoende voeding. Het is belangrijk om voldoende vezels te eten.
  • Bij ernstige en langdurige diarree kan het nodig zijn om mineralen zoals zout aan te vullen.

Bij aanhoudende klachten kan een eliminatie dieet zoals het FODmap dieet worden toegepast. Het is belangrijk om niet op zonder begeleiding van een diëtist bepaalde voedingsmiddelen weg te laten, gezien de kans op tekorten. Begeleiding van een gespecialiseerde diëtist is hierin heel belangrijk.

Probiotica en Prebiotica

Probiotica zijn levende bacteriën en kunnen worden ingezet om de darmsamenstelling te verbeteren. De resultaten wisselen per persoon, er is geen overtuigend bewijs dat probiotica een positieve bijdrage leveren aan het beloop van de ziekte van Crohn of colitis Ulcerosa.

Prebiotica zijn onverteerde koolhydraten of voedingsvezels en werken als voedingsbron voor de darmbacteriën, waardoor zij de samenstelling en darmfunctie positief kunnen beïnvloeden.

Er worden frequent onderzoeken gedaan naar voedingsmiddelen die een opvlamming van de ziekte van Crohn of Colitis kunnen voorkomen of kunnen verminderen. Onderzoeken die bij proefdieren goed resultaat laten zien, laten tot heden onvoldoende bewijs bij mensen zien.

labels:

Zie ook: