Wat te Eten bij Diarree: Een Uitgebreide Gids

Wanneer je kampt met acute diarree, heb je meermaals per dag last van een waterige, dunne ontlasting. Diarree wordt soms ook wel buikloop genoemd.

Dit gaat meestal hand in hand met andere klachten zoals buikpijn, -krampen, misselijkheid, overgeven, vermoeidheid of een gevoel van futloosheid. Doorgaans is het een onschuldige kwaal die na enkele dagen weer volledig verdwenen is.

Oorzaken van diarree

Bij diarree nemen de darmen minder vocht op. Het gevolg? De ontlasting verdunt en je verliest veel vocht. Verschillende redenen kunnen aan de basis liggen.

Vaak kan je diarree linken aan een recente maaltijd. Hieronder verklaren we hoe voedingsmiddelen of dranken de aanleiding kunnen vormen tot buikloop.

• Voedselvergiftiging: At je per ongeluk bedorven voedsel? Was je vlees of kip onvoldoende gebakken? Dan word je waarschijnlijk geconfronteerd met een voedselvergiftiging. De bacteriën belanden in de darm, die vervolgens ontsteekt en minder vocht opneemt, met diarree als gevolg.
• Onoplosbare vezels: Voedingsmiddelen zoals volkoren brood en granen, peulvruchten en rauwe groenten zijn hier rijk aan.
• Intoleranties: Wanneer je last hebt van voedselintoleranties (lactose, gluten …), kan je diarree krijgen nadat je ze consumeert. Het lichaam krijgt ze namelijk moeilijk verteerd.
• Kauwgom of snoep: Zij kunnen kunstmatige zoetstoffen bevatten die diarree veroorzaken, met name sorbitol en mannitol.
• Cafeïnehoudende en bruisende dranken: Deze dranken prikkelen de darmen, wat kan leiden tot buikloop.
• Reizigersdiarree: Op vakantie in verre oorden kom je in contact met andere bacteriën dan gewoonlijk. Door eten of drinken te consumeren dat hiermee besmet is, kan je reizigersdiarree krijgen.

Soms is de oorzaak echter niet bij je eten te zoeken. Ook andere factoren kunnen diarree teweegbrengen. We sommen er enkele op:

• Geneesmiddelen: Denk hierbij aan antibiotica of antidepressiva. Zij kunnen nefast zijn voor de hoeveelheid goede bacteriën in de darmen. De balans geraakt verstoord en je krijgt vervolgens diarree.
• Virussen: Virussen kunnen een virale infectie, bijvoorbeeld buikgriep, veroorzaken met diarree tot gevolg.

Is diarree gevaarlijk?

In de meeste gevallen is diarree ongevaarlijk en verdwijnen de klachten spontaan. Bij kleine kinderen en bejaarden dien je echter extra aandachtig te zijn. Bij diarree verlies je namelijk veel vocht en deze twee doelgroepen lopen meer risico om uit te drogen. Waak er dus over dat zij voldoende vocht, zouten en suikers opnemen. Alarmerende uitdrogingsverschijnselen zijn onder andere hevige dorst, een droge mond, vermoeidheid, donkere urine en nauwelijks moeten plassen.

Wat te eten bij diarree?

Wat eten bij diarree om snel van de klachten verlost te zijn? Wij raden aan om voeding met oplosbare vezels op tafel te zetten: witte rijst, wit brood, havermout, bananen, appelmoes, fruit uit blik … Zij absorberen het vocht in de darmen, waardoor de stoelgang opnieuw vaster van vorm wordt.

Melkproducten daarentegen kan je beter mijden, want zij zijn doorgaans moeilijk verteerbaar. Eet kleine porties, nuttig ze aan een rustig tempo en kauw goed. Ten slotte is voldoende drinken essentieel. We adviseren om één glas (water, thee, bouillon, isotone sportdrank … ) te drinken per ontlasting. Bij braakneigingen probeer je regelmatig kleine slokjes te nemen, zodat je het vocht toch binnenhoudt.

Welke pilletjes tegen diarree zijn effectief?

We delen een helder overzicht van de mogelijkheden om de symptomen in de kiem te smoren.

• Probiotica: Deze middelen herstellen het evenwicht in de darmen. Het aantal goede darmbacteriën wordt opgekrikt, waardoor voedselresten vlotter verteren. Bovendien versterkt dit het lichaam tegen virussen en bacteriën van buitenaf.
• ORS: Dit oraal rehydratatiemiddel combineert zouten en druivensuiker, wat de vocht- en zoutbalans in het lichaam weer in evenwicht brengt. Zo kan je uitdroging tegengaan.
• Gelatine: De fysiologische functies van de darmwand worden hersteld en de ontlasting krijgt opnieuw een dikkere structuur.
• Diarreeremmers: De darmbeweging wordt onderdrukt, de darminhoud blijft langer in de darmen en er wordt meer vocht aan de ontlasting onttrokken, met een vastere consistentie als resultaat.

Is de plotse diarree te wijten aan een voedselvergiftiging? Kamp je specifiek met reizigersdiarree? Laat diarreeremmers links liggen, zodat de bacteriën de darm zo vlug mogelijk verlaten via de ontlasting. Nadien voel je je snel weer beter.

Probiotica zijn niet zomaar pilletjes tegen diarree: het zijn levenden micro-organismen met een positief effect op de darmflora.

Peuterdiarree

Peuterdiarree kenmerkt zich door vaak voorkomende ontlasting, soms wel tot 10 keer per dag. Deze ontlasting is meestal brijig of zelfs waterdun en ruikt sterk. Je kind lijkt echter niet ziek en heeft vaak geen last van de diarree. Ook groeit het meestal goed. De oorzaak van peuterdiarree ligt vaak in de voeding, zoals te weinig vet, te weinig vezels en te veel vruchtensuikers uit sappen, vooral appelsap.

Gezonde voeding is vaak voldoende om de ontlasting steviger te maken. Geef je kind voeding met genoeg vet. Vet zorgt ervoor dat voedsel langer in de maag en darmen blijft. Dit helpt om de ontlasting vaster te maken. Je kunt volle melk(producten) geven en kies voor margarine bij de maaltijden. Bijvoorbeeld op brood of bij de bereiding van de warme maaltijd. Je kunt een klontje margarine toevoegen aan de groente of de aardappelen.

Te veel drinken, meer dan 1½ liter per dag, kan diarree veroorzaken. Je kind heeft ongeveer ¾ tot 1 liter per dag nodig. Dit kan water, melkproducten, thee of verdunde limonadesiroop, groentesap en met mate vruchtensap zijn. Per dag is 300 ml melkproducten genoeg.

Geef je kind genoeg vezels. Vezels zitten in bruinbrood, fijn volkorenbrood, aardappelen, zilvervliesrijst, volkorenpasta, volkoren producten, peulvruchten, groente, fruit, rozijntjes en volkoren biscuit. Probeer het gebruik van heldere vruchtensappen te beperken, zoals appelsap, bosvruchtensap, druivensap, perensap, diksap en siroop. Vruchtensappen bevatten veel suiker (fructose), wat diarree kan veroorzaken. Je kunt beter troebele sap geven en niet meer dan 2 bekertjes van 250 ml per dag.

Geef je kind ook elke dag 2 tot 3 bekertjes melk, yoghurt, karnemelk of pap. Deze producten bevatten belangrijke voedingsstoffen die je kind nodig heeft, zoals eiwit, vet, calcium en B-vitamines. Meestal verbeteren de klachten binnen 1 tot 2 weken na aanpassing van de voeding. Als je merkt dat je kind meer vezels nodig heeft, kan het langer duren voordat de klachten verdwijnen.

Diarree is waterige dunne ontlasting waarvoor je meer dan 3 keer per dag naar de wc moet. Bij diarree nemen de darmen minder vocht en voedingsstoffen op. Dit komt door irritatie van de darmen, waardoor de darmen minder goed werken. Vaak komt de aandrang plotseling. Door de diarree verlies je meer vocht dan normaal.

Algemene adviezen bij diarree

• Het is belangrijk om genoeg te blijven drinken, afhankelijk van je gewicht minstens 1,5 liter per dag. Denk aan water, thee, bouillon, sap of limonade. Varieer met zowel zoete als zoute dranken.
• Neem regelmatig een kopje soep of bouillon. Eet kleine porties.
• Ook kun je bij diarree last krijgen van wondjes en pijn rondom de anus.

Diarree gaat meestal vanzelf over binnen 1 week.Bel de huisarts of huisartsen-spoedpost bij koorts of klachten van uitdroging.

Als je uitdroogt, kun je 1 of meer van deze klachten krijgen:

• Je plast niet of weinig. Als je toch plast, is je plas donker.
• Je hebt erg veel dorst.
• Je hebt een droge mond.
• Je voelt je suf.
• Je voelt je duizelig of valt flauw.

Bij ernstige uitdroging kun je ook deze klachten krijgen:

• Je bent in de war.
• Je ademhaling gaat snel.
• Je hartslag gaat snel.
• Je armen en benen voelen koud.

Heb je klachten die bij uitdroging kunnen passen? Bel dan de huisarts of huisartsen-spoedpost.

Bij diarree en overgeven is het belangrijk dat je extra vaak drinkt (2 tot 3 liter per dag).Hoe meer diarree of overgeven, hoe meer je moet drinken om niet uit te drogen. Drink bijvoorbeeld elke keer een glas water, thee of bouillon nadat je diarree had.Drink kleine beetjes tegelijk als je overgeeft.

Een paar dagen niet of minder eten is niet erg.Je hoeft jezelf niet te dwingen om te eten. Als je weer trek hebt, kun je weer eten waar je zin in hebt.Begin met kleine beetjes. Als je kunt eten, voel je je meestal meteen wat beter.Helemaal niet eten of een speciaal dieet is niet nodig.

Bij buikkrampen kun je het beste kleine beetjes eten en drinken.

Voorkom dat je anderen ziek maakt

• Was je handen met water en zeep.
• Droog daarna je handen goed af met een schone handdoek of papieren doekjes. Gooi de doekjes meteen weg.
• Was en droog je handen elke keer als je naar de wc bent geweest. En voordat je eten of drinken klaarmaakt.
• Was gebruikte glazen, borden en bestek goed af.
• Leg uit aan de mensen om je heen dat ze dezelfde adviezen moeten volgen.

Diarree gaat meestal vanzelf over.

ORS is een drankje met speciale suikers (glucose) en zouten. Die heeft het lichaam nodig om vocht op te nemen en vast te houden.Neem ORS als je meer kans hebt op uitdroging of al uitgedroogd bent. Bijvoorbeeld:

• als je minstens 6 keer per dag poep hebt zo dun als water
• als je meer dan 4 keer per dag moet overgeven
• als je door overgeven of koorts extra veel vocht verliest, en je te weinig drinkt of veel dorst houdt
• als je ouder bent dan 70 jaar

Meng ORS met water, niet met eten of ander drinken. Daarnaast mag je eten en drinken waar je zin in hebt. Maar geen frisdrank of energiedrank.

Ga je op reis? Of moet je lang doorwerken zonder naar de wc te kunnen? Het is een soort 'stopmiddel'. Het zorgt ervoor dat je minder vaak moet poepen.Loperamide zorgt er niet voor dat je sneller beter wordt.Een bijwerking is dat het kan zorgen voor verstopping.

Wat kun je verder doen om diarree te voorkomen

• Voorkom dat je weer diarree krijgt.Ga veilig om met voedsel:Bewaar resten van je maaltijd altijd in de koelkast. Niet langer dan 2 dagen.
• Resten van afhaalmaaltijden kun je beter niet bewaren.
• Neem elke dag een schone vaatdoek.
• Gebruik alleen schone messen en snijplanken.
• Gebruik aparte messen en snijplanken voor rauw vlees.

Was regelmatig je handen met water en zeep. Droog ze ook goed af.Was en droog elke keer als je naar de wc bent geweest. En voor en na het koken. Vooral na het aanraken van rauw vlees.Droog na het wassen je handen goed af met een schone handdoek of papieren doekjes. Gooi de doekjes meteen weg.

Ga je op reis? Lees over hoe je de kans op diarree kleiner maakt. Of vraag het je huisarts of GGD.Dat is vooral belangrijk in warme landen. Of landen waar de hygiëne minder is.Je hebt dan meer kans op diarree. Bijvoorbeeld via bedorven water of voedsel.

Goede voeding kan veel helpen bij darmklachten zoals obstipatie (verstopping) of diarree. Uw diëtist heeft u al voedingsadviezen gegeven.

Voedingsvezels zijn belangrijk voor een gezonde spijsvertering en goede ontlasting. Ze helpen de ontlasting zacht te houden door vocht vast te houden. Bij diarree zorgen vezels ervoor dat de ontlasting dikker wordt.

Het is goed om 30 tot 40 gram vezels per dag te eten. Het is belangrijk om minstens 2 liter water per dag te drinken, vooral als u veel vezels eet. Vezels hebben vocht nodig om goed te functioneren. Als u te weinig drinkt, kunnen vezels niet goed hun werk doen. Bij diarree is extra vocht nog belangrijker. Drink 2 tot 3 liter vocht per dag om uitdroging te voorkomen.

Eet drie hoofdmaaltijden per dag en voeg bij voorkeur drie tussendoortjes toe. Probeer op regelmatige tijden te eten. Neem de tijd om rustig te eten en goed te kauwen. Het ontbijt is erg belangrijk.

Beweging helpt uw darmen goed te functioneren. Het stimuleert de darmbeweging. Het is aan te raden om dagelijks minimaal een half uur te bewegen, zoals wandelen of fietsen. Regelmatige, matig intensieve lichaamsbeweging is effectiever dan sporadisch intensief sporten. Beweging helpt niet alleen uw darmen, maar ook om te ontspannen.

Stress kan uw darmen beïnvloeden. Bij stress stroomt er minder bloed naar uw darmen. Dit kan de werking van uw darmen vertragen, wat leidt tot obstipatie, een opgeblazen gevoel en buikpijn. Om stress te verminderen, kunt u hulp zoeken bij een praktijkondersteuner of psycholoog.

Het is belangrijk om aandrang naar het toilet niet op te houden. Wanneer u de aandrang negeert, kan de ontlasting verder indikken. Als u dit vaak doet, kunnen uw darmen stoppen met het geven van signalen. Dit maakt de stoelgang nog moeilijker.

Goede bacteriën in uw darmen, ook wel darmflora genoemd, helpen bij een gezonde stoelgang. Bij verstoringen, zoals bij diarree of obstipatie, kunnen probiotica nuttig zijn.

Drink minstens 1,5-2 liter per dag. Dat zijn ongeveer 10 glazen. Alle soorten vocht tellen mee. Denk aan water, koffie, thee en bouillon, of af en toe ter variatie sap, limonade, appelmoes, vla, en yoghurt. Veel drinken kan in het begin lastig zijn omdat je niet altijd dorst hebt. Het kan helpen om op te schrijven wat je hebt gedronken. Zo kun je zien hoeveel je drinkt.

Vezels uit je voeding houden vocht vast, waardoor je ontlasting meer gebonden en dikker wordt. Kies voor fijne vezels zoals in fijn volkorenbrood, aardappelen en fruit. Deze vezels zorgen niet voor extra prikkels in je darmen.

Als je diarree hebt, verlies je veel zout. Dat moet worden aangevuld. Neem regelmatig een kopje soep of bouillon. Dat kun je zelf maken, maar bouillon van een bouillontablet of oplossoep zoals Cup-a-Soup zijn ook goed. Eet op brood hartig beleg zoals kaas of hummus. Kies als tussendoortje blokjes kaas, olijven, zoutjes of gezouten noten. Wanneer je diarree over is, is het niet meer nodig om extra zout te nemen.

Neem in plaats van 3 grote maaltijden vaker kleinere porties op een dag. Dit is beter voor je maag en darmen.

Koffie prikkelt je darmen. Daarom is het goed om bij diarree minder koffie te drinken. Je kunt bijvoorbeeld meer thee drinken. Alcohol prikkelt ook je darmen.

In melk en melkproducten zoals vla en pap zit van nature melksuiker (lactose). Dit wordt bij diarree soms moeilijker verteerd in je darmen. Neem bij diarree niet meer dan 2-3 keer op een dag melk, vla of pap. Zure melkproducten zoals karnemelk en yoghurt verteren makkelijker omdat daar minder melksuiker in zit.

Voeding die zorgt voor het stoppen van diarree, zoals wat wel eens gezegd wordt over bananen of witbrood, bestaat niet.

Veel reizigers naar (sub)tropische gebieden krijgen diarree. De meeste reizigersdiarree wordt veroorzaakt door micro-organismen: bacteriën, virussen of parasieten, die u binnenkrijgt met eten of drinken.

Reizigersdiarree voorkomen en behandelen

Reizigersdiarree begint plotseling met dunne ontlasting, meerdere malen per dag, vaak met buikkramp en misselijkheid, soms met overgeven. Het is een vervelende, maar onschuldige ziekte, die niet langer dan drie tot vijf dagen duurt. De ontlasting kan bloed of slijm bevatten, en u kunt koorts krijgen.

• Drink geen ongekookt leidingwater en neem geen ijsblokjes in uw drank. Gekookt water of water uit ongeopende flessen met verzegelde dop is doorgaans veilig.
• Eet geen rauwkost of sla.
• Probeer te blijven eten en drinken, voor zover eventuele misselijkheid dat toelaat.
• Gezonde reizigers hoeven bij reizigersdiarree meestal geen antibiotica te gebruiken.

Gezonde volwassenen kunnen heel wat vocht kwijtraken zonder nadelige gevolgen. Uitdroging is echter gevaarlijk voor kleine kinderen, bejaarden en personen met bepaalde chronische aandoeningen. U moet uitdroging voorkomen door het drinken van vocht dat zout bevat. Het beste is ORS.

Loperamide geneest diarree niet, maar remt de bewegingen van de darm en vermindert zo de diarree. Het kan goed van pas komen als u moet doorreizen, of wanneer de diarree om andere redenen erg slecht uitkomt. Loperamide is een onschuldig middel, dat u meestal zonder problemen kunt innemen, niet langer dan drie dagen achtereen. Neem deze middelen alleen wanneer u diarree heeft, niet om diarree te voorkomen! Loperamide-bevattende middelen zijn zonder recept verkrijgbaar bij drogist of apotheek.

Drink hier ongeveer een halve liter van na iedere waterdunne ontlasting.Last van diarree? Door algemene voedingstips op te volgen voor een goede spijsvertering, is er al verbetering mogelijk. Gezond en gevarieerd eten volgens de Schijf van Vijf helpt voor een goede spijsvertering.

• Goed kauwen.
• Regelmatig eten zonder maaltijden over te slaan.
• Voor sommige mensen werkt het goed om 3 hoofdmaaltijden per dag te eten met enkele tussendoortjes.

Plotselinge kortdurende diarree gaat meestal binnen 1 dag tot een paar dagen vanzelf over. Ga bij aanhoudende diarree altijd naar de huisarts. Het is belangrijk dat hiervan de oorzaak gevonden wordt.Eet gewoon waar je trek in hebt. Probeer zo gezond mogelijk te blijven eten, eventueel in kleinere porties. Speciale voedingsmiddelen zijn niet nodig. Drink veel om uitdroging te voorkomen. Drink steeds kleine hoeveelheden, 2 tot 3 liter per dag. Drinken is extra belangrijk als je ook overgeeft. Water, thee, bouillon of verdund vruchtensap zijn geschikt. Eet veel vezels. Vezels in de darmen houden de ontlasting soepel en geven volume en stevigheid. Gebruik geen diarreeremmers bij plotseling optredende diarree.

Als je zomaar bepaalde producten weglaat kunnen klachten verergeren. Ook kunnen hierdoor tekorten ontstaan aan bepaalde voedingsstoffen. Ga naar je huisarts om samen uit te zoeken wat er aan de hand is.

Acute diarree ontstaat meestal door een besmetting met virussen, bacteriën of parasieten. Een veelvoorkomende vorm van acute diarree is de zogenoemde buikgriep. Iedereen heeft hier wel eens last van. Ook acute diarree door een bacterie of parasiet komt vaak voor.

In rauw vlees, zoals kip en varkensvlees, zitten bacteriën waarvan mensen ziek kunnen worden. Dit risico bestaat wel wanneer vlees niet koel bewaard wordt waardoor bacteriën zich kunnen vermeerderen. Of wanneer het vlees niet goed genoeg doorbakken wordt, zodat niet alle bacteriën worden gedood.

Bij het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) is de darmwand overgevoelig voor prikkels en reageert hierop met krampen, pijn en een opgeblazen gevoel. Sommige mensen kunnen bepaalde voedingsmiddelen niet verdragen. Dit wordt voedselintolerantie genoemd. Een bekend voorbeeld hiervan is lactose-intolerantie. Coeliakie is een auto-immuunziekte waarbij sprake is van een afweerreactie tegen gluten. Gluten is een eiwit dat in bepaalde granen en graanproducten voorkomt.

Veel medicijnen hebben als bijwerking diarree. Diarree kan ook het gevolg zijn van een (te) snelle passage van ontlasting door de darm. Dit gebeurt bijvoorbeeld door stress of spanningen.

De klacht bij diarree is dunne ontlasting, meerdere keren per dag. Daarnaast komt de behoefte om naar het toilet te gaan (aandrang) meestal plotseling. Ook het ophouden van de ontlasting lukt meestal niet of moeizaam. De ontlasting heeft bij diarree vaak een andere kleur en geur. Acute diarree is diarree die plotseling ontstaat en niet lang duurt. Acute diarree door een buikgriep of door het eten of drinken van besmet voedsel of water, geneest meestal vanzelf.

Bij chronische diarree is soms aanvullend onderzoek nodig om een diagnose te kunnen stellen.

Bij (dreigende) uitdroging als gevolg van diarree kan de huisarts middelen voorschrijven om de uitdroging te voorkomen of te behandelen (bijvoorbeeld met ORS, een mengsel van zouten en druivensuiker). Bij tekenen van ernstige uitdroging zal de huisarts je verwijzen naar het ziekenhuis.

• Bruinbrood of volkorenbrood is beter dan witbrood omdat het veel meer vezels bevat. Deze vezels werken als een soort spons en ze dikken de ontlasting in.
• Informeer of het water uit de kraan drinkbaar is. In veel niet-westerse landen is het niet verstandig water uit de kraan te drinken of te gebruiken bij het bereiden van voedsel en het tandenpoetsen.
• In sommige vakantielanden (bijvoorbeeld Egypte, Turkije, Thailand, etc.) worden vaccinaties aanbevolen of zijn ze zelfs verplicht.