In een Scandinavisch land met vier verschillende seizoenen, is het niet zo gek dat de Zweedse eetcultuur gevormd is door het klimaat. Het vorstvrije seizoen - tussen mei en augustus - was van oudsher gericht op het produceren van wat tijdens de wintermaanden kon worden opgeslagen. De zuidelijke regio's genieten echter van een dubbel zo lang seizoen als gevolg van mildere temperaturen.

Historische culinaire methoden

Voedselconservering werd al in de Vikingtijd beoefend in Zweden. Rijkere huishoudens gebruikten methodes als zouten en roken, terwijl de minder welvarende mensen er doorgaans voor kozen hun vis te drogen, te fermenteren of in zuur te bewaren. Ingemaakte en gefermenteerde voedingsmiddelen zie je tegenwoordig nog steeds veel terug in de Zweedse keuken, en populaire varianten zijn komkommer, kool en andere groenten en wortelgroenten.

De ingelegde haring ('sill') is een klassieker die altijd op tafel komt tijdens feestdagen zoals Pasen, Midzomer en Kerst. Pap en brood zijn ook al meer dan honderd jaar onlosmakelijk verbonden met de Zweedse eetcultuur. De bevolking maakte gebruik van watermolens, waarvan het waterrad slechts tweemaal per jaar draaide, en het brood moest daarom lang meegaan. Vandaar de opkomst van knapperig brood ('knäckebröd') dat kon worden bewaard tot de volgende productie. In het zuiden, waar windmolens werden gebruikt, werd vaker gebakken, waardoor zuiderlingen toegang kregen tot zachter brood.

Eiwitbronnen van weleer waren melk, kaas, varkensvlees, vis en wild zoals elanden. Rendiervlees werd, en wordt nog steeds, meestal gegeten in Noord-Zweden als onderdeel van de Samische culinaire traditie.

De belangrijkste groenten die in het verleden werden geteeld waren uien, rapen en koolraap ('rutabaga'). Wortelsoorten groeiden goed in het Zweedse klimaat en waren ook belangrijk vanwege hun lange houdbaarheid. Rond 1720 betrad de aardappel het Zweedse culinaire toneel en verving geleidelijk de wortel als belangrijkste basisproduct. De aardappel is een belangrijk onderdeel in de Zweedse keuken gebleven, vaak gekookt of gepureerd gegeten. De komst van nieuwe aardappelen ('färskpotatis') betekent het begin van de zomer in Zweden.

Nog steeds zijn de Zweden dol op hun zogenoemde 'husmanskost', misschien het best vertaald als comfort food, dat wil zeggen: stevige maaltijden die vaak bestaan uit vlees, aardappel en een portie gekookte groenten. Naast de kaneelgekruide kunst van het bakken en brouwen, staat de Zweedse keuken bekend om het kundige gebruik van eenvoudige maar hoogwaardige lokale ingrediënten zoals aardappelen, vis, vlees, paddenstoelen en bessen.

Traditionele Zweedse gerechten voor het avondeten

Wat zou een lijst van Zweedse gerechten zijn zonder k&246;mming', is een must op de bucketlist van elke foodie. De stinkende Baltische haring wordt gezouten en gefermenteerd in blikken en geserveerd met platbrood (‘tunnbröd’), gesneden gekookte aardappel en gesnipperde ui. Spoel het weg met bier en de opgewekte sfeer die bij de gelegenheid hoort.

Invloeden op de Zweedse keuken

De Zweedse keuken is sterk afhankelijk van seizoensgebonden producten. Een traditioneel gerecht is gemaakt van een stoemp van aardappelen, wortelen en knolrapen, geserveerd met fläsklägg (gezouten varkenspoot).

Ook pasta- en pizzagerechten zijn populair in Zweden. Taco's: Net als in Nederland zijn taco’s op vrijdagavond (Taco Fredag) een populaire keuze in Zweden.

Vanwege de lange winters en de hardere omstandigheden staat de noordelijke keuken erom bekend dat er wordt gekookt met alles wat de natuur geeft; van bladeren, bessen en paddenstoelen tot rendier- en elandvlees.

Dranken

Je zou kunnen zeggen dat het de lange winters zijn die van de Zweden experts maken op het gebied van warme dranken en goede likeuren. Ze zijn de makers van de internationaal bekende Absolut Vodka, terwijl hun andere favoriete shot de met kaneel gekruide Fireball is. Bij een informele maaltijd variëren de mogelijkheden van goede lokaal geproduceerde wijnen tot lättöl of starköl (licht bier of stout). En of het nu een warme zomerdag is of tijdens een zweterige saunasessie, de Zweden zijn dol op hun cider met zijn verschillende zoetheidsgraden en alcoholgehalte (persoonlijk zweer ik bij de smaak van peer of bosbessen).

Fika

In Zweden is de Fika een belangrijk onderdeel in de cultuur. Het maakt niet uit hoe oud of hoe jong je bent, iedereen doet aan Fika. Aan de Fika is ook geen vast tijdstip verbonden, normaal gesproken vind de Fika plaats tussen 10:00 - 15:00 uur. De keuze bij een Fika zijn groot. Vele taartjes en gebakjes waar je uit kan kiezen. De prinsesstårta (vertaald: prinsessentaart): is een bolvormige laagcake en bestaat uit luchtig biscuitgebak en is gegarneerd met vanille-banketbakkersroom. Kladdkaka: de kladdkaka is een andere klassieker tijdens de Fika. Het is een plakkerige cake, het lijkt een beetje op de brownie maar dan lekkerder.

Als je ooit een echt Zweeds kaneelbroodje vers uit de oven hebt geprobeerd, zul je de trieste imitaties die ze over de hele wereld proberen te verkopen nooit meer kunnen eten. Zweden viert zelfs zijn eigen Kanelbullens Dag (“Dag van het kaneelbroodje”) op 4 oktober. Meestal kosten een kaneelbroodje en een koffie tussen de 35 en 60 SEK.

Zweden houden van hun fika - het is meer dan een koffiepauze met lekkernijen, het sociale aspect is net zo belangrijk. Dus verzamel je vrienden en nestel je op een plek naar keuze - in de natuur of in een stadscafé. Klassieke Zweedse patisserieën ('konditori') barsten van de fika-klassiekers zoals kaneelbroodjes, prinsessentaart en 'zeven soorten koekjes' - een traditionele selectie koekjes die momenteel aan een revival bezig is. Denk ook eens aan ‘smörgåstårta’ - een feestelijke, hartige ‘sandwichcake’, gevuld en gedecoreerd met Zweedse favorieten zoals garnalen, eieren, gerookte zalm en verse bieslook. En op Fettisdagen vervangen ze de kanelbulle door een semla.

Heel populair zijn Semlor (enkelvoud Semla), een soort bol, die aan de bovenkant wordt doorgesneden en gevuld met (in dit geval wel gezoete) slagroom en amandelspijs (mandelmasse). Zeer calorierijk, maar ze zien er spectaculair uit en zijn heel geliefd. Ik begrijp van mijn kennissen in Zweden dat je ze in een bord warme melk moet eten, dan wordt het hetvägg genoemd. Een merkwaardige gewoonte, maar wel begrijpelijk want de onderkant is knap droog.

labels:

Zie ook: