Boter is een essentieel ingrediënt in veel bakrecepten, maar welke boter is nu het meest geschikt om mee te bakken? Het antwoord hangt af van verschillende factoren, waaronder smaak, gezondheid en de gewenste eigenschappen van het eindproduct. Hieronder volgt een overzicht van de meest gebruikte botersoorten en hun geschiktheid voor het bakken.

Roomboter: De Ultieme Smaakmaker

Roomboter staat bekend als de ultieme smaakmaker met een rijke smaak. Feitelijk is het de gekarnde room van melk, waardoor het een natuurlijk dierlijk vet is. Roomboter geeft door het hoge vetpercentage veel smaak en een heerlijk smeuïg resultaat. Kies als het kan voor biologische (gras)boter en geniet van de lekkerste baksels.

Langere tijd stonden deze vetten in een kwaad daglicht, maar meer recentelijk hebben onderzoeken aangetoond dat deze vetten slecht cholesterol kunnen verlagen en goed cholesterol kunnen verhogen. Daarnaast kunnen de vetten bijdragen aan een sterk afweersysteem, een gezonde lever- en longfunctie en sterke botten.

Helaas is roomboter niet zo geschikt om mee te bakken en braden, want bij een sterke verhitting verbranden de aanwezige eiwitten in de boter. Hierdoor kan de boter veranderen in een zwarte, stinkende vloeistof die de smaak van je gerecht absoluut niet ten goede komt. Als je toch de smaak van boter wilt toevoegen aan je gerecht op een hogere temperatuur, dan kun je een klein scheutje zonnebloemolie toevoegen aan je roomboter.

Geklaarde Boter: Geschikt voor Hoge Temperaturen

Deze boter is gesmolten, waardoor de vaste bestanddelen, zoals zouten en eiwitten, eruit zijn gehaald. Ook water wordt hierdoor onttrokken aan de boter. Na dit proces is de boter veel beter bestand tegen hogere temperaturen en kun je het gebruiken om mee te bakken of braden. Omdat de boter geklaard is, heb je ook geen last meer van het spatten of bruisen van de boter op hogere temperatuur. Geklaarde boter is daarnaast ook goed geschikt om eier- en botersauzen mee te maken.

Je kunt betrekkelijk eenvoudig zelf je boter klaren. Zet een pannetje of kommetje met roomboter in een grotere pan met kokend water en laat de boter au bain-marie smelten. Het is mogelijk dat er wat schuim boven komt drijven, maar dit kun je met een schuimspaan verwijderen en weggooien. Na een tijdje zie je onder in de pan een laag met witte vlokjes verschijnen. Dit is het bezinksel, wat ook wel ondermelk wordt genoemd. Het bezinksel ga je niet gebruiken, dus het is zaak om het heldere vet over te schenken in een schone pot en tijdig te stoppen, zodat het bezinksel niet meekomt.

Ghee: De Indiase Variant

Ghee is de Indiase variant van geklaarde boter. Het is geschikt voor bereidingen op hoge temperatuur en spat niet. Ghee wordt gemaakt door boter langere tijd te verhitten boven een kleine gasvlam, net zo lang tot al het water in de boter is verdampt en de boter nog niet is verbruind. Door dit proces zijn de melkproteïnen naar de bodem van de pan gezakt. Voor een mooi resultaat wordt het botervet vaak nog door een doek gezeefd, waardoor de laatste verontreinigingen worden weggezeefd.

Alternatieven voor Roomboter

Er zijn verschillende alternatieven voor roomboter, elk met hun eigen voor- en nadelen.

Margarine: Een Plantaardig Alternatief

Margarine bevat minder verzadigde vetten dan boter, is goedkoper en kan in de meeste recepten roomboter vervangen. De smaak is wel verschillend, net als de textuur. Margarine is overigens geen zuivelproduct, maar wordt gemaakt van plantaardige oliën. In veel bakrecepten wordt vanwege de smaak en textuur de voorkeur gegeven aan roomboter. Wanneer je in een bakrecept ‘boter’ leest, dan wordt daarmee roomboter bedoeld en geen margarine.

Margarine is dus wel degelijk een goede (plantaardige!) vervanger voor roomboter, in ieder geval in het recept voor een simpele cake. Of iedereen nu massaal roomboter het huis uit moet doen en altijd moet gaan voor margarine, nee dat is wellicht iets te rigoureus. Het is dus eigenlijk maar net waar zelf je voorkeur ligt.

Vloeibare Bak- en Braadproducten

Deze vloeibare producten zorgen voor gemak omdat ze eenvoudig in gebruik zijn (aangezien ze niet voorgesmolten hoeven te worden). Er zijn varianten op de markt die smaak van echte boter benaderen. Vaak zijn deze gemaakt van een deel geklaarde boter en een deel (zonnebloem- of olijf)olie. Ze worden gebruikt voor het bakken, braden en grillen van vis, vlees, gevogelte of groenten. Ook voor de bereiding van zoete bereidingen kan het worden gebruikt.

Vloeibare botersoorten zijn gezonder om in te bakken dan harde boter. Het aandeel verzadigde vetten is bij vloeibare boters immers kleiner. De meeste bak- en braadproducten worden vervaardigd op basis van plantaardige oliën en vetten, waaraan ook zout en aroma’s zijn toegevoegd.

Reuzel en Ossewit

Reuzel (varkensvet) en ossewit (rundervet) kan wel op hoge temperaturen gebruikt worden. Reuzel bevat geen zuivel.

Olie

Er zijn veel verschillende soorten olie, allemaal met een andere smaakkarakteristiek, maar ook met andere kenmerken ten aanzien van het gebruik bij warme gerechten. Olijfolie uit een koude persing kan niet goed tegen verhitting. Zonnebloemolie is beter bestand tegen verhitting en geschikt voor bakken, braden en frituren, net als arachide- en pinda-olie. Koolzaadolie wordt vaak geassocieerd met frituren, maar is ook goed geschikt om in te bakken of braden. Deze olie heeft een neutrale smaak en een hoog rookpunt.

Tips voor het Bakken met Boter

  • Als je vlees of vis in boter wil bakken, voeg dan een scheut olie toe.
  • Leg niet een te groot stuk boter in de pan, maar snij het eerst in kleinere gelijke delen.
  • Bij het bakken van zoete gerechten moet de boter eerst op kamertemperatuur zijn.

Veganistische Opties

Voor veganistische baksels zijn er ook diverse opties beschikbaar:

  • Vegan boter: Deze boter is in een recept te gebruiken in dezelfde hoeveelheid als roomboter. Een goede vegan boter om mee te bakken is van het merk Flora. Deze komt qua smaak en structuur het meeste in de buurt van roomboter.
  • Kokosolie: Kokosolie zie je steeds vaker terug als vervanger voor boter in bakrecepten. Door de unieke samenstelling werkt dit echter niet altijd. Kokosolie bestaat voor het overgrote deel uit verzadigde vetten en bijna geen vocht.

Overzicht van Vetgehaltes in Verschillende Oliën en Vetten

De volgende tabel toont het vetgehalte van verschillende oliën en vetten, wat handig kan zijn bij het kiezen van de juiste optie voor je bakbehoeften:

Soort Vet Verzadigd Vet (per 100 gram)
Roomboter 53 gram
Margarine 32 gram
Kokosolie Veel verzadigd vet

Het is belangrijk om te onthouden dat een gebalanceerd dieet essentieel is en dat de keuze van vetten en oliën hier een onderdeel van uitmaakt.

labels: #Bakken

Zie ook: