Koffie is een vast onderdeel van het dagelijkse leven voor miljoenen Nederlanders. Maar er zit vaak een verschil in de manier waarop we die koffie zetten. Waar de één liever een verse kop bonenkoffie drinkt, geeft de ander de voorkeur aan een koffiecup. Maar wat is nou eigenlijk het voordeligst?

Een kop koffie kan erg in prijs verschillen. Zo is er bonenkoffie, filterkoffie, koffiepads of koffiecups. Deze 4 systemen om koffie te zetten, worden thuis veel gebruikt. Maar wat is nou eigenlijk de voordeligste optie? Consumentenbond heeft hier onderzoek naar gedaan en de prijzen per kopje op een rij gezet.

Prijs per kopje

Er zijn 4 verschillende systemen die thuis veel worden gebruikt om koffie te zetten. De gemiddelde prijs van een kopje koffie hangt sterk af van het systeem:

  • Apparaat voor koffiebonen: Een kopje bonenkoffie (7 gram) is het goedkoopst en kost €0,07.
  • Apparaat voor gemalen koffie: Een kopje filterkoffie (7 gram) kost €0,08.
  • Apparaat voor koffiepads: Een kopje uit een koffiepad kost €0,10.
  • Apparaat voor koffiecups: Een kopje gezet met een cupmachine (Nespresso- of Dolce Gusto-systeem) komt op gemiddeld €0,25.

Deze prijzen zijn gemiddelden van A-merken en huismerken door elkaar. Koop je bijvoorbeeld alleen originele Nespressocupjes dan ben je met gemiddeld €0,47 nog duurder uit. Je betaalt dan bijna 8 keer meer dan voor een kopje huismerkbonenkoffie dat gemiddeld €0,06 kost.

Er is bij deze berekeningen geen rekening gehouden met de aanschaf en het water- en energieverbruik van de machine.

Prijsstijgingen

We zien dat de prijzen van koffie flink gestegen zijn. Ten opzichte van 3 jaar geleden is de prijs van filterkoffie met 39% gestegen en die van koffiebonen met 32%. Koffiepads werden 30% duurder en cupjes voor Nespresso-machines, inclusief huismerken, zelfs 53%.

De prijzen voor koffie stegen harder dan de prijzen van veel andere supermarktproducten.

Waar is koffie het goedkoopst?

Voor A-merken zijn de supermarkten Dirk en Vomar het goedkoopst. Beide zijn 4% goedkoper dan het gemiddelde. De koffiespeciaalwinkel Koffievoordeel.nl is het duurst. Voor de bekende koffiemerken doet Koffievoordeel.nl z'n naam geen eer aan: die zijn namelijk gemiddeld 4% duurder. Amazon.nl en Bol.com zijn ook niet veel goedkoper. Meestal kun je daar ook niet terecht voor losse verpakkingen: je moet er meteen een stuk of 6 kopen. Over het algemeen ben je in de supermarkt het voordeligst uit.

Winkel Prijsniveau A-merk koffie
Dirk 4% goedkoper
Vomar 4% goedkoper
Hoogvliet 3% goedkoper
Amazon.nl 2% goedkoper
Dekamarkt 2% goedkoper
Jumbo 1% goedkoper
Bol.com 0%
Albert Heijn 2% duurder
Plus 2% duurder
Picnic 2% duurder
Koffievoordeel.nl 4% duurder
Spar 9% duurder

Peildatum: juni 2024

Grote verschillen tussen merken

De prijsverschillen tussen de supermarkten zijn niet zo groot. De verschillen tussen de merken wél. Afhankelijk van het systeem zijn bijvoorbeeld huismerken 30% tot circa 50% goedkoper dan A-merken. In juni 2024 kost een zak Senseo Classic met 36 koffiepads €5,69 bij Jumbo. Het huismerk van Jumbo heb je al voor €2,80.

Verschillen bij huismerken

Maar ook tussen de huismerken zijn er prijsverschillen. Een kilozak huismerk koffiebonen kost bij Plus €9,99 en bij Dirk (1 de Beste) en Hoogvliet (G’woon) €8,79.

De grootste verschillen zien we bij koffiecups. Een huismerk-cupje voor het Nespresso-systeem is gemiddeld 53% goedkoper dan een cupje van een A-merk.

Uit onze test van lungocups voor Nespresso- en Dolce Gusto-machines blijkt dat huismerken een prima alternatief zijn voor A-merken.

Aanbiedingen

Zeker voor A-merken hebben supermarkten vaak aanbiedingen. Bekende merken zoals Douwe Egberts en Senseo zijn elke 2 maanden wel ergens in de aanbieding. De kortingen lopen vaak op tot meer dan 25%.

Ook op Bol.com en Amazon.nl zijn regelmatig goede koffieaanbiedingen te vinden. Het nadeel is wel dat je hier vaak meerdere verpakkingen moet bestellen. Maar koffie is lang houdbaar, dus als je een voorraadkast hebt, is het aan te raden om die aanbiedingen in te slaan.

Eerlijke koffie

Op koffie valt dus wel wat te besparen. Maar goedkope koffie heeft ook een andere kant. Want uit veel onderzoeken blijkt dat koffieboeren weinig verdienen. De precieze marktwerking is lastig te doorgronden. Net als de relatie tussen de prijs in de winkel en de prijs die een koffieboer krijgt.

Wil je met een zo goed mogelijk geweten koffiedrinken? Kies dan voor koffie met een keurmerk, zoals Rainforest Alliance of Fairtrade. Deze merken garanderen een minimumprijs voor koffieboeren. Voor de prijs hoef je het niet te laten.

Koffiebonen versus gemalen koffie

Of je nu filtermaling koopt of bonen in je koffiemachine gooit: koffie is koffie, toch? Niet helemaal. Koffiebonen zijn langer houdbaar dan gemalen koffie. Wanneer koffiebonen worden gemalen, stromen de oliën uit de bonen. Hierdoor verliest gemalen koffie na een week zijn 'verse' smaak.

Koffie van koffiebonen is over het algemeen sterker van smaak. Dit komt door de versheid van koffiebonen, maar ook omdat filterkoffie vaak een melange is van verschillende bonen. Filterkoffie is meer mainstream, waardoor de smaken vaak minder intens zijn. Houd je van een milde kop koffie?

Koffiebonen zijn vaak iets duurder in aanschaf. Omdat gemalen koffie een melange is van allerlei bonen, is dit goedkoper.

Nostalgie kan een belangrijke reden zijn om voor filterkoffie te gaan. Je moet iets langer wachten op je kopje koffie, maar ondertussen verspreidt de geur zich in huis.

Verschillende soorten koffie

“Je hebt koffie - en koffie”, vertelt Joost Leopold van het koffiekennisinstituut Koffieschool.nl. Hij stelt dat je koffie kunt vergelijken met wijn. “De fijnproever koopt zijn wijntje bij de wijnspeciaalzaak, de gezelligheidsdrinker pakt gewoon een fles uit het schap van de supermarkt.”

Zo heb je ook specialtykoffie: met een hoge smaakkwaliteit, die je vindt bij speciaalzaken of hippe koffiebars. “De zorgvuldig geselecteerde bonen zijn vaak traceerbaar tot regio en zelfs tot de teler, net als bij een wijnchâteau De prijs ligt gemiddeld tussen de 10 euro en 16 euro per 250 gram.”

Commoditykoffie

De meeste koffie in de supermarkt noemen we commoditykoffie: grootschalig geproduceerd en meestal niet herleidbaar tot een regio. De prijs ligt momenteel tussen de 3 euro en 4 euro per 250 gram. In tegenstelling tot specialtykoffie wordt de prijs vaak twee jaar vooraf afgesproken. Volgens Leopold liggen de toekomstige prijzen al twee keer zo hoog als wat we nu in de winkel betalen.

In de supermarkt zijn hele koffiebonen meestal iets duurder dan gemalen koffie. Maar door huismerken en aanbiedingen vervaagt dat prijsverschil vaak. Een blend - een mix van bonen uit verschillende landen, regio’s of bonensoorten (zoals arabica en robusta) - zorgt voor een constante, herkenbare smaak. Blends zijn vaak goedkoper dan single origin-koffie, omdat producenten meer keuzevrijheid hebben bij het inkopen.

Wil je echt weten wat je betaalt? Kijk dan naar de kiloprijs, die zegt meer dan alleen het bedrag op de verpakking.

Wat kost koffie per kopje?

Het grootste verschil zit in de koffieprijs. Bij specialtykoffie loopt de prijs volgens Leopold op tot 25 à 30 cent per kopje, afhankelijk van label en herkomst. Kies je voor een commoditykoffie, dan kost een kop koffie gemiddeld zo’n 10 cent. Nespresso-cups zijn een stuk duurder met gemiddeld 40 cent voor een A-merk. Capsules van een B-merk kosten tussen de 20 en 35 cent.

Gemiddeld drinken we drie kopjes koffie per persoon per dag. Dat zijn 1.095 koppen per jaar! Behoorlijk wat.

Prijzen blijven hoog

Experts verwachten aanhoudend hoge prijzen door klimaatverandering (meer mislukte oogsten), stijgende vraag in opkomende markten (vooral in Azië neemt de vraag sterk toe) en strengere Europese regels tegen ontbossing.

Als de voorspelling van Leopold klopt gaan we in de toekomst het dubbele betalen voor koffie. Heeft het zin om massaal in te slaan? Dat kan. Maar volgens Leopold verliest gebrande koffie erg snel zijn smaak. “Invriezen kan wel, maar je moet de koffie een half uur op kamertemperatuur laten komen om het goed te kunnen gebruiken. Inmiddels is dan al veel smaken verloren gegaan.”

Smaak

“De optimale koffiesmaak is voor iedereen anders, maar de belangrijkste factor is uiteraard de koffieboon”, zegt Leopold. Zo’n 95 procent van alle koffie wereldwijd komt van twee bonensoorten: arabica en robusta. “Arabicabonen - veel gebruikt in specialtykoffie - zijn verfijnd, fruitig en licht zuur. Robusta is bitterder van smaak en komt vooral voor in commoditykoffie. Soms wordt er een beetje robusta toegevoegd aan espresso’s, voor extra kracht en een stevige cremalaag.”

Koffie kan zuur, zoet of bitter zijn, maar de meeste mensen hebben volgens Leopold voorkeur voor een zoete smaak, eventueel in combinatie met een beetje zuur of bitter. “Hoe sterker je koffie, hoe zuurder de smaak; hoe slapper, hoe bitterder,” aldus de koffie-expert.

Duurzame koffie

Steeds meer mensen vinden duurzaamheid ook een belangrijk aspect van koffiedrinken. Maar waar moet je op letten? Op veel koffieverpakkingen zie je verschillende keurmerken die iets zeggen over duurzaamheid - maar lang niet allemaal op dezelfde manier. Zo richt Fairtrade zich vooral op sociale aspecten zoals eerlijke lonen en betere werkomstandigheden voor boeren. Rainforest Alliance kijkt daarnaast ook naar natuurbehoud en biodiversiteit.

Dan is er ook het biologische keurmerk dat iets zegt over de manier van telen. Biologische koffie komt van planten die zijn verbouwd zonder chemische bestrijdingsmiddelen of kunstmest. Dat zegt overigens niets over de prijs die de boer ervoor krijgt.

Duurzaamheidslabels geven trouwens ook geen garantie over de smaak van de koffie. Toch pleit Leopold ervoor om te kiezen voor koffie met een keurmerk.

Tips om te besparen en duurzamer te drinken

  • Kies voor huismerken in plaats van A-merken.
  • Profiteer van aanbiedingen, maar sla niet te veel in.
  • Overweeg koffie met een keurmerk om eerlijke handel te steunen.
  • Gebruik een hervulbare cup of een herbruikbaar koffiefilter om afval te verminderen.
  • Gooi koffiedrab in de groene container of gebruik het in de tuin.

labels:

Zie ook: