De term "maaltijd" is alledaags, maar wat betekent het precies? In essentie verwijst een maaltijd naar een gelegenheid waarbij voedsel wordt genuttigd om te voorzien in de energie- en voedingsbehoeften van een persoon. Er zijn echter verschillende aspecten die een rol spelen bij het definiëren van een maaltijd.

Eten versus Voedsel

Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen de termen "eten" en "voedsel". Het verschil zit in de handeling: eten is het tot je nemen van voedsel, terwijl voeden het voorzien in de behoefte aan voedsel is. Met andere woorden, "voedsel" is wat je opneemt, terwijl "eten" de actie is van het consumeren ervan.

Synoniemen voor voedsel

Naast "voedsel" bestaan er nog andere woorden voor etenswaar, zoals "spijs". Dit is een ouderwets woord voor (klaargemaakt) voedsel of eetwaar, zoals in "spijzen en dranken". Het woord "spijs" leeft nog voort als een "smeuïg mengsel van gemalen amandelen en suiker", bijvoorbeeld in krentenbrood. "Voer" is dan weer voedsel voor dieren, en soms overdrachtelijk ook voor mensen.

Kant-en-klaarmaaltijden

Af en toe een kant-en-klaarmaaltijd kan best, maar over het algemeen voldoen kant-en-klaarmaaltijden niet aan de criteria voor een gezonde maaltijd. Zo bevatten de meeste kant-en-klaarmaaltijden weinig groente en veel zout. Ook sluit de portiegrootte van een kant-en-klaarmaaltijd vaak niet aan, het kan te weinig zijn, waardoor je snel weer trek krijgt.

Bij het kiezen van een kant-en-klaarmaaltijd is het aan te raden om te zoeken naar opties met veel groente, bijvoorbeeld een maaltijdsalade. Vergelijk verschillende maaltijden om een gezondere keuze te maken. Zelf koken geeft je de controle over de ingrediënten, waardoor je bijvoorbeeld zout kunt vermijden en voldoende groente en volkorenproducten kunt toevoegen.

Criteria voor gezonde maaltijden

Voor cateraars en andere bedrijven die kant-en-klaarmaaltijden bereiden, zijn er criteria opgesteld om gezonde maaltijden te garanderen. Een gezonde maaltijd voor mensen vanaf 70 jaar bevat daarnaast minimaal 25 gram eiwit per maaltijd. Speciaal voor maaltijdaanbieders die maaltijden aanbieden voor ouderen is er een handreiking waarin de criteria staan beschreven.

Maaltijdvergoeding bij overwerk

Een werkgever biedt werknemers die op verzoek van de werkgever werkzaam zijn buiten hun eigen reguliere werkdagen en werktijden een (onbelaste) maaltijdvergoeding aan. Volgens het Handboek is de vergoeding van een maaltijd o.a. gericht vrijgesteld bij al dan niet verwacht overwerk.

De wet noch de wetsgeschiedenis geeft een definitie van wat onder overwerk dient te worden verstaan. “Van een maaltijd met een meer dan bijkomstig zakelijk karakter is, overeenkomstig de geschiedenis van de totstandkoming van de met ingang van 1 januari 2001 geldende wet- en regelgeving, sprake bij al dan niet verwacht overwerk of werk op koopavonden, tijdens dienstreizen/reizen in het werk van mobiele/ambulante werknemers (vertegenwoordigers, accountants), tijdens een zakelijke bespreking met klanten buiten de vaste werkplek of tijdens werkzaamheden op niet permanente locaties (wegenbouwers, bouwvakkers, filmcrew) of aan boord van vliegtuigen, schepen, boorplatforms of kermiswagens.

Als de werknemer door zijn werk ’s avonds niet op een gewone tijd (tussen 17.00 uur en 20.00 uur) thuis kan eten, is in elk geval sprake van een meer dan bijkomstig zakelijke maaltijd. Een voorbeeld van een maaltijd waarbij het zakelijke karakter slechts van bijkomstig zakelijk belang is (een «andere maaltijd»), is een lunch op de vaste werkplek.

Dat is een algemene regel die de situaties bij overwerk en bij werk op koopavonden bestrijkt. Maar mocht door het overwerk nog later worden gegeten, dan draagt die maaltijd eveneens een zakelijk karakter van meer dan bijkomstig belang. Een lunch tijdens een vergadering met cliënten heeft wel een zakelijk karakter van meer dan bijkomstig belang. Of een vergaderlunch met alleen kantoorgenoten dat karakter ook heeft, hangt van de omstandigheden af.

De staatsecretaris heeft later nog in een brief aangegeven “dat maaltijden overdag alleen in bijzondere situaties, zoals georganiseerde werklunches, als 'zakelijk' worden beschouwd. Ook in de jurisprudentie is het begrip overwerk niet echt gedefinieerd. Het beleid dat het UWV hanteerde dat sprake was van overwerk als een werknemer een werkdag van meer dan 9 uur maakt, vond Rechtbank Amsterdam niet onredelijk dan wel anderszins rechtens onjuist.

Uit het bovenstaande leidt de kennisgroep af dat van een maaltijd waarbij het zakelijk karakter van meer dan bijkomstig belang is, in ieder geval sprake is als een werknemer door het werk niet tussen 17.00 uur en 20.00 uur thuis kan eten. Dat is een algemene regel die de situaties bij overwerk en bij werk op koopavonden bestrijkt. Maar mocht door overwerk (of een koopavond) de avondmaaltijd nog later worden gegeten, draagt die maaltijd eveneens een zakelijk karakter van meer dan bijkomstig belang.

In het Handboek staat dat de vergoeding van een maaltijd o.a. gericht vrijgesteld bij al dan niet verwacht overwerk. Wat onder overwerk moet worden verstaan wordt niet omschreven. Strikt genomen betekent dit dat iedere maaltijd die de werknemer niet thuis kan gebruiken door overwerk een meer dan bijkomstige zakelijke maaltijd karakter heeft.

Volgens de kennisgroep sluit dit niet aan bij de wetsgeschiedenis. In beginsel vormen alle maaltijden die een werknemer geniet privéuitgaven. Een werkgever kan alleen de maaltijd die de werknemer niet thuis kan nuttigen tussen 17.00 uur -20.00 uur of later als de werknemer moet overwerken of omdat hij moet werken op een koopavond gericht vrijgesteld vergoeden of verstrekken.

Totdat het tekstvoorstel is opgenomen in het Handboek kan de inhoudingsplichtige vertrouwen ontlenen aan de huidige tekst in paragraaf 22.1.2. Dit betekent dat als de inhoudingsplichtige aannemelijk kan maken dat er sprake is van overwerk, een maaltijd een meer dan bijkomstig zakelijk belang heeft.

Maaltijden als onderdeel van tijdelijke verblijfskosten zijn gericht vrijgesteld. De vergoeding of verstrekking van maaltijden is ook gericht vrijgesteld als de maaltijden een meer dan bijkomstig zakelijk karakter hebben. Als u dergelijke maaltijden vergoedt, kunt u de werkelijke kosten ervan vergoeden. Het maakt daarbij niet uit waar uw werknemer kosten voor de maaltijd heeft gemaakt.

labels:

Zie ook: