Een beetje gezond én lekker snacken, kan dat nog wel? We worden om de haverklap gebombardeerd met nieuwe onderzoeken waar ogenschijnlijk 'gezonde' producten ongezond blijken te zijn. Vandaag doen we het even helemaal anders. In dit artikel tippen we producten die juist ongezonder lijken dan ze werkelijk zijn.

De Macht van Cravings: Waarom We Snacken

We kennen het allemaal: je bent volledig uitgeput, en ineens heb je een enorme drang naar een zak chips of iets zoets. Dit is niet zomaar een craving - het is je lichaam dat om hulp roept. Dat is een overlevingsmechanisme dat ervoor zorgt dat je snel kunt handelen in een gevaarlijke situatie. Zelfs als er geen ‘echte’ fysieke bedreiging is reageert je lichaam nog steeds alsof het in actie moet komen.

Snelle Suikers als Brandstof

Je lichaam zoekt naar directe energiebronnen om snel te kunnen handelen. Suikers zijn daarbij de snelste oplossing.

Zout om je Lichaam te Ondersteunen

Bij langdurige stress raken je bijnieren overbelast, en die zijn onder andere verantwoordelijk voor het reguleren van je stresshormonen. Elektrolytenbalans herstellen: Als je gestrest of uitgeput bent, verbruikt je lichaam sneller mineralen zoals natrium en kalium.

Je bent dus niet gek en je hebt ook geen zwakke wil als je maar niet van de snacks af kunt blijven. Naast de drang naar zoute en zoete snacks, kan stress ook een grote invloed hebben op je hongergevoel. Aan de andere kant is er ook adrenaline, een ander stresshormoon, dat juist het tegenovergestelde effect kan hebben. Bij chronische stress kunnen die twee effecten elkaar afwisselen of zelfs door elkaar lopen.

Je merkt dat je steeds meer afhankelijk wordt van snelle oplossingen, zoals zoete snacks voor energie en zoute snacks om je bloeddruk en vochtbalans op peil te houden.

De Verslavende Aard van Chips

Chipsverslaving is een type eetverslaving waarbij iemand een onbedwingbare trek heeft in chips. Mensen met een chipsverslaving blijven grote hoeveelheden chips eten, ondanks de negatieve gevolgen die dit heeft voor hun fysieke en mentale gezondheid. Ze hebben dan de controle verloren over hun eetgedrag.

Chips zijn om meerdere redenen verslavend. Zo zorgt de combinatie van zout, vet en suiker in chips voor een verleidelijke smaakbeleving. Op die manier dragen ze bij aan het ontwikkelen van ongezonde eetpatronen. De combinatie van stoffen stimuleert ook de afgifte van dopamine in je hersenen. Door deze neurotransmitter voel je je dan gelukkiger en wil je meer chips eten.

Er zijn verschillende factoren die bijdragen aan de ontwikkeling van een chips verslaving. Zo zijn voor sommige mensen chips verslavend vanwege een genetische aanleg voor verslavend gedrag. Ook een impulsieve persoonlijkheid (zoals mensen met ADD) kan een risicofactor zijn, volgens een studie uit 2004 in International Journal of Eating Disorders. Het is dan mogelijk lastiger om guilty pleasures zoals chips en pizza te weerstaan.

Gezondheidsrisico's van een Chipsverslaving

Overmatig veel chips eten door een verslaving of verstoord eetgedrag heeft verschillende gezondheidsrisico’s. Deze variëren van extreme gewichtstoename tot diabetes type-2 en een verhoogde kans op sommige vormen van kanker, volgens de eetverslaving onderzoeker Abd Tahrani in Journal of Eating Disorders. Een eetverslaving aan chips leidt vaak ook tot psychische problemen, van schuldgevoelens over je eetgedrag en eetbuien tot een lager zelfbeeld en depressie. Daarnaast is sociale isolatie een mogelijk gevolg.

Hulp bij een Chipsverslaving

Het overwinnen van chipsverslaving is vaak uitdagend. Het is verstandig om professionele hulp in te schakelen bij een voedselverslaving wanneer je niet uit jezelf kunt stoppen en merkt dat de voedselverslaving gevolgen heeft op je gezondheid en omgeving. Professionele hulp bij een chipsverslaving kan verschillende vormen aannemen. De meest effectieve behandeling van eetverslaving is in een gespecialiseerde kliniek voor eetstoornissen. Een behandeltraject biedt vaak cognitieve gedragstherapie, waarin je leert om negatieve gedachten beter te verwerken. Ook kan interpersoonlijke therapie helpen bij problemen zoals sociale isolatie. Aan de hand van voedingsbegeleiding kan een cliënt leren wat een gezonde leefstijl en omgang met voedsel is.

Chipsverslaving is niet op zichzelf een erkende aandoening, maar kan wel vallen onder de eetstoornis NAO. Je kunt mogelijk niet stoppen met chips eten omdat je verslaafd bent aan chips.

Gezonde Alternatieven voor Ongezonde Snacks

Er zijn talloze gezonde alternatieven voor chips die helpen om de afhankelijkheid aan een zak chips te verminderen. Deze gezonde snackopties kunnen in veel gevallen makkelijk in de supermarkt worden gevonden. Het is echter het beste om zelf je snacks te maken.

Alternatieven voor Chips

  • Noten: Een bron aan vezels, vetten en eiwitten. Ook bevat het veel vitamine B en E en mineralen zoals calcium, ijzer en magnesium. Let wel op dat je de ongezouten versie kiest.
  • Popcorn: Maïs bevat van zichzelf veel vezels en antioxidanten. Popcorn is dus helemaal geen ongezonde snack totdat er ongezonde stoffen aan toegevoegd worden. Laat de boter en suiker achterwege en gebruik in plaats daarvan een snufje zout. Of gooit het over een andere boeg en kruid het met Marokkaanse Ras el hanout.
  • Geroosterde erwten en tuinbonen: Deze snack bevat veel vitamine B en vezels en is laag in vetten.
  • Naturel chips: In naturel chips zit namelijk alleen aardappel, zout en olie. Terwijl in bijna alle chips zakken een hele waslijst aan toevoegingen zit.
  • Groentechips: Gemaakt van bijvoorbeeld wortel, pastinaak of rode biet.

Alternatieven voor Chocolade

  • Pure chocolade: Pure chocolade bevat veel cacaopoeder ten opzichte van melk- of witte chocolade. Chocolade is gemaakt op basis van cacao, een natuurproduct. Net als veel andere natuurproducten bevat het vitamines en stoffen die het lichaam niet zelf kan aanmaken, maar die het wel nodig heeft. In chocolade zitten onder meer de vitamines A, B1, B2, B6 en B12. Ze hebben stuk voor stuk hun eigen nut en dragen bij aan de goede werking van het lichaam. Daarnaast bevat chocolade diverse mineralen die het lichaam eveneens nodig heeft.
  • Rauwe cacao repen: Kies liever voor extra pure chocolade; hoe hoger het percentage cacao erop staat, hoe beter. Nog beter is het om bijv. een reepje van Lovechock of Ombar te kopen. Deze repen zijn gemaakt van rauwe cacao en zijn zonder zuivel en suiker. Ze zijn gezoet met gezonde alternatieven.

Andere Gezonde Snacks

  • Bruschetta: Eigenlijk niets meer dan getoast brood met tomaat en kruiden.
  • Edamame: Deze sojabonen zijn niet alleen lekker, ze blijken ook nog eens supergoed voor je te zijn. De boontjes bevatten de antioxidant genaamd kaempferol. Deze stof heeft een verlagende werking op de bloedsuikerspiegel.

Waarom Pure Chocolade Gezond Genoemd Wordt

Men zegt wel eens dat pure chocolade gezond is. Zo zou pure chocolade goed voor de darmen zijn of zou pure chocolade goed voor de hersenen zijn. We doken voor u in de onderzoeken en leggen uit waarom pure chocolade gezond is. Of dat net niet is. Dat pure chocolade gezonder dan melkchocolade is, staat hoe dan ook vast.

Dat men al eens zegt dat pure chocolade gezond is, komt door de aanwezigheid van flavanolen (antioxidanten). Dit zijn geen essentiële voedingsstoffen, maar ze zijn wel nuttig. Deze stoffen komen niet alleen voor in chocolade, maar ook in diverse soorten groenten en fruit. Een aantal onderzoeken hebben aangetoond dat deze stoffen gezondheidsvoordelen bieden. Dat is ook meteen de reden waarom sommigen pure chocolade gezond noemen. Dat ze net pure chocolade gezond noemen, is geen toeval. In pure chocolade zit het meeste cacao en zitten dus ook meer van deze stoffen. Dat is dan ook waarom pure chocolade gezonder dan melkchocolade wordt genoemd. Dat pure chocolade gezonder dan melkchocolade wordt genoemd, komt daarnaast ook door de grote hoeveelheid suiker dat aan melkchocolade wordt toegevoegd.

Antioxidanten, veelvuldig te vinden in pure chocolade, gaan de strijd aan met vrije radicalen. Vrije radicalen zijn agressieve stofjes die cel- en weefselschade veroorzaken. Daarom zijn antioxidanten nuttig, want ze helpen op lange termijn bijvoorbeeld hart- en vaatziekten en zelfs kanker te voorkomen. In de praktijk is het echter niet nodig om extra supplementen te slikken om van deze gezondheidsvoordelen te genieten. Ook extra chocolade eten, is volgens het Voedingscentrum niet nodig. Wie een gezonde levensstijl heeft en voldoende fruit en groenten eet, krijgt automatisch al voldoende antioxidanten binnen.

Dat men al eens zegt dat pure chocolade goed is voor de hersenen, komt omdat verschillende van deze stoffen een gunstige invloed hebben op onze hersenen. Zoals eerder aangehaald, gaan de antioxidanten vrije radicalen tegen, stofjes die ook verantwoordelijk zijn voor de aftakeling van de hersenen. Overigens bevat pure chocolade nog heel wat andere stoffen die op een andere manier invloed hebben op de hersenen. Het bevat zelfs een kleine hoeveelheid anandamides, stofjes die een gelijkaardig effect hebben als THC in cannabis. U zou echter al meer dan tien kilogram chocolade moeten eten om hetzelfde effect te krijgen als wat u krijgt bij het roken van cannabis. En zoveel chocolade eten, is uiteraard geen goed idee.

Niet alleen noemt men pure chocolade goed voor de hersenen, maar wel vaker wordt pure chocolade ook goed voor de darmen genoemd. Er zijn inderdaad onderzoeken die aantonen dat het eten van pure chocolade gunstige gevolgen heeft voor de spijsvertering. Zo zou de ontlasting een vastere consistentie krijgen en zou de passagetijd in de darm vertragen. Of het hierdoor mogelijk is om pure chocolade gezond te noemen, is natuurlijk maar de vraag. Voor mensen die last hebben van een te zachte ontlasting zou het mogelijk wel kunnen helpen. In de praktijk zijn er maar weinig onderzoeken verricht naar dergelijke medische toepassingen van chocolade.

Het Voedingscentrum bevestigt dat er verschillende onderzoeken zijn die pure chocolade gezond noemen. Dat zij pure chocolade gezond noemen, komt volgens het Voedingscentrum vooral omdat zou zijn aangetoond dat chocoladeconsumptie een positief effect heeft op de bloedvatenelasticiteit. Daarnaast moet u weten dat pure chocolade veel verzadigde vetten bevat. Verzadigd vet verhoogt het LDL-cholesterolgehalte, wat net niet goed is voor de bloedvaten. Ook bevat pure chocolade veel calorieën, wat dan weer kan bijdragen aan overgewicht en wat nefaste gevolgen kan hebben voor de gezondheid. Eigenlijk kunnen we dan ook maar moeilijk zeggen dat pure chocolade gezond is. Het bevat nuttige stoffen, maar ook stoffen die schadelijk kunnen zijn. Desondanks kan pure chocolade perfect in een gezond voedingspatroon passen. Hierbij kan een stukje chocolade als aanvulling dienen op de Schijf van Vijf. Het blijft namelijk toegestaan om eens te zondigen en om eens te snacken, op voorwaarde dat de porties niet te groot zijn.

Tips voor Bewust Snacken

Soms heb je van die dagen dat je lekkere trek machtiger is dan jij. Wat je op dat moment ervaart, zijn zogenaamde food cravings. Deze hunkering naar iets lekkers is een signaal van je lichaam. Heb je bijvoorbeeld zin in chips, chocola of iets anders lekkers? Dan zijn het zozeer niet de chips waar je brein om vraagt, maar vooral de natrium die ze bevatten. Dat kan bijvoorbeeld komen door een heftige sportsessie (zweten), ziekte (slecht drinken) of een avondje stappen (alcohol werkt vochtafdrijvend).

Bijna iedereen is bekend met ‘gelukstofjes’ die chocola bevat, waaronder tryptofaan, cafeïne, theobromine en anandamine. Die zorgen in de hersenen weer voor de aanmaak van extra dopamine en serotonine (dezelfde beloningsstofjes die je ervaart bij het behalen van je doelen). Chocola is namelijk ook rijk aan magnesium, een belangrijk mineraal dat betrokken is bij onder meer de opbouw van spieren en botten, de aanmaak van hormonen en de ontspanning van zenuwen en spieren. Heb je erge trek in chocola (en bijvoorbeeld ook geregeld last van spiersamentrekkingen)? Dan heeft je lichaam behoefte aan meer magnesium. Je vindt het in caloriearme alternatieven zoals groene bladgroente, avocado, vette vis en noten.

Ben jij een echte zoetekauw? Dan denk je misschien dat je moeilijk weerstand kunt bieden aan suiker of hier misschien zelfs aan verslaafd bent. Een tekort aan het mineraal chroom zorgt bij de meeste mensen namelijk voor extra trek in zoetigheid. Dit is tegelijkertijd de valkuil als je snoept: na het eten van een zak snoep piekt je bloedsuikerspiegel, waarna insuline vrijkomt. Je kunt deze vicieuze cirkel voorkomen door te kiezen voor minder zoete alternatieven die veel chroom bevatten.

Bij trek in frisdrank heb je al snel dezelfde associatie als bij trek in snoep: je denkt dat het door de suiker komt. Het precieze werkingsmechanisme erachter is onbekend, maar duidelijk is dat frisdrank (en ja; dat geldt ook voor light-varianten) mineralen zoals calcium aan je lichaam onttrekt.

Heb je veel trek in brood? Dit kan erop wijzen dat je brein vraagt om tryptofaan. Deze stof zit zoals gezegd ook in chocola; heb je toevallig trek in een broodje met Nutella? Gelukkig kun je tryptofaan ook uit andere voeding halen om de aanmaak van serotonine in je brein te bevorderen en daarmee je humeur en slaap te verbeteren.

Als je 'zondigt', vraag je jezelf altijd af of hetgeen je wilt snacken, minstens een 8 waard is. Is dat het niet, dan laat je het staan. Waarom zou je het dan naar binnen proppen? Het voedt je niet en écht lekker is het dus ook niet.

Tabel: Vergelijking van Snacks

Snack Voordelen Nadelen
Pure Chocolade Bevat antioxidanten, flavanolen, vitamines en mineralen Bevat verzadigde vetten en calorieën
Naturel Chips Bevat aardappel, zout en olie Kan veel zout bevatten
Popcorn (zonder toevoegingen) Bevat veel vezels en antioxidanten Kan ongezond worden met boter en suiker
Noten (ongezouten) Bron van vezels, vetten, eiwitten, vitamines en mineralen Kan veel calorieën bevatten
Geroosterde Erwten en Tuinbonen Bevat veel vitamine B en vezels, laag in vetten Kan bewerkt zijn met toevoegingen

Let op: bovenstaande opties zijn gezondER dan de ‘normale’ variant. Dit betekent niet dat je er onbeperkt van kunt eten zonder bijv. aan te komen.

labels:

Zie ook: