Steeds meer mensen kiezen bewust voor gezonde voeding. Volkorenbrood past prima in een gezond voedingspatroon. Maar wat is nu precies het verschil tussen tarwe en volkorenbrood? Waarom is volkoren zo gezond?

De Basis van Brood: Granen en Hun Bestanddelen

Brood wordt gemaakt van graan, meestal tarwe. Granen zijn de zaden van grassen. Voorbeelden van granen zijn tarwe, spelt, rogge en mais. Een graankorrel bestaat uit drie delen: de meelkern (het binnenste gedeelte), de kiem (helemaal onderin) en de zemel (het vliesje om het geheel).

Verschillende Soorten Brood en Hun Ingrediënten

  • Witbrood: Wordt gemaakt van bloem. Door het binnenste gedeelte van de graankorrel, oftewel de meelkern, fijn te malen ontstaat er bloem. In de meelkern zitten de minste voedingsstoffen zoals vitamines, mineralen en vezels.
  • Bruinbrood: Wordt gemaakt van meel. Meel bestaat uit bloem én volkorenmeel. Hoe meer volkorenmeel in het bruinbrood zit, hoe gezonder het brood is.
  • Volkorenbrood: Brood mag alleen volkorenbrood heten als het 100% gemaakt is van volkorenmeel. Volkorenmeel bevat de hele tarwekorrel, dus meel en de fijngemalen kiemen en zemelen. Volkorenbrood mag volgens de wet alleen maar volkorenbrood heten als het van 100% volkorengraan en/of -meel is gemaakt.
  • Meergranenbrood: Wordt gemaakt van verschillende graansoorten, bijvoorbeeld van tarwe en rogge. Meergranenbrood kan zowel worden gemaakt van bloem (wit), volkorenmeel (volkoren) of een combinatie hiervan (bruin).
  • Speltbrood: Bereid met speltmeel, een oude graansoort sterk verwant aan tarwe. Sommige mensen zijn gevoelig voor tarwe, maar kunnen spelt beter verdragen. Wel bevat spelt gluten, waardoor het niet geschikt is voor mensen met een gluten intolerantie.

Ook voor meergranenbrood geldt: als het gemaakt is van 100% volkorenmeel krijg je de meeste voedingsstoffen binnen. Volkoren speltbrood staat - net als volkoren tarwebrood - in de Schijf van Vijf. Alle volkoren broodsoorten passen in een gezond voedingspatroon.

Waarom Volkorenbrood de Gezondste Keuze is

Volkorenbrood is de verstandigste keuze: het bevat de meeste voedingsstoffen en helpt de darmen goed te blijven werken. Volkorenbrood zit vol goede voedingstoffen zoals vezels, vitamines en mineralen. Als je genoeg volkorenproducten eet, verlaag je het risico op bepaalde hartziekten en diabetes type 2. Bovendien verlagen volkorenproducten de kans op hartziekten, diabetes type 2 en darmkanker. Volkoren is gezond, dat hoor je vaker.

Voedingswaarden van Volkorenbrood

Veel voedingswaarden zitten in de kiem en zemel van de graankorrel. Omdat deze delen in volkorenmeel blijven behouden, bevat volkorenmeel de meeste voedingsstoffen. Daarnaast levert volkorenbrood een belangrijke bijdrage bij de inname van voldoende voedingsvezels, ijzer, jodium en B-vitamines.

Tarwebloem bestaat uit voornamelijk het binnenste deel van het meellichaam en bevat nauwelijks vezels. Tarwemeel is tarwebloem gemengd met volkorenmeel. Dit gebruiken wij voor tarwebrood oftewel lichtbruin brood. Volkorenmeel bestaat uit de hele tarwekorrel (dus incl. zemel en kiem) en hiervan bakken wij volkorenbrood waaronder Duinen Volkoren. Naast volkorenmeel bestaat een volkorenbrood in de basis uit water, een rijsmiddel (gist of desem) en bakkerszout.

Vervang witte producten (zoals witbrood, witte pasta en witte rijst) zoveel mogelijk door volkoren producten (zoals volkorenbrood, volkorenpasta en zilvervliesrijst). Bruinbrood en bruin speltbrood bestaan voor een deel uit bloem en voor een deel uit volkorenmeel. Witbrood en wit speltbrood zijn gemaakt van bloem en staan niet in de Schijf van Vijf.

Het Verzadigende Effect van Volkorenbrood

Maar, hoe komt het nu dat je na het eten van een volkoren boterham minder snel weer honger krijgt dan na het eten van een bruine of witte boterham? Vezels zijn belangrijke stoffen voor een gezonde spijsvertering. Ze geven een verzadigd gevoel na het eten. Het Voedingscentrum adviseert 30 tot 40 gram voedingsvezels per dag te eten.

Vezels in Brood: Een Vergelijking

Wij hebben diverse vezelrijke broden in ons assortiment. Onze broden met de meeste vezels hebben we op een rijtje gezet.

Vezels in Brood (indicatieve waarden)
Broodsoort Vezels per 100 gram Vezels per Snee
Volkorenbrood ~8 gram ~2.3 gram
Bruinbrood ~4.5 gram ~1.5 gram
Witbrood ~2 gram ~0.8 gram

Speltbrood versus Tarwebrood

Speltbrood en tarwebrood zijn even gezond. In spelt en tarwe zitten ongeveer evenveel koolhydraten, eiwitten, mineralen, vitamines en vezels. Ook speltbrood is verkrijgbaar in de varianten wit, bruin en volkoren. Volkoren is het gezondst. Of het speltbrood of tarwebrood is maakt niet uit. Spelt en tarwe zijn allebei graansoorten. Er is bijna geen verschil in voedingstoffen.

Ook van speltbrood heb je wit-, bruin- en volkorenbrood. Volkoren speltbrood is gemaakt van volkorenmeel en bevat veel meer vezels, vitamines en mineralen dan wit speltbrood. Ook bij speltbrood kun je dus beter volkoren kiezen. Zowel speltbrood als tarwebrood bevatten gluten (eiwitten). Gluten zorgen ervoor dat het brooddeeg luchtig wordt. Bij een kleine groep mensen worden gluten niet goed verteerd door het maagdarmstelsel.

De Kleur van Brood: Een Misleidende Factor

De bruine kleur zegt niet altijd iets over de gezondheid van het brood. Vezelrijke broodsoorten zoals volkorenbrood, roggebrood en bruinbrood zijn donkerder van kleur dan minder vezelrijke broodsoorten zoals witbrood. Maar soms wordt brood donkerder gemaakt met geroosterd moutmeel of gekarameliseerde suiker. Hierdoor kan brood dat is gebakken met witte bloem er donker uitzien, ook al ontbreken daarin de vezels en voedingstoffen die wel in volkorenbrood zitten. Dat brood donkerder is, betekent dus niet per se dat het ook gezonder is. Ook het Voedingscentrum zegt dat de bruine kleur van brood niet altijd iets zegt over hoe gezond het is.

Bruin brood is niet per definitie de gezondste keuze. "Bruin brood is een combinatie van bloem en volkorenmeel", legt Kampman uit. "Er zit volkoren in, maar minder dan in een volkorenbrood. Zoek dus altijd naar het stickertje en let niet alleen op de kleur."

Meergranenbrood: Meer Granen, Meer Gezondheid?

Meergranenbrood moet uit minimaal 3 verschillende graansoorten bestaan. Bestaat een brood uit 2 graansoorten, dan moeten zij allebei in de naam staan. En de graansoort die het meest wordt gebruikt, moet ook het eerst worden genoemd. Bijvoorbeeld: tarwe-maïsbrood. Op het ingrediëntenlijstje kun je zien hoeveel er van elke graansoort in zit.

Meergranenbrood kan van volkorenmeel zijn gemaakt, maar dat hoeft niet. Koop je brood bij de bakker en wil je weten of het van volkorenmeel gemaakt is, dan kun je dat het beste even vragen. In de supermarkt, waar het voorverpakt is, kun je het op het etiket lezen.

Tips voor het Kiezen van het Gezondste Brood

In zowel een bakkerij als een supermarkt is de keuze in brood tegenwoordig reuze: wit, tarwe, meerzaden, meergranen, waldkorn, volkoren, spelt: je kunt heel wat kanten op. Maar niet iedere klant weet het verhaal achter een bepaald type brood en vult in gedachten in wat gezond is en wat niet.

Wil je de gezondste keus, dan is volkorenbrood eten het verstandigst. Bij de bakker kun je als klant simpelweg de vraag stellen of het donkere brood dat je wilt kopen, echt gemaakt is van volkorenmeel. "Maar in een supermarkt is dat soms lastig te zien, al zetten ze er tegenwoordig ook wel eens bij van welk meel het brood gemaakt is", heeft Kampman ervaren. Is er niemand om het aan te vragen, zoek dan vooral op de verpakking van het brood.

Een van de belangrijkste afwegingen die je kunt maken als je kijkt naar of brood wel of niet gezond is, is of het gaat om volkorenbrood. Volkoren is in Nederland een beschermde naam - brood mag alleen ‘volkoren’ heten, als het voor 100% wordt gemaakt uit de hele graankorrel.

Nieuwe Regels omtrent Brood

Sinds 2020 zijn er nieuwe regels rondom brood. Het gaat erom dat uit de naam van het brood direct duidelijk moet zijn wat de belangrijkste ingrediënten van het brood zijn. Ten eerste moet het brood de vermelding wit, bruin of volkoren krijgen. Wit voor brood met als basis bloem, bruin met als basis meel (een mengsel van volkorenmeel met bloem) en volkoren met als basis volkorenmeel. Dit gaat ook gelden voor stokbrood, suikerbrood, pitabrood en dergelijke.

Daarnaast moet het soort graan worden vermeld. Maïsbrood zal in de meeste gevallen dan wit tarwemaïsbrood gaan heten omdat het gemaakt wordt van bloem en vooral van tarwe, veel minder van mais. Omdat er meer tarwe in zit dan mais, moet het dat brood ook tarwemaïs heten, niet andersom.

Kies dus bij voorkeur altijd voor brood met de aanduiding volkoren. Of het vervolgens gaat om tarwe, spelt, rogge, khorasan (kamut) of mais maakt niet zoveel uit. Elke graansoort levert een net iets andere samenstelling vitaminen en mineralen. Hierin afwisselen is het beste. Extra zaden en pitten in je brood zijn altijd een goed idee: ze leveren veel vezels, gezonde vetten en mineralen.

labels: #Brood

Zie ook: