De term halal (letterlijk vertaald: rein/toegestaan) wordt gebruikt voor voedsel dat voldoet aan de Islamitische wetten. Tegenover halal staat haram (onrein/verboden). Maar wat is eigenlijk halal vlees en wanneer is het nou halal? In hoofdlijnen spreken we over halal vlees als het dier in de naam van god is geslacht en de slager een praktiserende moslim is.
Halal betekent 'toegestaan'. Als het om voeding gaat spreken we over halal food of specifiek halal vlees. Niet voor iedereen is dit even duidelijk. De meeste mensen weten dat het inhoudt dat het vlees op een juiste manier, de islamitische manier, is geslacht. Maar is dit het of komt er nog veel meer bij kijken? Er komt meer bij kijken. Halal eten of halal leven is een islamitische zienswijze waarbij de overtuiging is dat het goed is voor de mens, het dier, milieu en de maatschappij. Halal betekent rein in het Arabisch. Het tegenovergestelde van halal is haram. Halal is een term waarmee wordt aangegeven wat toegestaan is. Haram staat voor onrein ofwel verboden. Het gaat hierbij niet alleen om voeding maar ook om het handelen als mens. In het geloof; de Islam is het enkel toegestaan om vlees te eten van reine dieren.
De Islamitische Voorschriften voor Halal Vlees
Vlees dient aan bepaalde eisen te voldoen om halal te kunnen zijn, zoals eisen aan de wijze van slachten. Dat houdt onder meer in dat het dier door een belijdende moslim met een scherp mes gesneden moet worden, met halssnede in een vloeiende beweging.
Wat betreft het vlees, enkel specifieke dieren zijn toegestaan zoals bijvoorbeeld runderen, kalveren, schapen, geiten, pluimvee, ganzen en eenden. De gezondheid van het dier is erg belangrijk. Het dier wordt gezien als een gunst dat door Allah is geschapen. Daarom is het ook van belang dat het dier uit eerbied en dankbaarheid in de naam van Allah wordt geslacht.
Verder zijn er regels met betrekking tot de uitrusting van de halalslager, deze moeten in uitstekende staat zijn om het proces zo snel en pijnloos mogelijk te laten verlopen. Volgens de halal regels moet het dier met respect worden behandeld en gekalmeerd worden door het opzeggen van een gebed en moet de werkplaats schoon zijn.
Welke Vleessoorten Zijn Halal?
Vleessoorten die halal zijn en het meest worden gebruikt in Nederland zijn rundvlees, kalfsvlees, lamsvlees en kippenvlees. In de winkels zijn er ook steeds meer halal vleeswaren te vinden zoals halal grillworsten. Grillworsten zoals de madame Jeanette of grillworst peper, grillworst kaas en ook grillworst naturel zijn razend populair.
Bedwelming en de Halal Slachtmethode
Dit wil niet zeggen dat het dier volledig bij bewustzijn is. Meestal wordt er een omkeerbare verdoving gegeven. Moslimgeleerden en halalexperts nemen verschillende standpunten in over bedwelming en de slachtmethode: sommigen vinden dat dieren onbedwelmd geslacht moeten worden; anderen stellen dat verdoving toegestaan is mits deze omkeerbaar en niet dodelijk is. Weer anderen stellen dat verdoving voorafgaand aan of direct na de halssnede geen probleem is.
Indien dieren volledig onbedwelmd worden geslacht, moeten ze worden bedwelmd als ze binnen 40 seconden nog niet buiten bewustzijn zijn. Er houdt altijd een dierenarts van de NVWA toezicht op het snijden en om te zien of ieder dier binnen 40 seconden wordt bedwelmd.
Nederlandse Wetgeving en Uitzonderingen
Volgens de Nederlandse wet is onbedwelmd slachten verboden. Onder voorwaarden wordt echter een uitzondering gemaakt voor het onbedwelmd slachten volgens de joodse en islamitische rituelen. Dierenartsen van de NVWA houden in deze slachthuizen continu toezicht op het aansnijden en slachten van de dieren. De halssnede mag alleen worden uitgevoerd door een speciaal opgeleide slachter.
Halal Keurmerken en Certificering
Op veel vlees van dieren die geslacht zijn volgens de Islamitische wetten, staan halal keurmerken. Anders dan bijvoorbeeld het EKO-keurmerk is halal geen wettelijk beschermd label. Een slachthuis hoeft niet noodzakelijkerwijs een beroep te doen op een halalcertificeerder, zeker wanneer het bedrijf het vertrouwen heeft van de consumenten.
Een halalkeurmerk is wel van belang voor slachthuizen die hun slachtvlees naar islamitische landen exporteren. Dan is een keurmerk van een erkende halalcertificeerder vaak een vereiste.
Een Kijkje in de Praktijk: Exportslachterij Clazing
Dat brengt ons bij de kippen van Clazing, een grote exporteur van kipproducten die zich op de halalmarkt richt. Per dag worden bij Clazing 165.000 kippen voor het grootste gedeelte met de hand geslacht door tien slachters die moslim zijn. De kippen worden voor de slachting omkeerbaar (dat wil zeggen: als een kip niet wordt geslacht, kan zij haar leven weer vervolgen) verdoofd in een elektrisch waterbad.
In april 2018 liet Clazing per brief weten dat zij voor de halalcertificering van hun slachtproces zijn overgestapt van het Leidse Halal Correct naar Halal Quality Control uit Den Haag. Clazing hield bij de verandering van certificeerder echter toch vast aan het waterbad en de handmatige slachting. Dat houdt de prijs van de kip weliswaar hoog, maar daar staat een groter klantvertrouwen tegenover.
Voor hen is het bijvoorbeeld belangrijk dat de bedwelming omkeerbaar is. Kippen die bedwelmd worden met een elektrisch waterbad, kunnen hun leven in principe weer hernemen als voorheen mochten zij niet geslacht worden.
Welkom in de wereld van de halalkippenmarkt, waar islamitische wet, Nederlandse wet- en regelgeving, commerciële belangen en klantvertrouwen hand in hand gaan. Clazing had met de nieuwe halalcertificeerder kunnen overstappen naar een andere manier van slachten. Dat had de prijs van de kip omlaag gebracht.
De Rol van de NVWA en Halal Autoriteiten
Nederland kent een aantal goed georganiseerde islamitische slachthuizen die samenwerken met islamitische slagerijen en vleesverwerkers. Een grote kans dat uw islamitische slager om de hoek hier ook vlees inkoopt. Deze worden gecontroleerd en staan onder toezicht van het NVWA, het Nederlandse Voeding en Waren Autoriteit.
Tijdens een halal-slachting zijn er doorgaans 2 keurartsen aanwezig die erop toezien dat de regels goed worden nageleefd. Boven op de NVWA werken wij ook samen met een Halal Autoriteit (www.halaloffice.com) dat erop toeziet dat de halal waardigheid wordt gebord en getoetst.
Halal vs. Koosjer: Overeenkomsten en Verschillen
Alhoewel koosjer vlees veel strengere voorwaarden heeft om als koosjer verkocht te kunnen worden. Overeenkomsten zijn in de basis dat varkensvlees verboden is en niet halal. Verder zijn vlees soorten als rundvlees, kalfsvlees, lamsvlees en kippenvlees in een koosjer vorm ook toegestaan om te consumeren. Bij halalmeatexpress.nl kunt u geen koosjer vlees kopen of bestellen, wij bieden alleen online halal vlees aan.
Kwaliteit en Smaak van Halal Vlees
Halal vlees is dat kwalitatief beter vlees of misschien iets lekkerder vlees? Ja zeker! Halal vlees is door de manier van slachten minder stressvol doordat het dier snel het bewust zijn kwijtraakt en geen pijn ervaart. Dit zorgt ervoor dat de stresshormonen veel minder zijn waardoor halal vlees minder taai is. Bij halal vlees moet het dier uitbloeden, en dat zorgt ervoor dat het vlees ook minder bloederig smaakt.
Halal Meer Dan Vlees
Binnen de islam wordt er onderscheid gemaakt tussen haram en halal. Halal is alles dat is toegestaan, haram is alles dat wordt afgekeurd. 'En dat geldt voor allerlei dingen in het leven, niet alleen voor de spijswetten', vertelt hoogleraar Islam in het Westen Maurits Berger. 'Ook voor de vormen van contracten, het huwelijk, een scheiding, al dat soort dingen. Als je de regels van de islam opvolgt, dan zit je op de weg van halal.'
Maar hoe je die regels het beste opvolgt, zal per moslim verschillen. Berger maakt onderscheid tussen de 'letterlijken' en de 'rekkelijken', waarbij de ene groep de Koran letterlijk interpreteert, en de andere groep ook zoekt naar de bedoeling achter de tekst. 'Dat is de groep die niet blind regels wil volgen, maar ze plaatst binnen de bredere bedoelingen van de islam', aldus Berger.
Regels Rondom Onverdoofd Slachten
Het onverdoofd slachten van dieren is ieder jaar weer een punt van discussie, vooral tijdens het jaarlijkse offerfeest. Moslims slachten op deze dag een dier, dat volgens de regels van halal onverdoofd geslacht moet worden. In Nederland is onverdoofd slachten officieel niet toegestaan, maar vanwege de vrijheid van godsdienst wordt er een uitzondering gemaakt voor rituele slachting. Wel zijn er regels aan verbonden.
Zo wordt het dier goed vastgezet (gefixeerd), en houdt iemand van de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit toezicht of het dier 40 seconden nadat zijn hals is doorgesneden nog bij bewustzijn is. Is dat het geval? Dan wordt het dier alsnog bedwelmd.
Dierenwelzijn en Halal Vlees
Hoewel halal vlees vaak wordt geassocieerd met onverdoofd slachten, is dat maar een aspect ervan. In de Koran staan meer regels waar een stukje halal biefstuk aan moet voldoen. 'Er zijn moslims die zeggen dat de Koran niet alleen regels geeft hoe je moet slachten, maar ook voorschrijft dat alles wat een moslim eet heilzaam moet zijn', verklaart Berger. 'Het voedsel dat zij eten moet goed zijn voor henzelf, maar ook voor de natuur, want de mens moet van de Koran goed zorgen voor de schepping. Daarom moet een dier ook een goed leven hebben gehad voordat het geslacht wordt.'
Onverdoofd slachten is hoogstwaarschijnlijk pijnlijk en stressvol voor een dier. Maar je zou kunnen stellen dat de islamitische regels rondom het hóuden van dieren een stuk diervriendelijker zijn dan de leefregels voor de plofkip. En dat brengt ons op het volgende punt.
Steeds Meer Moslims Stoppen met Vlees Eten
Zoals gezegd speelt het goed zorgen voor de aarde een belangrijke rol in het islamitisch gedachtegoed. Om die reden stoppen steeds meer moslims met vlees eten. Want een dier kan wel ritueel geslacht zijn, maar het brengt zijn leven door in een klein hokje. En goed voor de planeet kun je de vleesconsumptie ook niet noemen. Kun je het eten van vlees dan nog wel halal noemen?
'Die discussie speelt bij een groep zeer zelfbewuste moslims', aldus Berger. 'Als je niet kunt garanderen dat een dier goed geleefd heeft, dan kom je niet eens toe aan de discussie over slachten. Dan moet je het volgens hen überhaupt niet eten, dergelijk vlees is dan haram.'
Deze groene beweging is volgens Berger al een tijdje aan de gang. 'Er is een nieuwe generatie moslims die heel zelfbewust bezig is met het klimaat en andere ecologische kwesties. Sinds de jaren 60 en 70 is er de Groene Islam, een term die gebruikt wordt voor deze manier van denken.'
Het Halalkeurmerk Wordt Gewantrouwd
In de supermarkt zie je steeds vaker schappen met halalproducten. Maar dat keurmerk wordt volgens Berger door een groeiende groep moslims gewantrouwd. 'Dat keurmerk staat alleen voor de manier van slachten, dus voor een aantal moslims is het vlees niet halal.' Het halalkeurmerk garandeert immers niet dat het dier een goed leven gehad heeft.
Daarnaast wordt het commercieel steeds interessanter om iets halal te noemen. 'De religiositeit onder moslims neemt toe en steeds meer moslims willen daarom halal eten, dus als je jouw product een keurmerk kunt geven, dan ben je binnen. Hoeveel zegt zo'n keurmerk dan nog?', vraagt Berger zich af. 'Iedereen kan wel zeggen dat iets halal is, maar zeker weten doe je het niet. Veel moslims ontwikkelen een gezond wantrouwen naar de commercie.'
Waarom Geen Varkensvlees?
Waarom mag een moslim zijn tanden niet in een varkenskarbonade zetten? 'Omdat God het eten van dieren met gespleten hoeven expliciet verboden heeft, en dat zijn vooral varkens. Die worden ook met toenaam in de Koran genoemd', aldus Berger. ‘En ook in het Oude Testament, trouwens.’ En dus is het per definitie haram, niet toegestaan.
'Er is niet altijd een logische verklaring voor een verbod. Omdat God het heeft gezegd, is het zo.' Maar waarom God het niet zo op varkens heeft? Tja, daar zullen we wel nooit achterkomen.
Conclusie
Wanneer u ergens gaat eten en niet zeker weet of het vlees wel op de juiste manier wordt bereid, vraag dit dan gewoon! Diverse organisaties houden zich bezig met het keuren van halal vlees en vleesproducten. Halal keurmerken staan op vlees van dieren die geslacht zijn volgens de Islamitische wetten of producten die alleen halal ingrediënten bevatten (zoals kaas of snoep).
Halal staat voor alles wat in de islam als goed en rein kan worden gezien, het betekent letterlijk 'toegestaan’. Ook al het eten uit de zee, groenten, fruit en alle dranken, behalve alcohol zijn voor moslims halal of rein. Alles wat niet is toegestaan is ‘haram’, zoals het eten van varkensvlees, de meeste insecten en het drinken van alcohol.
De NVWA houdt toezicht op de naleving van de regels voor dierenwelzijn en voedselveiligheid, maar niet op de toepassing van islamitische regels met betrekking tot halal slachten.
Er zijn er geen studies gedaan waarbij naar de effecten op gezondheid is gekeken tussen mensen die halalvlees eten en mensen niet niet-halalvlees eten. Ook zijn ons geen gegevens bekend over de voedingswaarde van halalvlees in vergelijking tot niet-halalvlees. Voor halalvlees geldt hetzelfde advies als voor niet-halalvlees: kies voor onbewerkt mager vlees.
labels: #Vlees
