Diarree is een maag-darmziekte waarbij sprake is van dunne ontlasting gedurende meer dan 4 keer per dag. Bij diarree heeft iemand meerdere malen per dag hele dunne ontlasting.

Oorzaken van diarree

Diarree kan veel verschillende oorzaken hebben. Diarree kan plotseling ontstaan en enkele dagen duren of langdurig (chronisch) zijn. Acute diarree ontstaat meestal door een besmetting met virussen, bacteriën of parasieten. Een veelvoorkomende vorm van acute diarree is de zogenoemde buikgriep.

Eten of drinken van besmet voedsel of water is vaak de oorzaak. Dit soort darminfecties ontstaan vaker in het buitenland (bijvoorbeeld tijdens een vakantie). In het buitenland is de hygiëne soms minder en er zijn andere virussen, bacteriën en parasieten dan thuis.

In rauw vlees, zoals kip en varkensvlees, zitten bacteriën waarvan mensen ziek kunnen worden. Normaal veroorzaakt het eten van besmet vlees niet direct een infectie. Dit risico bestaat wel wanneer vlees niet koel bewaard wordt waardoor bacteriën zich kunnen vermeerderen. Of wanneer het vlees niet goed genoeg doorbakken wordt, zodat niet alle bacteriën worden gedood. Ook ’kruisbesmetting’ kan infectie veroorzaken.

Er is bijvoorbeeld sprake van kruisbesmetting wanneer je hetzelfde bestek gebruikt voor rauw en bereid vlees. Of wanneer je één snijplank gebruikt voor rauw vlees en rauwkost. De Campylobacter jejuni bacterie is in Nederland de belangrijkste veroorzaker van darminfecties. In sommige gevallen kan de Salmonellabacterie acute diarree veroorzaken.

Er zijn ook maag-darmziekten waarbij langdurige diarree optreedt. Bijvoorbeeld bij chronische darmontstekingen zoals de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Ook bij chronische aandoeningen aan de alvleesklier, lever en galwegen kan langdurige vetdiarree voorkomen. Dit is een vettige en dunne ontlasting.

Bij het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS) is de darmwand overgevoelig voor prikkels en reageert hierop met krampen, pijn en een opgeblazen gevoel. Sommige mensen kunnen bepaalde voedingsmiddelen niet verdragen. Dit wordt voedselintolerantie genoemd. Een bekend voorbeeld hiervan is lactose-intolerantie.

Coeliakie is een auto-immuunziekte waarbij sprake is van een afweerreactie tegen gluten. Gluten is een eiwit dat in bepaalde granen en graanproducten voorkomt. Zoals in brood, crackers, pasta, pizza, maar gluten worden ook gebruikt in bijvoorbeeld sauzen en soepen.

Wanneer iemand met coeliakie gluten eet, kan de afweerreactie zorgen voor beschadiging van het slijmvlies van de dunne darm. Dunnere ontlasting (zonder dat echt sprake is van waterdunne diarree) wordt in veel gevallen veroorzaakt door een verkeerd voedingspatroon. Vezelrijke, gezonde voeding is in dat geval belangrijk. Vezels zorgen voor een goede darmwerking.

Overmatig gebruik van zoetstoffen kan ook diarree veroorzaken. Veel medicijnen hebben als bijwerking diarree. Diarree kan ook het gevolg zijn van een (te) snelle passage van ontlasting door de darm. Dit gebeurt bijvoorbeeld door stress of spanningen.

Symptomen van diarree

De klacht bij diarree is dunne ontlasting, meerdere keren per dag. Daarnaast komt de behoefte om naar het toilet te gaan (aandrang) meestal plotseling. Ook het ophouden van de ontlasting lukt meestal niet of moeizaam. De ontlasting heeft bij diarree vaak een andere kleur en geur.

Je kunt de volgende klachten hebben bij de diarree:

  • pijn in je buik
  • pijn die er de hele tijd is, of krampen
  • Bij krampen kun je de poep moeilijk tegenhouden.
  • Bij diarree verlies je veel vocht.

Wat te doen bij diarree?

Bij acute diarree is meestal geen behandeling nodig. De klachten verminderen vaak binnen enkele dagen. Als je last blijft houden van waterige ontlasting, buikkrampen en/of koorts kan de huisarts verder onderzoek doen.

Acute diarree door een buikgriep of door het eten of drinken van besmet voedsel of water, geneest meestal vanzelf. De diagnose bij acute diarree wordt gesteld op basis van het klachtenpatroon.

Bij chronische diarree is de behandeling afhankelijk van de oorzaak. Vaak kan de onderliggende ziekte behandeld worden waardoor de diarree vermindert. Bij (dreigende) uitdroging als gevolg van diarree kan de huisarts middelen voorschrijven om de uitdroging te voorkomen of te behandelen (bijvoorbeeld met ORS, een mengsel van zouten en druivensuiker).

Voedingsadviezen bij diarree

Een streng dieet is niet nodig. Dit kan er namelijk voor zorgen dat je darmen zich minder goed herstellen. Eet zo gevarieerd mogelijk. Vasten of minder eten is niet verstandig. Door de diarree krijgen je darmen minder tijd om voedingsstoffen op te nemen. Daardoor is het juist goed om wat meer te eten als dat lukt. Zo zorg je dat je voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt en dat je lichaam niet uitgedroogd raakt.

Neem in plaats van 3 grote maaltijden vaker kleinere porties op een dag. Dit is beter voor je maag en darmen. Drink minstens 1,5-2 liter per dag. Dat zijn ongeveer 10 glazen. Alle soorten vocht tellen mee. Denk aan water, koffie, thee en bouillon, of af en toe ter variatie sap, limonade, appelmoes, vla, en yoghurt. Veel drinken kan in het begin lastig zijn omdat je niet altijd dorst hebt. Het kan helpen om op te schrijven wat je hebt gedronken. Zo kun je zien hoeveel je drinkt.

Vezels uit je voeding houden vocht vast, waardoor je ontlasting meer gebonden en dikker wordt. Kies voor fijne vezels zoals in fijn volkorenbrood, aardappelen en fruit. Deze vezels zorgen niet voor extra prikkels in je darmen.

Als je diarree hebt, verlies je veel zout. Dat moet worden aangevuld. Neem regelmatig een kopje soep of bouillon. Dat kun je zelf maken, maar bouillon van een bouillontablet of oplossoep zoals Cup-a-Soup zijn ook goed. Eet op brood hartig beleg zoals kaas of hummus. Kies als tussendoortje blokjes kaas, olijven, zoutjes of gezouten noten. Wanneer je diarree over is, is het niet meer nodig om extra zout te nemen.

Koffie prikkelt je darmen. Daarom is het goed om bij diarree minder koffie te drinken. Je kunt bijvoorbeeld meer thee drinken. Alcohol prikkelt ook je darmen. In melk en melkproducten zoals vla en pap zit van nature melksuiker (lactose). Dit wordt bij diarree soms moeilijker verteerd in je darmen.

Neem bij diarree niet meer dan 2-3 keer op een dag melk, vla of pap. Zure melkproducten zoals karnemelk en yoghurt verteren makkelijker omdat daar minder melksuiker in zit. Producten met sorbitol en maltitol kunnen zorgen voor diarree. Sorbitol en maltitol zit vaak in suikervrije drop, kauwgom, keelpastilles, snoepjes, cake en koekjes.

Als de diarree is ontstaan door chemotherapie is het beter om zuiveldrankjes met speciale goede bacteriën (probiotica) niet te drinken. Doe dit ook niet als je minder weerstand hebt door intensieve chemotherapie. De bacteriën in deze drankjes zijn in deze situaties niet altijd veilig. Als de diarree komt door antibiotica, kunnen probiotica wel helpen om de darm sneller te laten herstellen. Dit kan je gebruiken na het stoppen van de antibiotica.

Voeding die zorgt voor het stoppen van diarree, zoals wat wel eens gezegd wordt over bananen of witbrood, bestaat niet. Eet gewoon waar je trek in hebt.

Peuterdiarree

Peuterdiarree kenmerkt zich door vaak voorkomende ontlasting, soms wel tot 10 keer per dag. Deze ontlasting is meestal brijig of zelfs waterdun en ruikt sterk. Je kind lijkt echter niet ziek en heeft vaak geen last van de diarree. Ook groeit het meestal goed.

De oorzaak van peuterdiarree ligt vaak in de voeding, zoals te weinig vet, te weinig vezels en te veel vruchtensuikers uit sappen, vooral appelsap. Gezonde voeding is vaak voldoende om de ontlasting steviger te maken. Geef je kind voeding met genoeg vet. Vet zorgt ervoor dat voedsel langer in de maag en darmen blijft. Dit helpt om de ontlasting vaster te maken.

Je kunt volle melk(producten) geven en kies voor margarine bij de maaltijden. Bijvoorbeeld op brood of bij de bereiding van de warme maaltijd. Je kunt een klontje margarine toevoegen aan de groente of de aardappelen. Te veel drinken, meer dan 1½ liter per dag, kan diarree veroorzaken. Je kind heeft ongeveer ¾ tot 1 liter per dag nodig. Dit kan water, melkproducten, thee of verdunde limonadesiroop, groentesap en met mate vruchtensap zijn.

Per dag is 300 ml melkproducten genoeg. Geef je kind genoeg vezels. Vezels zitten in bruinbrood, fijn volkorenbrood, aardappelen, zilvervliesrijst, volkorenpasta, volkoren producten, peulvruchten, groente, fruit, rozijntjes en volkoren biscuit.

Probeer het gebruik van heldere vruchtensappen te beperken, zoals appelsap, bosvruchtensap, druivensap, perensap, diksap en siroop. Vruchtensappen bevatten veel suiker (fructose), wat diarree kan veroorzaken. Je kunt beter troebele sap geven en niet meer dan 2 bekertjes van 250 ml per dag. Geef je kind ook elke dag 2 tot 3 bekertjes melk, yoghurt, karnemelk of pap. Deze producten bevatten belangrijke voedingsstoffen die je kind nodig heeft, zoals eiwit, vet, calcium en B-vitamines. Meestal verbeteren de klachten binnen 1 tot 2 weken na aanpassing van de voeding.

Medicijnen en diarree

Diarreeremmers zoals loperamide zijn een veilig optie wanneer je last hebt van acute infectieuze diarree. Ze helpen om diarreeklachten te verminderen. Loperamide maakt diarree minder. Het wordt gebruikt bij acute diarree en bij chronische diarree.

Sommige medicijnen kunnen door diarree minder goed of helemaal niet werken. Geef je over binnen 4 uur nadat je je medicijnen hebt genomen? Dan kan je medicijn ook minder goed werken. Andere medicijnen kunnen erge bijwerkingen geven bij steeds diarree en overgeven.

Loperamide zorgt er niet voor dat je sneller beter wordt.Een bijwerking is dat het kan zorgen voor verstopping.Je kunt loperamide zonder recept kopen bij de apotheek of drogist.

Preventie van diarree

Diarree is meestal zeer besmettelijk. Was je handen en het kookgerei regelmatig, vooral na het aanraken van rauw vlees. Gebruik verschillende snijplanken voor vlees en groenten. Bak of gril varkensvlees en kip door en door zodat het goed gaar wordt.

Een bijzondere vorm van diarree is reizigersdiarree. Informeer of het water uit de kraan drinkbaar is. In veel niet-westerse landen is het niet verstandig water uit de kraan te drinken of te gebruiken bij het bereiden van voedsel en het tandenpoetsen. Informeer bij de plaatselijke GGD of er speciale voorzorgsmaatregelen nodig zijn voor de vakantie.

labels:

Zie ook: