Jicht is een reumatische aandoening die plotselinge aanvallen van gewrichtsontstekingen veroorzaakt. Deze ontstaan door ophoping van urinezuur in het lichaam. Bij jicht is dit stofwisselingsproces verstoord en leidt het tot een verhoogd urinezuurgehalte in het bloed. Het urinezuur vormt kristallen die in gewrichten neerslaan en daar een ontsteking kunnen veroorzaken. Urinezuur is een afbraakproduct van purine.

De behandeling van jicht is erop gericht om met behulp van medicijnen het urinezuurgehalte in het bloed te verlagen. Daarnaast krijg je soms het advies om op je voeding te letten. Gezond eten speelt namelijk een rol in het verminderen van pijnklachten en het verkleinen van de kans op een jichtaanval. Vroeger werd een streng purinebeperkt dieet voorgeschreven. Uit onderzoek is echter gebleken dat purine uit de voeding slechts een kleine invloed heeft op jicht.

Omdat jicht ontstaat door een te hoog urinezuurgehalte zijn onderstaande adviezen gericht op het verminderen van de hoeveelheid urinezuur. Maar het wetenschappelijke bewijs voor een verband tussen voeding en jicht is niet sterk. Voedings- en leefstijladviezen laten hooguit een daling van 10 tot 18% in urinezuurgehalte in het bloed zien.

Een gezonde voeding is belangrijk voor iedereen. En omdat jicht samenhangt met een verhoogd risico op hart- en vaatziekten is een gezond eetpatroon volgens de Schijf van Vijf belangrijk om het risico op hart- en vaatproblemen te verlagen.

Algemene aanbevelingen bij jicht

De behandeling van jicht heeft tot doel het urinezuurgehalte in het bloed omlaag te brengen. Het is wel belangrijk dat u een gezonde voeding gebruikt en een aantal leefregels volgt. Zo kunt u klachten voorkomen of verminderen.

Gezond gewicht bereiken en behouden

Dan maak je minder urinezuur aan. Een gewichtsverlies van 5-10% helpt al om de urinezuuruitscheiding te verbeteren. Als je overgewicht hebt, helpt het om af te vallen. Een gewichtsverlies van 5 tot 10% zorgt er al voor dat je minder urinezuur aanmaakt. Maar val niet te snel af, want daardoor stijgt het urinezuurgehalte juist weer.

Voldoende drinken

Drink voldoende. 2 tot 3 liter water per dag. Zo ontstaat meer urine, waarmee je nieren het urinezuur weer af kunnen voeren. Verdeel de drinkmomenten goed over de dag en avond. Drink het liefst water en thee en koffie zonder suiker. In tegenstelling tot wat vroeger werd gedacht, is er geen reden om koffie te laten staan. Koffiedrinken verlaagt mogelijk zelfs het risico op jicht. Ook thee kun je gewoon drinken als je jicht hebt.

Alcohol vermijden

Geen alcohol drinken. Door alcohol te drinken wordt meer urinezuur aangemaakt in de lever. En alcohol maakt het de nieren lastig om urinezuur kwijt te raken. Alcohol zorgt voor meer aanmaak van urinezuur in de lever en vermindert de uitscheiding van urinezuur door de nieren. Neem vooral niet te vaak bier. Want in bier, ook alcoholvrij bier, zit veel purine.

Producten met fructose beperken

Geen producten met (veel) fructose. Bij de afbraak van fructose ontstaat urinezuur. Vermijd daarom producten die veel fructose bezitten, zoals suikerhoudende frisdranken, koek en snoep. In frisdranken met suiker, vruchtensappen en voedingsmiddelen met toegevoegd suiker, kan veel fructose zitten. Urinezuur is een bijproduct bij de afbraak van fructose. Ook in honing zit veel fructose.

Variatie in voeding

Varieer in je voeding. De Schijf van Vijf is een goed uitgangspunt voor een gezond en gevarieerd voedingspatroon.

Voedingsmiddelen om te vermijden of te beperken

Om het risico op een jichtaanval te verkleinen, moet je urinezuurspiegel omlaag. Bijvoorbeeld door met bepaalde voeding te zorgen dat je minder purine binnenkrijgt of gemakkelijker het urinezuur uitscheidt. De hoeveelheid purine en urinezuur in ons lichaam is maar voor een klein deel te beïnvloeden door voeding. Meestal hebben medicijnen tegen jicht meer invloed dan een purinebeperkt dieet. Tegenwoordig schrijven artsen een purinebeperkt dieet dan ook niet vaak voor.

Toch zijn er een aantal voedingsmiddelen die het urinezuurgehalte wel laten toenemen. Het gaat om spiervlees van met name rood vlees (van rund, varken en lam) en orgaanvlees. Vis en schaal- en schelpdieren kunnen ook zorgen voor een stijging in urinezuur. Eet hiervan dus geen grote hoeveelheden en beperk het eten ervan tot 1 keer per week.

Hieronder een overzicht van specifieke voedingsmiddelen en dranken die je beter kunt vermijden of beperken bij jicht:

  • Alcoholische dranken: Vooral bier en sterke drank. Alcohol verhoogt de hoeveelheid melkzuur in het bloed, wat zorgt voor een verminderde uitscheiding van urinezuur door de nieren.
  • Rood vlees, bewerkt vlees en vleeswaren: Beperk de inname tot maximaal 300 gram per week en niet meer dan 100 gram per dag. Onder rood vlees valt rundvlees, varkensvlees en lamsvlees.
  • Orgaanvlees: Dient zo veel mogelijk te worden beperkt vanwege het hoge purine gehalte.
  • Vis en schaal- en schelpdieren: Beperk vis tot maximaal 1 keer per week 100 gram. Schaal- en schelpdieren kunt u vanwege het hoge purinegehalte beter niet eten.
  • Suiker en honing: Gebruik zo min mogelijk producten waaraan suiker of honing is toegevoegd (zoals snoep, koek en gebak), omdat deze stoffen fructose bevatten.
  • Vruchtensappen: Met name sinaasappelsap, aangezien sap veel fructose bevat.
  • Suikerhoudende frisdranken: Deze bevatten fructose en dienen daarom beperkt te worden.

Wat je wel kunt eten en drinken

Er zijn ook voedingsmiddelen die je wel kunt gebruiken of die zelfs een positief effect kunnen hebben op jicht:

  • Water: Minstens 2 tot 3 liter per dag.
  • Koffie en thee: Zonder suiker. Koffiedrinken verlaagt mogelijk zelfs het risico op jicht.
  • Magere zuivelproducten: Kunnen mogelijk het risico op jicht verminderen.
  • Groente, fruit, brood, graanproducten en noten: In de hoeveelheden zoals deze worden geadviseerd volgens de Schijf van Vijf.

Purinerijke plantaardige voedingsmiddelen zoals erwten, bonen, linzen, spinazie, havermout, champignons en bloemkool hoeven niet te worden vermeden of beperkt omdat ze geen invloed hebben op het ontstaan van een jichtaanval.

Medicijnen

Jicht kan nog niet genezen worden. Wel zijn er medicijnen die helpen om ontstekingen tegen te gaan, ontstekingen te voorkomen en die het urinezuurgehalte verlagen. Welk middel je arts voorschrijft, hangt af van het doel van de behandeling.

Meestal hebben medicijnen tegen jicht meer invloed dan een purinebeperkt dieet.

Enkele medicijnen die vaak worden voorgeschreven bij jicht zijn:

  • Diclofenac, Naproxen of Ibuprofen: Pijnstillers die ook ontstekingsremmend werken.
  • Prednisolon: Een bijnierschorshormoon dat ontstekingen remt.
  • Colchicine: Remt ontstekingsreacties.
  • Allopurinol: Voorkomt dat het lichaam purine verandert in urinezuur, waardoor de hoeveelheid urinezuur in het bloed verlaagt.

Wanneer contact opnemen met de huisarts?

Neem contact op met je huisarts in de volgende situaties:

  • Je krijgt medicijnen bij een aanval van jicht, maar je klachten worden erger.
  • Je krijgt medicijnen bij een aanval van jicht, maar je klachten worden na 3 dagen niet minder.
  • Je krijgt jeuk, rode vlekken, bultjes of huidschilfers.
  • Je hebt een branderig gevoel in je keel, misselijk zijn, buikkrampen, diarree, kleine roodpaarse vlekjes op je huid.

Overzicht van aanbevelingen

Aanbeveling Details
Gezond gewicht Streef naar een gezond gewicht en vermijd snelle gewichtsveranderingen.
Voldoende drinken Drink 2-3 liter vocht per dag, vooral water, thee en koffie (zonder suiker).
Alcohol beperken Beperk alcoholgebruik, met name bier en sterke drank.
Fructose beperken Vermijd producten met veel fructose, zoals suikerhoudende frisdranken en vruchtensappen.
Vlees en vis beperken Beperk de inname van rood vlees tot 300 gram per week en vis tot 1 keer per week.
Zuivelproducten Gebruik 2-3 magere zuivelproducten per dag.
Gevarieerde voeding Volg de aanbevelingen van de Schijf van Vijf.

labels:

Zie ook: