Eten als gezond of ongezond bestempelen is onbegonnen werk. Het draait uiteindelijk allemaal om balans. Toch bestaat het idee dat varkensvlees ongezonder zou zijn dan vlees van andere dieren. Volgens het Voedingscentrum kan varkensvlees wel degelijk onderdeel zijn van een gezond en gevarieerd dieet. Varkensvlees bevat namelijk essentiële voedingsstoffen waaronder eiwitten, vitaminen B1, B6, B12 en de mineralen ijzer en zink.

Vlees speelt een cruciale rol als het gaat om een evenwichtig voedingspatroon. Dat komt omdat er heel veel essentiële voedingsstoffen in vlees zitten. Vlees is bijvoorbeeld rijk aan eiwit, een voedingsstof die ons lichaam energie (calorieën) en aminozuren levert. Eiwit bevat zo’n 22 soorten aminozuren, waarvan 9 essentiële, die je zelf niet aanmaakt en dus via voeding moet binnenkrijgen. Maar dat is niet alles! Vlees zit ook vol vitamines. Die zijn nodig voor goed functioneren van het lichaam. Vitamine B1 helpt bij het verteren van koolhydraten en zorgt voor een gezond zenuwstelsel. Vitamine B6 is belangrijk voor het verteren van eiwitten, vetten en koolhydraten. Vitamine B12 speelt een rol bij celdeling, helpt met het bouwen van zenuwcellen en helpt bepaalde vormen van bloedarmoede te voorkomen. Vitamine D is nodig voor gezonde botten en tanden.

In vlees zit ook vet, en vet is onmisbaar voor ons lichaam. De ene vleessoort is vetter dan de andere. Vetten geven vlees een mooie structuur en dragen heel veel bij aan de smaak. Vitamine A is belangrijk voor een normale groei, goed zicht en een goed immuunsysteem. Vitamine E beschermt als antioxidant de cellen, bloedvaten, organen, ogen en het weefsel in het lichaam. Vet is onderverdeeld in verschillende soorten vetzuren. Eén daarvan, onverzadigd vet(zuur), helpt bij het verlagen van slecht cholesterol (LDL-cholesterol) in het bloed, en het verhogen van goed cholesterol (HDL-cholesterol).

De Schijf van Vijf beveelt aan maximaal 500 gram vlees per week te eten, waarvan 300 gram rood vlees. Dit is inclusief vleeswaren. Toch zit de gemiddelde Nederlander hier ver boven. We kopen namelijk jaarlijks zo'n 38,1 kilogram vlees per persoon. Dit komt neer op zo’n 735 gram per week, waarvan varkensvlees veruit de meest gegeten vleessoort in Nederland is.

Rood vlees wordt als ongezond beschouwd, omdat het vaak veel verzadigde vetten bevat. Deze verzadigde vetten verhogen de kans op een verhoogd cholesterol, en daarmee de kans op hart- en vaatziekten en diabetes type 2. Bovendien bevat rood vlees veel heemijzer. Behalve een onderscheid tussen rood en wit vlees, kun je onderscheid maken tussen bewerkt en onbewerkt vlees. Salami, ham, paté en hamburgers zijn bewerkte vleesproducten. Bewerkt (rood) vlees is over het algemeen ongezonder dan onbewerkt (rood) vlees. Tijdens de bewerking wordt namelijk vaak veel zout toegevoegd. Daarnaast kunnen door de bewerking van deze vleeswaren kankerverwekkende stoffen ontstaan. Deze stoffen kunnen cellen beschadigen in ons lichaam, wat tot kanker kan leiden. De World Health Organisation (WHO) bestempelt bewerkt vlees daarom dan ook als kankerverwekkend.

Medewerker om deze reden wordt varkensvlees vaak als ongezond beschouwd. Toch zijn er zowel van varkensvlees als rundvlees magere en vette vleessoorten te koop. Het is daarom moeilijk te zeggen of vlees van het ene dier per definitie (on)gezonder is dan vlees van de ander. Varkensvlees is prima binnen een gebalanceerd dieet, maar ook voor rood vlees geldt: overdaad schaadt. Kies je liever voor een optie met minder verzadigde vetten en minder toegevoegde stoffen? Kies dan voor onbewerkt mager vlees. Dit past goed in een gezond eetpatroon, vooral vanwege de eiwitten, vitamines en mineralen.

Vlees is rijk aan de vitamines B1 en B6 en bron van vitamine B12 en het mineraal zink. Daarnaast levert het vitamine B2 en de mineralen ijzer, fosfor en seleen. Varkensvlees bevat van nature eiwit en vet en geen koolhydraten. Wel kunnen er bij het bereiden koolhydraten aan vlees worden toegevoegd. De voedingswaarde van vleesproducten, zoals gehaktballen, boomstammetjes, slavinken en worsten, hangt af van hoe en met welk vlees het gemaakt is. Vaak zit er veel zout in. De hoeveelheid eiwit en vet staan met elkaar in verband. Hoe vetter het vlees, hoe lager het eiwitgehalte.

Onbewerkt mager varkensvlees staat in de Schijf van Vijf. In de Schijf van Vijf staan: varkenshaas, haaskarbonades, magere varkenslappen, varkensfiletlapjes en hamlap. Niet in de Schijf van Vijf staan de te vette producten: speklap, krabbetjes, half-om-half gehakt. Binnen de Schijf van Vijf draait het om afwisseling tussen dierlijke en plantaardige producten.

Varkensvlees is de meest gegeten vleessoort in Nederland. In de voedselconsumptiepeiling van het RIVM van 2019-2021 aten volwassenen 9,9 gram varkensvlees per dag. Dit is exclusief bewerkt vlees en vleeswaren. In Nederland wordt door Wageningen Economic Research jaarlijks vastgesteld wat het vleesverbruik is per persoon. Voor varkensvlees is dit ruim 36 kilo per jaar.

Varkensvlees kan op allerlei manieren worden bereid: van koken, bakken en grillen tot roerbakken. Het is erg belangrijk om varkensvlees goed te verhitten, zodat bacteriën worden gedood. Vlees uit één stuk van varken, zoals varkenshaas, kan rosé gegeten worden, omdat de meeste bacteriën altijd aan de buitenkant van het vlees zitten. Rauw varkensvlees bederft snel. Let daarom goed op de houdbaarheidsdatum. Bewaar open verpakkingen of onverpakt vlees maximaal 2 dagen in de koelkast en 4 maanden in de diepvries. Rauw gemalen vlees, waarin ook varkensvlees kan zitten, kan maximaal 1 dag in de koelkast worden bewaard en 2 tot 3 maanden in de diepvries. Voorbeelden van gemalen vlees zijn gehakt, hamburgers en slavinken.

De toenemende vraag naar vlees leidt tot ontbossing en het verdwijnen van regenwoud, vooral in Brazilië en Argentinië. Fabrikanten zijn nu niet verplicht om op het etiket van varkensvlees te vermelden waar het dier vandaan komt. Deze informatie wordt in de toekomst wel verplicht voor varkensvlees. Op alle varkensvleesproducten moet wel een ovale afbeelding staan met een afkorting van het land waar de verwerker is gevestigd. Er zijn ook varkensvleesproducten in Europa wettelijk beschermd. Zij mogen zich vernoemen naar een regio, omdat ze ook echt daarvandaan komen.

Varkensvlees en de Schijf van Vijf

Onbewerkt mager varkensvlees staat in de Schijf van Vijf samen met mager vlees van andere dieren, vis, peulvruchten, ei en noten.

Voorbeelden van mager varkensvlees in de Schijf van Vijf:

  • Varkenshaas
  • Haaskarbonades
  • Magere varkenslappen
  • Varkensfiletlapjes
  • Hamlap

Varkensvlees en Gezondheid

Er is inmiddels voldoende wetenschappelijk bewijs dat het eten van te veel rood vlees zoals varkensvlees en vooral van bewerkt vlees, het risico op bepaalde soorten kanker (waaronder darmkanker) verhoogt. Het eten van veel rood en bewerkt vlees verhoogt eveneens het risico op diabetes type 2 en op beroerte.

Onbewerkt mager varkensvlees staat in de Schijf van Vijf samen met mager vlees van andere dieren, vis, peulvruchten, ei en noten.

labels: #Vlees

Zie ook: