Water koken is een dagelijkse routine voor velen, of het nu is voor een kop thee, het bereiden van maaltijden of andere doeleinden. Maar wat komt er allemaal kijken bij het koken van water? In dit artikel duiken we diep in de factoren die het kookproces beïnvloeden, van temperatuur en tijd tot de beste methoden en handige tips.

Het Kookpunt van Water

Meestal wordt aangenomen dat water kookt bij een temperatuur van 100 graden Celsius. Dan verandert het van een vloeibare naar een gasvormige toestand. Het water verdampt. Deze regel lijkt echter alleen op te gaan onder normale omstandigheden wanneer de luchtdruk op zeeniveau 1013,25 hectopascal bedraagt.

Invloed van Luchtdruk

De luchtdruk speelt een cruciale rol bij het kookpunt van water. In de bergen begint het water, als alle andere omstandigheden gelijk blijven, sneller te koken, ook reeds onder de 100 graden. De vuistregel luidt: het kookpunt daalt iedere 300 meter met één graad.

Lagedrukgebieden veroorzaken ook grote schommelingen in de luchtdruk. Toen storm Ciarán in november 2023 Groot-Brittannië trof, haalde men aan de Universiteit van Reading snel de meetinstrumenten tevoorschijn. Onderzoekers konden een direct verband vaststellen tussen de lage druk tijdens de ochtend van 2 november en het kookpunt. In sommige gevallen werd slechts 953,6 hectopascal gemeten en kookte het water al bij een temperatuur onder de 98 graden.

Op de Mount Everest ligt het kookpunt van water daardoor al op slechts 69°C. Ga je op expeditie in de bergen dan is het belangrijk dat je veel koolhydraten binnenkrijgt. En vergeet dus niet om het water wat langer te laten koken dan thuis!

Kookpunt en Voedselbereiding

Het kookpunt is belangrijk bij het bereiden van veel levensmiddelen. Wie die ochtend een eitje wilde koken, moest ook een paar seconden langer wachten dan normaal. De tijd waarin het ei gaar wordt is namelijk ook afhankelijk van de temperatuur. Als de druk lager is, verdampt het water onder de 100 graden zonder dat het warmer wordt. Bij een dergelijke lagere kooktemperatuur duurt het langer dat het ei hard wordt. Pasta heeft ook meer tijd nodig.

Overigens: Op de Mount Everest kun je geen ei meer koken. De dooier stolt nog wel, maar het eiwit stolt pas bij 84 graden. Dit kookpunt wordt op de hoogste berg ter wereld niet meer bereikt, tenzij je een snelkookpan meesleept.

Water Koken: Waterkoker versus Pan

Nu is de vraag wat beter is, water koken in een waterkoker of een pannetje. En met beter bedoelen we sneller en lager in de kosten. Want stroom of gas kost immers geld. Want of u het water in een waterkoker kookt of in een pan, het kookt altijd bij 100 graden.

Tips voor Efficiënt Water Koken

  • Zorg dat de deksel goed dichtzit, zowel bij een waterkoker als bij een pan.
  • Gebruik een waterkoker met een geschikt wattage en vul deze met de juiste hoeveelheid water.
  • Kies voor inductie als je water op het fornuis wilt verwarmen om energie te besparen.
  • Kook niet meer water dan nodig.

Energieverbruik Berekenen

Om 1 kg water van 10 gr naar 100 gr op te warmen kost 4186 (s.w.) x 90 T-verschil) = 376740 Joule. De verbrandingswarmte van aardgas is 32.000.000 J/m3. Theoretisch heb je dus 0,01177 m3 aardgas nodig. Tel daar 10% bij op voor verliezen en het gasverbruik is 0,013 m3.

Water Koken en Gezondheid

Er gaat een gerucht rond dat chemicaliën zoals arsenicum en fluoride door het herhaaldelijk koken van hetzelfde water meer en meer geconcentreerd raken, tot een punt dat het giftig kan zijn. Maar dat is onzin. Bij het koken van water wordt 100 graden Celsius bereikt. Het is de hitte die het water laat stomen en niet de opgeloste stoffen (mineralen) in het water.

Kookadvies: Wanneer en Waarom?

Soms geldt een kookadvies uit voorzorg. In die gevallen verspreiden we huis-aan-huis kookadvieskaarten. Het geldt voor alle consumptiedoeleinden, dus voor het drinken van kraanwater en het bereiden van eten. We adviseren daarom uit voorzorg om het water 3 minuten te koken.

De meeste elektrische waterkokers slaan af zodra het water kookt, waardoor het niet drie minuten lang doorkookt. Let ook op het gebruik van koffiezetapparaten. Deze verwarmen het water vaak niet circa drie minuten of langer op honderd graden Celsius.

Wat te Doen Bij een Kookadvies

  • Kook het water 3 minuten, vooral voor consumptie en voedselbereiding.
  • Gebruik een fluitketel of pan op het fornuis om het water langer te laten koken.
  • Kook het water voor kleinere huisdieren zoals honden, katten, konijnen, hamsters, muizen en cavia’s.

Speciale Toepassingen van Kokend Water

Groene Thee Zetten

Om de beste smaak uit je favoriete groene thee te halen is watertemperatuur een kritische factor. Is de temperatuur van het water te hoog dan wordt de thee snel bitter en veel aroma's zal verloren gaan. Is de temperatuur te laag zal de theebladeren niet de volledige smaak afgeven. Als richtlijn kan je groene thee het beste bereiden bij temperaturen tussen circa 70 en 80 graden.

Handig is hierbij gebruik te maken van een thee zandloper en een thermometer. Als je geen thermometer hebt kun je als vuistregel gebruiken dat kokend water een temperatuur heeft van 100 graden. Als je dit water afschenkt zal de temperatuur circa 5 graden dalen. Vervolgens zal het water na 2 minuten circa 90 graden zijn. Na 3 minuten 80 en na 4 minuten circa 70 graden.

Eieren Koken in een Waterkoker

Ja, dit kan! Leg wat eieren op de bodem van de waterkoker en vul deze vervolgens helemaal met water. Nadat de waterkoker is afgeslagen, laat je de eieren nog even in het water nagaren. Het is niet nodig om het water nog een keer te koken.

Vergeet niet om een gaatje in het ei te prikken, want als het stukkookt in de waterkoker, zit hij onder de rommel!

Waterkoker Onderhoud

Om de levensduur van de waterkoker te verlengen, is het belangrijk om hem af en toe te ontkalken. Hoe doe je dat? Simpel. Doe een scheut azijn erin, aanlengen met water en koken maar. Daarna wel even een paar keer naspoelen, anders smaakt uw thee naar azijn.

Verschillende Soorten Waterkokers

Er zijn grote verschillen bij waterkokers onderling. Denk aan:

  • Inhoud.
  • Warmhoudfunctie.
  • Temperatuur instellen.
  • Een open of gesloten verwarmingselement.
  • Waterniveau-indicator.

Er is keuze uit:

  • RVS waterkoker.
  • Glazen waterkoker.
  • Dubbelwandige waterkoker.
  • Reiswaterkoker.

Kokendwaterkraan versus Waterkoker

Als je de energie die nodig is voor een glas thee uit een kokendwaterkraan vergelijkt met die uit een waterkoker, dan zie je toch wel een groot verschil. Beide apparaten hebben evenveel energie nodig om het water van leidingwatertemperatuur naar het kookpunt te brengen. De waterkoker is dan klaar, maar de kokendwaterkraan moet dat water soms nog urenlang op die temperatuur houden. Dat aan de kook houden kost zo'n 10 joule per seconde.

In een waterkoker kook je vaak meer water dan dat je daadwerkelijk nodig hebt. Dit nadeel heeft de kokendwaterkraan niet, waardoor je nooit te veel verwarmt en op die manier wat energie uitspaart. Voor beide opties valt dus iets te zeggen. Het hangt er helemaal vanaf hoe vaak je heet water nodig hebt.

labels: #Koken

Zie ook: