Koffie, een drank die wereldwijd geliefd is, staat bekend om zijn oppeppende effect. Maar is koffie wel zo goed voor onze gezondheid? Dit is een complex verhaal zonder een eenvoudig antwoord. Laten we de voor- en nadelen van koffie op een rijtje zetten, zodat je beter kunt beoordelen of koffie voor jou gezond is, of juist niet.

De voordelen van koffie

Er zijn veel studies die de gezondheidsvoordelen van koffie beschrijven. Zo bevat het volop antioxidanten en polyfenolen; gezonde plantenstoffen. Antioxidanten werken ontstekingsremmend, verkleinen je risico op chronische ziekten en binden vrije radicalen die voor celveroudering zorgen. Een kop koffie bevat tussen de 200 en 550 milligram antioxidanten, waaronder chlorogeenzuur, een stof die het lichaam helpt vet en suiker te verwerken.

Aan het drinken van koffie zitten vele gezondheidsvoordelen. Zo vermindert het de kans op hartziekten, beroertes en depressies. Er zitten ook best wel wat gezonde stoffen in koffie, zoals vitamine B2, B5, B1 en B3, magnesium en antioxidanten. Die dragen allemaal bij aan een goede lichamelijke gezondheid.

Het drinken van 2 tot 4 koppen koffie per dag hangt samen met een ongeveer 10% lager risico op hartziekten en een ongeveer 10% lager risico op een beroerte. Daarnaast is er sterk bewijs dat het drinken van 5 koppen koffie per dag in vergelijking tot geen koffie drinken samenhangt met een 30% lager risico op diabetes type 2. Dit laatste verband is vergelijkbaar voor koffie met cafeïne en decaf.

Koffie is uiteraard geen wondermiddel, maar 1 á 2 kopjes per dag kan bijdragen aan een gezond lijf. Een kopje koffie kan het effect van pijnstillers verhogen. Ja echt. Koffie heeft een goede invloed op je stofwisseling, oftewel je metabolisme. Een hoge stofwisseling zorgt ervoor de je meer energie verbrandt. Een hogere verbranding kan leiden tot vet verbranden.

Cafeïne is goed voor zoveel dingen - algemene gezondheid is er één van. Het vertraagt de ontwikkeling van Alzheimer en dementie. Cafeïne helpt ook de bloedsomloop te verbeteren. Persoonlijk drink ik er eentje als ik vroeg ga sporten… Om je vraag te beantwoorden: ja, het heeft voordelen voor de gezondheid. Het is een bekende prestatieverbeteraar als je het verstandig gebruikt, op het juiste moment en met de juiste dosering.

Koffie is goed! Het is de grootste bron van polyfenolen en hydrocinnaminezuren in de menselijke voeding. Dit zijn krachtige antioxidanten die schadelijke vrije radicalen bestrijden en onze cellen beschermen tegen schade. Studies tonen ook aan dat zwarte koffie telomeren verlengt, een betrouwbare marker van gezond ouder worden. In een onderzoek onder Japanse vrouwen vertoonden koffiedrinkers een verminderde fotoveroudering.

De nadelen van koffie

Maar het is wel de cafeïne die zorgt voor het verslavende effect, zeker als je meer dan 3 koppen per dag drinkt. Hoe meer koffie je drinkt, hoe meer je ervan nodig hebt om hetzelfde oppeppende effect te krijgen. Inderdaad, dit noemen we een verslaving.

In het kort: cafeïne blokkeert de neurotransmitter adenosine; het stofje in je hersenen dat een signaal afgeeft dat je moe wordt. Dat is precies wat je wilt natuurlijk: wakker en alert blijven en dit signaal van vermoeidheid niet ontvangen. Cafeïne doet dit door de receptoren (ontvangers van de boodschap) bezet te houden. Je hersenen zullen als gevolg hiervan echter meer adenosinereceptoren aanmaken zodat je weer gevoeliger wordt voor de boodschap ‘moe worden’. Door deze extra adenosinereceptoren daalt je totale energieniveau over de hele linie sneller waardoor je meer en meer koffie nodig hebt. Je oude, normale niveau van energie krijg je dan pas als je veel koffie drinkt.

Ik hoor regelmatig dat koffie drinken PMS-klachten erger maakt en ook opvliegers en nachtzweten lijken bij veel vrouwen te worden getriggerd door koffie. Wees je er dan van bewust dat ook koffie je bloedglucose doet stijgen. Als je bloedglucosespiegel flink schommelt maakt je lichaam steeds cortisol aan, wat een extra belasting betekent voor je bijnieren.

Als je bloedglucose nog flink schommelt zal het na een piek in een dal terecht komen. Te weinig glucose in je bloed voelt niet lekker: je kunt er trillerig van worden en hoofdpijn van krijgen. Je lichaam stuurt je dan op pad om je glucose omhoog te krijgen. Iets snaaien wat rijk is aan zoetigheid of koolhydraten ligt dan erg voor de hand. Herkenbaar?

Koffie stimuleert de productie van het hormoon gastrine dat op zijn beurt weer de productie van maagzuur stimuleert. Koffie kan ook de productie van gal stimuleren, dat is waarom sommige mensen naar het toilet rennen na het eerste kopje. Maar bij vooral mensen met een autoimmuunziekte zoals Hashimoto of darmproblemen zoals PDS en een lekkende darm kan dit extra problemen geven omdat koffie het darmslijmvlies kan beschadigen.

Koffie stimuleert de productie van cortisol; daarom krijg je er energie van! Maar het betekent ook een extra belasting voor je bijnieren die al uitgeput of vermoeid zijn. Je bijnieren en cortisol hebben namelijk invloed op je immuunsysteem dat bij een autoimmuunziekte al uit balans is.

Het is algemeen bekend dat koffie oestrogeendominantie bevordert en geloof me, oestrogeendominantie is slecht nieuws. Dit betekent dat je te veel oestrogeen hebt ten opzichte van progesteron of over het algemeen te veel oestrogeen in je lichaam. Oestrogeendominantie heeft ook een negatief effect op je stofwisseling doordat het de omzetting van het inactieve schildklierhormoon T4 in het actieve T3 belemmert.

Onderzoek heeft aangetoond dat koffie de opname van het schildklierhormoon (levothyroxine) remt; daarom mag je tot een uur na inname geen koffie drinken. De helft van de mensen die gevoelig zijn voor gluten zijn vaak ook gevoelig voor andere granen of zuivelproducten. Veel mensen met een glutenintolerantie zeggen van koffie hetzelfde effect te krijgen.

Antioxidanten zijn goed want ze gaan verborgen ontstekingen in het lichaam tegen. Uit nieuw onderzoek blijkt echter dat koffie bij sommigen juist wel een ontstekingsbevorderd effect heeft! Het is dus lang niet altijd goed voor iedereen; we zijn allemaal uniek. Vooral een teveel van iets gaat tegen ons werken. Dit komt omdat het een vochtafdrijvend effect op je lichaam heeft. Laten we in ieder geval stellen dat het geen extra vocht aan je lichaam toevoegt.

Koffie staat erom bekend dat het besmet kan zijn met met schimmels. Het proces van plukken, drogen en verpakken gebeurt in de landen waar koffie groeit niet altijd op de beste manier, waardoor schimmels de kans krijgen. Bepaalde schimmels maken schimmelgifstoffen aan: mycotoxines genaamd. Dit zijn giftige, kankerverwekkende stoffen voor ons lichaam.

Om de cafeïne uit de koffie te verwijderen worden vaak chemische stoffen gebruikt. Minder cafeïne maar wel chemische stoffen in je lichaam? Nee, daar worden je hormonen ook niet blij van! Bij biologische décaf mogen deze chemische stoffen niet gebruikt worden en gaat het proces anders. Gebruik je décaf, koop dan dus in ieder geval biologische koffie.

Voor alle voordelen van koffie geldt daarentegen wel: té veel is nooit goed. Koffie kan leiden voor hoofdpijn en migraine. Drink jij meer dan 3 koppen koffie per dag? Dan kan het zijn dat je teveel cafeïne binnenkrijgt. En teveel is nooit goed. Koffie ontrekt vocht aan je lichaam.

Koffie vult, net als alcohol, je vochtgehalte niet aan, dus kan je lichaam uitdrogen. De voor- en nadelen van koffie zijn niet eenduidig. In mijn klinische voedingspraktijk zie ik veel mensen die niet geschikt zijn voor koffie, zoals mensen die last hebben van angst, slaapproblemen, zure reflux, dicht borstweefsel en onregelmatige ovulatie, bijniervermoeidheid, hoge bloeddruk en IBS.

Stoppen met koffie: voordelen en ontwenningsverschijnselen

Wat je waarschijnlijk meteen zult merken als je stopt met koffiedrinken: je slaapt beter. Logisch ook, want de cafeïne in koffie maakt je energiek en alert en daardoor kun je zomaar uren naar het plafond liggen staren als je net wat teveel op hebt. Het vervelende is dat het wel eventjes duurt voordat cafeïne volledig uit je lichaam is. De halfwaardetijd van het stofje is 5 uur, wat wil zeggen dat je na 5 uur nog de helft aan cafeïne in je lijf hebt.

Moet jij na het drinken van koffie snel naar de wc voor een nummer 2? Je bent niet de enige: veel mensen moeten poepen van koffie. Hoe dat precies komt, daar zijn wetenschappers nog niet helemaal over uit. Maar dat het zo is, is voor veel mensen een feit. Besluit je te stoppen met het drinken van koffie? Dan bestaat de kans dat je minder vaak naar het toilet moet voor een grote boodschap.

Voordelen van stoppen met koffie

  • Je slaapt beter
  • Minder WC bezoekjes
  • Minder gele/donkere tanden

Nadelen van stoppen met koffie

  • Vermoeidheid

Welke afkickverschijnselen kun je verwachten zodra je de koffie laat staan?

Hoofdpijn

Als je gewend bent om veel koffie te drinken en je besluit met het drankje te stoppen, dan is de kans groot dat je last krijgt van hoofdpijn. Dat komt door het volgende: cafeïne zorgt ervoor dat de bloedvaten in je hersenen samentrekken, waardoor het bloed langzamer naar je hersenen stroomt. Stop je met koffiedrinken, dan verbetert de bloedtoevoer naar de hersenen. Een verbetering natuurlijk, maar wel eentje die tijdens het afkicken scherpe hoofdpijn veroorzaakt.

Vermoeidheid

We drinken koffie natuurlijk omdat het lekker is, maar eerlijk: ook omdat we meerdere keren per dag wel een oppepper kunnen gebruiken. En je raadt het al: stop je met koffiedrinken, dan krijg je die oppepper niet meer - en daardoor word je moe. Een mistig hoofd en concentratieproblemen worden ook wel eens genoemd in lijn met dit ontwenningsverschijnsel. Dat vermoeide gevoel is iets waar je echt even aan moet wennen in je koffieloze bestaan.

Onrustig gevoel, trillen, zweten

Dronk je elke dag écht veel koffie? Zat je elke dag flink boven de aanbevolen maximale hoeveelheid van 4 kopjes koffie per dag, en was je er dus echt best wel afhankelijk van? Dan kun je merken dat je onrustig wordt als je gaat stoppen met koffie. Soms gaat dat gepaard met zweten en trillen. Je lichaam moet er in dit geval echt aan wennen dat het dagelijks geen grote hoeveelheden cafeïne meer binnen krijgt: iets dat fysieke reacties veroorzaakt.

Somber

Van (de cafeïne) in koffie krijg je namelijk een opgewekt, fijn gevoel, en dat mis je natuurlijk als je gaat stoppen met het drankje.

Natuurlijk zijn er een aantal dingen die je kunt doen om je koffiedetox-periode zo aangenaam mogelijk te maken. Drink bijvoorbeeld genoeg water, zorg voor voldoende beweging, zoek de buitenlucht op en laat je lekker afleiden als je je neerslachtig voelt. En merk je nou dat je uiteindelijk de smaak van koffie teveel mist? Probeer dan eens decafé koffie. Dat is vaak net zo lekker, maar dan zonder de bijwerkingen van cafeïne.

Hoeveel koffie is veilig?

Hoeveel koffie je gemiddeld kunt drinken op een dag hangt onder andere af van de manier waarop deze is gezet. Een aantal kopjes gefilterde koffie (zowel met als zonder cafeïne) per dag past in een gezond voedingspatroon. Neem vanwege de cafeïne, naast 3 kopjes groene of zwarte thee op een dag, niet meer dan 5 kopjes koffie per dag (1 kopje is 125 milliliter).

Neem geen kookkoffie, ook wel Turkse of Griekse koffie genoemd. De hoeveelheid cafeïne in koffie kan heel wisselend zijn. Koffie heeft een lage belasting op het milieu. Het drinken van kraanwater is het meest duurzaam. Het verwarmen of koken van het water voor het maken van koffie heeft meer impact op het energieverbruik.

Cafestol in koffie

Maakt het nou nog uit hoe je je koffie zet? Is espresso beter dan druppelkoffie? Moet je oploskoffie vermijden? Het Voedingscentrum heeft een overzicht gemaakt van hoe gezond de verschillende manieren van koffie zetten zijn, en daarbij is vooral gekeken naar de stof cafestol. Cafestol is een stofje dat het LDL-cholesterolgehalte in het bloed verhoogt, en dat is een minder gezonde eigenschap van koffie.

De minste cafestol zit in filterkoffie, koffie van koffiepads en in oploskoffie. Iets hoger scoren espresso (ook uit cupjes) en aanverwante soorten, en de meeste cafestol zit in koffie uit een cafétière en in Turkse koffie. De reden daarvoor is eenvoudig: hoe langer de gemalen koffie in contact met de drank blijft, des te meer cafestol er vrijkomt. De reden dat espresso hoger scoort ligt aan de veel fijnere maling, waardoor er dus ook relatief meer cafestol vrijkomt.

Volgens het Voedingscentrum kunnen gezonde volwassenen zonder al te veel problemen zo’n 4 kopjes koffie per dag drinken, als het om filterkoffie, pad-koffie of oploskoffie gaat. Drink je liever espresso (los of uit cups) dan is 2 tot 3 kopjes per dag het maximum. Kies je voor koffie uit de cafétière, dan volstaat 1 kopje per dag.

Alternatieven voor koffie

Je kunt pas goed voelen hoe je je echt voelt als je koffie en andere oppeppers zoals energiedrankjes (en cola en chocola) weglaat. Probeer het eens een week. Als je er de eerste twee dagen moeite mee hebt dan had je het nodig! Vraag jezelf ook af waarom je koffie drinkt. Is het om wakker te worden of blijven? Kijk dan eens naar je slaapgewoontes, je stressniveau en hoe je je energie op een dag gebruikt. Ik schat zo in dat je dan meer rust en ontspanning nodig hebt.

Conclusie

We hebben gezien dat koffie vele voordelen heeft, maar ook enkele (heftige) nadelen die je gezondheid op een negatieve manier kan beïnvloeden. Het is gebleken dat sommige personen minder gevoelig zijn voor cafeïne dan anderen, kijk dus ook in dit geval of koffie bij je past. Koffie is niet eenduidig gezond of ongezond. Heb je bijvoorbeeld een te hoog LDL cholesterol? Probeer dan niet teveel koffie te drinken. Het belangrijkste is dat je een balans vindt. Te veel is nooit goed en blijf altijd goed luisteren naar je lichaam.

labels:

Zie ook: