Bij het prikkelbare darm syndroom (PDS) heb je last van chronische darmklachten, waaronder buikpijn, een opgeblazen gevoel en diarree, of juist verstopping. PDS staat ook wel bekend als spastische darm. De precieze oorzaak van PDS is niet bekend, maar bepaalde voedingsmiddelen kunnen PDS-klachten verergeren. Welke dit zijn, verschilt per persoon. Het is belangrijk om uit te zoeken wat voor jou wel of juist niet werkt.

Het is belangrijk dat er een goede diagnose gesteld wordt, want PDS-klachten kunnen overeenkomen met klachten van andere maagdarmaandoeningen zoals coeliakie, lactose-intolerantie of chronische darmontsteking.

Voeding en PDS

Voeding speelt een grote rol bij PDS. Een meerderheid van de mensen met PDS zegt dat wat ze eten en drinken invloed heeft op hun klachten. Ook is er vaak een duidelijke relatie tussen eetmomenten en klachten. Er is inmiddels voldoende wetenschappelijk bewijs dat voeding de klachten bij PDS kan beïnvloeden. Toch is er niet één specifiek dieet dat bij iedereen de klachten van PDS vermindert. Dit komt omdat mensen met PDS verschillend reageren op voeding. Wat bij de één klachten geeft, doet dat bij de ander niet. Ook komt het voor dat een voedingsmiddel de ene dag wel klachten geeft, maar op een andere dag niet. Je moet dus uitzoeken welke invloed voeding heeft op jouw klachten.

Het FODMAP-beperkte Dieet

Om PDS-klachten te verminderen kan het al heel goed helpen om een gezond eet- en beweegpatroon te volgen. Specifieke aanpassingen kunnen nodig zijn wanneer bepaalde voedingsmiddelen klachten lijken te verergeren. Het FODMAP-beperkte dieet kan uitkomst bieden. Binnen dit dieet worden de zogenaamde FODMAP’s (specifieke koolhydraten) zoveel mogelijk vermeden gedurende 6 weken. Hierna worden de FODMAP’s één voor één weer toegevoegd om erachter te komen welke de klachten veroorzaken.

FODMAP is de afkorting voor een verzameling van specifieke koolhydraten en zijn te vinden in veel verschillende levensmiddelen; van brood tot melk en van honing tot bruine bonen. Bij het volgen van het FODMAP-beperkt dieet vermijd je deze specifieke koolhydraten.

Wat zijn FODMAP's?

FODMAP’s zijn koolhydraten die slecht of niet opgenomen worden in de dunne darm en komen daardoor in de dikke darm terecht. De FODMAP’s trekken in de darmen extra vocht aan, hierdoor kan diarree of een verstoorde stoelgang ontstaan. Bacteriën in de dikke darm breken deze FODMAP’s snel en in grote hoeveelheden af, dit heet fermenteren.

De FODMAP’s omvatten:

  • Oligosachariden: Fructanen en galactanen, die veel voorkomen in tarweproducten en bepaalde groenten zoals ui.
  • Disachariden: Lactose, aanwezig in melkproducten.
  • Monosachariden: Fructose, oftewel vruchtensuiker, kan klachten veroorzaken.
  • Polyolen: Komen van nature voor in sommige groente en fruitsoorten en worden toegevoegd aan producten als vochtbinders en kunstmatige zoetstoffen.

Brood en het FODMAP-dieet

Zoals je hierboven leest is tarwe een FODMAP. Mensen met het prikkelbare darm syndroom ervaren minder klachten als ze speciaal brood eten dat een laag gehalte heeft aan zogenaamde ‘FODMAP’s’.

Sommige mensen kunnen gevoelig zijn voor een brede groep van suikers, vaak afgekort met term FODMAP, die onder meer veel in tarwebrood voorkomen. Die suikers komen deels onverteerd in de darm waar ze geconsumeerd worden door de darmbacteriën waarbij gas vrijkomt dat een opgeblazen gevoel en andere darmklachten kunnen geven.

Brood dat van zuurdesem is gemaakt bevat minder FODMAP’s dan gewoon tarwebrood gemaakt met gist. Bij zuurdesem breken melkzuurbacteriën die suikers deels af. Bij het bereiden van brood met zuurdesem breken de bacteriën ook fytinezuur deels af.

De klachten van Prikkelbare Darm Syndroom-patiënten, zoals buikpijn, problemen met de ontlasting en een opgezette buik, kunnen door FODMAPs ontstaan. Het FODMAP-beperkte dieet kan helpen bij het verminderen van de buikklachten. Dit dieet bestaat uit een eliminatiefase, waarin alleen voedingsmiddelen worden gegeten die weinig FODMAPs bevatten. Dit zijn onder andere speltbrood, havermout en aardappelen.

Gluten en PDS

Het meest bediscussieerde bestanddeel van brood zijn de gluten. Gluten komt van nature voor in tarwe (ook in spelt), rogge en gerst. Niet in haver. Het is in het meellichaam van de graankorrel opgeslagen. Het geeft bij de broodbereiding stevigheid en elasticiteit aan het brood.

Er zijn mensen die brood slecht verdragen zonder dat ze coeliakie hebben. Sommigen mensen hebben minder klachten als ze minder producten eten met gluten. Maar de klachten kunnen ook samenhangen met de gevolgen van andere stoffen in brood en dan is een glutenarm dieet niet nodig.

Tips voor voeding met PDS

Een deel van de PDS-patiënten heeft baat bij onderstaande voedingstips:

  • Het bijhouden van een voedseldagboek om erachter te komen welke voedingsmiddelen jouw persoonlijke triggers zijn.
  • Veel meer groente en fruit eten.
  • Het eten van andere voedingsmiddelen met veel oplosbare vezels, zoals lijnzaad, chiazaad, havermout.
  • Meer plantaardige voedingsmiddelen eten.
  • Meer water drinken.

Een deel van de PDS-patiënten heeft baat bij het weglaten of verminderen van:

  • Alcohol en koolzuur: Deze kunnen extra gasvorming geven waardoor darmklachten erger worden.
  • Zoetstoffen: Vooral kunstmatige zoetstoffen kunnen bij een deel van de mensen darmklachten geven.
  • Tarwe: Dit bevat fructanen, waar een deel van de PDS-patiënten op reageert. Het gaat dus niet om de gluten, maar om de fructanen.

Geroosterd brood

Geroosterd brood is lichter verteerbaar dan een normale boterham. “Het zetmeel in brood bevat lange moleculen die door het roosteren korter worden,” legt diëtiste Ukie Harkema uit. “De vertering van deze kortere moleculen begint, in tegenstelling tot de langere moleculen, al in de mond. Maar hoe gezond ‘licht verteerbaar’ ook klinkt, het is niet per se beter voor je darmen, vertelt Harkema. “Als dat zo zou zijn, zouden we alleen nog babyvoeding en sapjes mogen drinken. Maar de meeste magen en darmen functioneren juist het best als ze veel moeten doen om het eten te verteren. Dat zorgt voor een goede spijsvertering en een goede stoelgang.

Maar heel misschien is het wél beter voor je bloedsuikerspiegel dan gewoon brood, stelt Drenth. Deglycemische index (GI) van geroosterd brood is namelijk iets lager dan dat van gewoon brood, aldus de hoogleraar. Door verhitting verandert de structuur van brood. Van voedingsmiddelen met een lagere glycemische index is bekend dat je bloedsuikerspiegel er minder snel van stijgt.

Diëtist: Hulp met Voeding

Een diëtist kan je altijd helpen met je eetkeuzes om je klachten te verminderen. Iedereen krijgt een paar uur dieetadvies vergoed uit de basisverzekering. Laat je meerdere gezonde voedingsmiddelen weg, ga dan zeker naar een diëtist. Een diëtist kan bepalen of je wel alle voedingsstoffen binnenkrijgt, je adviseren hoe je producten kunt vervangen en hoe je gevarieerd en gezond kunt eten.

Voedingsvezels

Een groot deel van onze voedingsmiddelen bevat van nature voedingsvezels. Dit zijn plantaardige bestanddelen, die in de maag en darm niet worden verteerd. De voedingsvezels bereiken onveranderd de dikke darm, waar ze uiteindelijk via de ontlasting het lichaam verlaten. Ze hebben de positieve eigenschap vocht vast te houden en vergroten de hoeveelheid ontlasting. Een grotere hoeveelheid ontlasting geeft bovendien een prikkel aan de darm om te bewegen (peristaltiek).

Voor een gezonde spijsvertering heeft u 30 tot 40 gram vezels per dag nodig. Het is daarom verstandig om gevarieerd te eten en daarbij zowel oplosbare als onoplosbare vezels te gebruiken.

Tabel: Voedingsvezels in Brood en Graanproducten

Voedingsmiddel Verstrekkingseenheid Gewicht (gram) Vezels (gram)
Beschuit 1 stuk 10 0
Bruinbrood 1 snee 35 2
Volkorenbrood 1 snee 35 2,5
Witbrood 1 snee 35 1

Algemene aandachtspunten

  • Een regelmatig voedingspatroon is belangrijk: 3 hoofdmaaltijden en ca. 3 tussendoortjes.
  • Probeer vooral extra aandacht te besteden aan de 3 hoofdmaaltijden op een dag en vergeet daarbij vooral het ontbijt niet.
  • Ga bij obstipatie meteen naar het toilet als u aandrang voelt, anders bestaat de kans dat de ontlasting nog meer indroogt en harder wordt.
  • Probeer meer aan lichaamsbeweging te doen.

labels: #Brood

Zie ook: