Je darmen spelen een cruciale rol in je stoelgang en algehele gezondheid. Gezonde darmen zijn essentieel voor zowel je fysieke als mentale welzijn. Er zijn verschillende factoren die hierbij meespelen, zoals stress, beweging, voeding en aanleg.

Voedingsvezels, oftewel vezels, zijn plantaardige voedingsbestanddelen die niet door onze darmen kunnen worden verteerd of opgenomen. Vezels zijn onmisbaar voor een gezonde buik. Ze komen grotendeels onveranderd in de dikke darm terecht en zijn voedsel voor je microbioom, de bacteriën die leven in je darm. Een vezelrijk voedingspatroon is belangrijk voor een gezonde stoelgang.

De Rol van Vezels

Bij chronische diarree, maar ook bij verstopping (obstipatie), is het goed veel vezels te eten. Vezels werken in de darm als een soort spons waardoor ze water opnemen, hierdoor blijft de ontlasting zacht en soepel. Omdat vezels veel vocht opnemen, is voldoende drinken daarbij heel belangrijk. Als u te weinig vocht binnen krijgt, kunnen de vezels onvoldoende vocht opnemen en vormen zij een uitgedroogde massa in de darm. Dit kan buikpijn en obstipatie veroorzaken. Zorg daarom dagelijks voor een goede vochtinname van minstens 2 - 2,5 liter (ongeveer 10-15 kopjes/glazen) per dag.

Er zijn twee soorten vezels:

  • Oplosbare vezels: Deze stimuleren de werking van de darm, doordat darmbacteriën deze vezels in de dikke darm alsnog kunnen afbreken. Hierbij komen goede stoffen vrij die als energiebron dienen voor onze darmbacteriën en darmcellen. Ook komen er gassen vrij die er voor zorgen dat de ontlasting luchtig en soepel blijft.
  • Onoplosbare vezels: Deze werken als een soort spons en nemen veel vocht op in de dikke darm. Harde, droge ontlasting wordt hierdoor zacht en soepel, mits er ook voldoende vocht in de buurt is. Dunne ontlasting wordt door de sponswerking juist ingedikt.

De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) voedingsvezels voor volwassenen is 25 - 30 gram vezels per dag. Vezels haal je uit volkorenproducten, groente, fruit, peulvruchten en noten. Zoek het niet in één enkel voedingsmiddel als je last hebt van verstopping of diaree, maar voeg meer vezels toe uit verschillende voedingsmiddelen.

Gezondheidseffecten van Vezels

Er zijn diverse gezondheidseffecten van vezels onderzocht, zo dragen ze bij aan:

  • Een gezond ontlastingspatroon
  • Een verzadigd gevoel
  • Een gezonde darmflora (darmbacteriën)

Fruit en Vezels

Fruit is gezond en bevat veel vezels. Eén van de voordelen van fruit is dat het verschillende soorten vezels bevat, die ook een verschillende werking hebben. Zo zijn er niet-fermenteerbare vezels die in de darmen vocht opnemen en daardoor opzwellen, waardoor ze de ontlasting soepel houden. In fruit kunnen ook fermenteerbare vezels zitten. Deze vezels worden door de bacteriën in de darmen afgebroken oftewel gefermenteerd. Hierbij komen stoffen vrij, zoals butyraat en acetaat die bijdragen aan een soepele ontlasting en goede stoelgang. Deze fermenteerbare vezels worden ook wel prebiotica genoemd.

Het is goed om meer plantaardige voedingsmiddelen te eten. Deze bevatten meestal vezels voor de goede darmbacteriën en voor een goede darmwerking. Probeer en varieer met fruit en kijk wat het beste bij jouw lichaam past. Dat fruit in het algemeen je darmen blij maken is een feit, maar dus niet al het fruit werkt per definitie voordelig voor jouw darmen.

Fruit met de meeste vezels

Vooral gedroogd fruit staat bol van de vezels. Niet gek, als je je bedenkt dat er per 100 gram gedroogd fruit meer vruchtvlees over blijft doordat het vocht verdwenen is. Naast gedroogd fruit zijn het vooral bessen die lekker veel vezels bevatten.

Fruitsoort Vezels per 100 gram
Pruimen, gedroogd 16,1 g
Abrikozen, gedroogd 14,4 g
Vijgen, gedroogd 9,8 g
Zwarte bessen 3,6 g
Cranberries 3,6 g
Rode bessen 3,4 g
Bramen 3,1 g
Frambozen 2,5 g
Blauwe bessen 2,4 g
Kiwi, groene 2,3 g
Pruimen, met schil 2,2 g
Appel, met schil 2,0 g
Sinaasappel 2,0 g
Vijgen, vers 2,0 g
Banaan 1,9 g
Abrikozen, vers 1,7 g
Ananas 1,6 g

Fructose en Darmklachten

Bij darmklachten kan fruit ook mede de oorzaak zijn van de klachten. Dat komt meestal door het fruitsuiker dat in fruit zit. Fruitsuiker wordt ook wel fructose genoemd. Fructose is een losse suikermolecuul. Het komt van nature dus voor in fruit, maar ook in een aantal groenten en honing. Hoe zoeter het fruit, hoe meer fructose er in zit. Gedroogd fruit zoals dadels en vijgen staan bol van de fructose.

Problemen met fructose kunnen op twee manieren ontstaan. De meest voorkomende is door een probleem met de opname ervan. Je hebt dan fructosemalabsorptie. Als fructose niet wordt opgenomen in de dunne darm is er sprake van fructosemalabsorptie. De oorzaak is vaak een receptor in de darmwand die het niet meer goed doet. De fructose blijft dan achter in de dunne darm en wordt met de restjes mee de dikke darm in getransporteerd. Op beide plekken hoort het niet en gaan de darmbacteriën er gas van maken. Dit merk je als een opgeblazen gevoel en/ of winderigheid. Ook trekt het water aan waar je plakkerige ontlasting en diarree van kan krijgen.

Fabels over Vezels en Fruit

Er zijn altijd fabels in omloop. Deze beweringen zijn dus niet waar:

  • Banaan werkt stoppend.
  • Ontbijtkoek werkt laxerend.
  • Hoe donkerder het brood, hoe meer vezels. Niet waar: de kleur van het brood zegt niets over de hoeveelheid vezels. Lees goed het etiket op het brood of er (hoofdzakelijk) volkoren meel gebruikt is.
  • Vruchtensap is net zo rijk aan vezels als vers fruit. Niet waar: bij het persen van sap blijft het vruchtvlees (met daarin de vezels) meestal achter op de pers en in de schil en komen niet in de sap terecht.
  • Witte rijst werk stoppend bij diarree.

Tips voor een gezonde darmwerking

Naast het eten van vezelrijk fruit, zijn er nog andere tips die kunnen bijdragen aan een gezonde darmwerking:

  • Gebruik een regelmatig eetpatroon: het eten van 3 hoofdmaaltijden en 3 tussendoortjes zorgt ervoor dat de darmen gedurende de dag gestimuleerd worden om de voeding te transporteren. Eet daarom om de circa 2.5-3 uur.
  • Eet rustig en kauw goed. Hierdoor start de vertering van uw voeding al in de mond.
  • Beweeg voldoende. Lichaamsbeweging stimuleert de activiteit en beweging van de darmen, waardoor het voedsel getransporteerd wordt naar de dikke darm. Onvoldoende beweging vertraagt dit proces en kan verstopping veroorzaken.
  • Ga gelijk naar het toilet bij aandrang. Negeer het gevoel van aandrang niet. De ontlasting blijft hierdoor langer in de darm en droogt uit.
  • Voorkom persen. Harde ontlasting kan pijnlijk zijn. Toch moet de neiging om te persen voorkomen worden. Pas uw houding aan op het toilet voor een optimale lediging van de darm.

labels:

Zie ook: