Diarree is dunne, waterige ontlasting die vaak snel opzet, waardoor je direct naar het toilet moet. Jaarlijks hebben zo’n 4,5 miljoen mensen er last van. Er worden verschillende soorten diarree onderscheiden: acute diarree, chronische diarree, reizigersdiarree en peuterdiarree.

Soorten diarree

Acute diarree is een plotselinge verandering van je ontlastingspatroon waarbij de ontlasting dun en waterig is en je vaker naar het toilet moet dan normaal. Acute diarree komt vaak voor en gaat meestal tussen de 4 en 7 dagen vanzelf weer over. Het kan ontstaan door een bacteriële- of virusinfectie, een parasiet, of overmatig gebruik van bepaalde voedingsmiddelen zoals zoetstoffen, alcohol en vette producten. Medicijnen kunnen als bijwerking maag- darmklachten, zoals diarree, geven.

Je spreekt van chronische diarree als de diarreeklachten langer dan 14 dagen aanhouden. Chronische diarree kan worden veroorzaakt door gebruik van medicatie, antibiotica of een voedselallergie of -intolerantie (bv melkallergie of coeliakie). Daarnaast kunnen chronische aandoeningen zoals de ziekte van Crohn of het prikkelbaar darm syndroom (IBS) de oorzaak zijn.

Reizigersdiarree kenmerkt zich door dunne, waterige ontlasting, buikkrampen, buikpijn, misselijkheid, braken, gebrek aan eetlust en/of lichte koorts. Informeer of het water uit de kraan drinkbaar is en wees voorzichtig met zwemmen in zoet en stilstaand water.

Peuterdiarree komt het vaakst voor in de leeftijd tussen 1 en 4 jaar. Peuterdiarree heeft veel mogelijke oorzaken, vaak is dit gastro-enteritis, oftewel ‘buikgriep’ of overmatig gebruik van (helder) appelsap. Ook kan peuterdiarree ontstaan door een malabsorbtie syndroom (glutenintolerantie, taaislijmziekte), een parasiet, voedselovergevoeligheid of obstipatie, waardoor ‘overloopdiarree’ ontstaat.

Oorzaken van diarree

De oorzaken van diarree zijn divers. Te veel, te vet of erg pittig eten en eten dat te veel ‘slechte’ bacteriën bevat, kunnen diarree veroorzaken. Maar ook een voedselallergie of -intolerantie, buikgriep, een infectie of psychologische spanning kan diarree veroorzaken. Bij diarree nemen de darmen minder vocht op, wat resulteert in een dunnere ontlasting en vochtverlies. Verschillende redenen kunnen aan de basis liggen, waaronder voeding, dranken en andere factoren.

Vaak kan je diarree linken aan een recente maaltijd. Hieronder wordt uitgelegd hoe voedingsmiddelen of dranken de aanleiding kunnen vormen tot buikloop:

  • Voedselvergiftiging: Het eten van bedorven voedsel kan leiden tot een ontsteking in de darm, waardoor deze minder vocht opneemt.
  • Onoplosbare vezels: Voedingsmiddelen zoals volkoren brood en granen, peulvruchten en rauwe groenten zijn hier rijk aan.
  • Intoleranties: Wanneer je last hebt van voedselintoleranties (lactose, gluten …), kan je diarree krijgen nadat je ze consumeert, omdat het lichaam ze moeilijk verteert.
  • Kauwgom of snoep: Zij kunnen kunstmatige zoetstoffen bevatten die diarree veroorzaken, met name sorbitol en mannitol.
  • Cafeïnehoudende en bruisende dranken: Deze dranken prikkelen de darmen, wat kan leiden tot buikloop.
  • Reizigersdiarree: Op vakantie in verre oorden kom je in contact met andere bacteriën dan gewoonlijk. Door eten of drinken te consumeren dat hiermee besmet is, kan je reizigersdiarree krijgen.

Soms is de oorzaak echter niet bij je eten te zoeken. Ook andere factoren kunnen diarree teweegbrengen.

  • Geneesmiddelen: Denk hierbij aan antibiotica of antidepressiva. Zij kunnen nefast zijn voor de hoeveelheid goede bacteriën in de darmen. De balans geraakt verstoord en je krijgt vervolgens diarree.
  • Virussen: Virussen kunnen een virale infectie, bijvoorbeeld buikgriep, veroorzaken met diarree tot gevolg.
  • Chemotherapie en radiotherapie: Chemotherapie en radiotherapie kunnen het slijmvlies van de darm irriteren, wat kan leiden tot diarree.

Wat te doen bij diarree?

Bij acute diarree hoef je doorgaans niet naar de dokter. Door je voeding aan te passen, kan je de spijsvertering eigenhandig verbeteren. Bij felle hinder of aanhoudende klachten is er medicatie tegen diarree voorhanden. Blijf eten, hierdoor voel je je beter. Een paar dagen niet- of minder eten is geen probleem, zodra de klachten over zijn wordt de achterstand weer ingehaald. Heb je langer dan zeven dagen diarree of herhaaldelijk diarree? Houdt de diarree aan? Het is belangrijk om te onderzoeken waar de oorza(a)k(en) ligt van jouw klachten of die van je kindje.

Voedingstips bij diarree

Wat eten bij diarree om snel van de klachten verlost te zijn? Wij raden aan om voeding met oplosbare vezels op tafel te zetten: witte rijst, wit brood, havermout, bananen, appelmoes, fruit uit blik … Zij absorberen het vocht in de darmen, waardoor de stoelgang opnieuw vaster van vorm wordt. Melkproducten daarentegen kan je beter mijden, want zij zijn doorgaans moeilijk verteerbaar.

Let op je fructose-inname, want fructose kan de klachten verergeren. Fructose zit in fruit (dus vruchtensap en appelmoes bevatten veel fructose). Vermijd prikkelende voedingsmiddelen zoals ui, prei paprika, peulvruchten en koolsoorten. Zorg dat je kind voldoende vezels eet. Voedingsvezels in de darmen nemen water op en zorgen zo voor meer volume en een soepele ontlasting. Kies voor fijne vezels, zoals in fijn volkorenbrood, aardappelen en fruit. Geef je kind kleine porties. Liever vaker kleinere porties op een dag dan grote maaltijden.

Tussen appelsap en peuterdiarree is een duidelijk verband aangetoond. Vruchtensap bevat fructose, en dat is moeilijk te verteren voor kinderen. Ook kan gebruik van (te veel) lightproducten, zoals lightfrisdrank tot diarree leiden. Een eetpatroon met te weinig vezels en/ of - vet kan tot diarree leiden. Vet vertraagd de maaglediging en vezels ‘binden’ het voedsel in de darmen. Onverdunde sappen, zoals appelsap, perensap en druivensap zijn minder goed, omdat deze veel fructose (vruchtensuiker) bevatten. Fructose kan laxerend werken. Vruchtensap dat met veel water is verdund kan wel. Geef je kind niet meer dan 2-3 keer op een dag melk, vla of pap te eten. In melk en melkproducten zoals vla en pap zit van nature melksuiker (lactose).

Geef je kind voeding met genoeg vet. Vet zorgt ervoor dat voedsel langer in de maag en darmen blijft. Dit helpt om de ontlasting vaster te maken. Je kunt volle melk(producten) geven en kies voor margarine bij de maaltijden. Bijvoorbeeld op brood of bij de bereiding van de warme maaltijd. Je kunt een klontje margarine toevoegen aan de groente of de aardappelen. Te veel drinken, meer dan 1½ liter per dag, kan diarree veroorzaken. Je kind heeft ongeveer ¾ tot 1 liter per dag nodig. Dit kan water, melkproducten, thee of verdunde limonadesiroop, groentesap en met mate vruchtensap zijn. Per dag is 300 ml melkproducten genoeg. Geef je kind genoeg vezels. Vezels zitten in bruinbrood, fijn volkorenbrood, aardappelen, zilvervliesrijst, volkorenpasta, volkoren producten, peulvruchten, groente, fruit, rozijntjes en volkoren biscuit.

Als je ontlasting te dun is of je last hebt van diarree, is het goed om voldoende vezels te eten. Vezels werken als een spons. Doordat vezels vocht vasthouden, wordt de ontlasting steviger en dikker. Goede voeding kan veel helpen bij darmklachten zoals obstipatie (verstopping) of diarree. Uw diëtist heeft u al voedingsadviezen gegeven. Het is goed om 30 tot 40 gram vezels per dag te eten.

Drinken bij diarree

Als je diarree hebt, verlies je veel vocht. Ten slotte is voldoende drinken essentieel. We adviseren om één glas (water, thee, bouillon, isotone sportdrank … ) te drinken per ontlasting. Bij braakneigingen probeer je regelmatig kleine slokjes te nemen, zodat je het vocht toch binnenhoudt. Drink veel om uitdroging te voorkomen, 2 tot 3 liter per dag. Drink steeds kleine beetje. Drinken is extra belangrijk als je ook overgeeft of koorts hebt, je verliest dan extra veel vocht. Water, thee, bouillon of verdund vruchtensap zijn geschikt.

Medicatie tegen diarree

Welke pilletjes tegen diarree zijn effectief? We delen een helder overzicht van de mogelijkheden om de symptomen in de kiem te smoren:

  • Probiotica: Deze middelen herstellen het evenwicht in de darmen. Het aantal goede darmbacteriën wordt opgekrikt, waardoor voedselresten vlotter verteren. Bovendien versterkt dit het lichaam tegen virussen en bacteriën van buitenaf.
  • ORS (Oraal Rehydratatie Middel): Dit combineert zouten en druivensuiker, wat de vocht- en zoutbalans in het lichaam weer in evenwicht brengt. Zo kan je uitdroging tegengaan.
  • Gelatine: De fysiologische functies van de darmwand worden hersteld en de ontlasting krijgt opnieuw een dikkere structuur.
  • Diarreeremmers: De darmbeweging wordt onderdrukt, de darminhoud blijft langer in de darmen en er wordt meer vocht aan de ontlasting onttrokken, met een vastere consistentie als resultaat.

Gebruik geen diarreeremmers bij het plotseling optreden van diarree. Het is (in geval van een bacteriële infectie of parasiet) niet raadzaam om bij acute diarree een diarree-remmer te gebruiken, omdat de veroorzaker (bacterie of parasiet) juist via de ontlasting de darmen moet verlaten. Is de plotse diarree te wijten aan een voedselvergiftiging? Kamp je specifiek met reizigersdiarree? Laat diarreeremmers links liggen, zodat de bacteriën de darm zo vlug mogelijk verlaten via de ontlasting.

Wanneer naar de dokter?

In de meeste gevallen is diarree ongevaarlijk en verdwijnen de klachten spontaan. Bij kleine kinderen en bejaarden dien je echter extra aandachtig te zijn. Bij diarree verlies je namelijk veel vocht en deze twee doelgroepen lopen meer risico om uit te drogen. Waak er dus over dat zij voldoende vocht, zouten en suikers opnemen. Alarmerende uitdrogingsverschijnselen zijn onder andere hevige dorst, een droge mond, vermoeidheid, donkere urine en nauwelijks moeten plassen. Gaat de diarree niet over, ga dan altijd naar de huisarts. Het is belangrijk dat hiervan de oorzaak gevonden wordt. Blijf je langer dan 4 weken last houden van je maag of darmen? Misschien kun je niet goed tegen een bepaald product of is er iets anders aan de hand, zoals het prikkelbare darm syndroom (PDS). Ga bij voorkeur niet zelf experimenteren. Als je zomaar bepaalde producten weglaat kunnen klachten verergeren. Ook kunnen hierdoor tekorten ontstaan aan bepaalde voedingsstoffen. Ga naar je huisarts om samen uit te zoeken wat er aan de hand is.

Voedingsvezels tabel

In onderstaande tabel staan de meest voorkomende producten met vezel.

Product Vezels per portie
Bruinbrood 3 gram per snee
Volkorenbrood 4 gram per snee
Havermout 4 gram per portie
Appel 3 gram per stuk
Banaan 3 gram per stuk
Zilvervliesrijst 3 gram per opscheplepel

labels:

Zie ook: