Twijfel je of je tijdens de koude wintermaanden wel door moet gaan met het kweken van je eigen voedsel? Laat je niet tegenhouden door een beetje vorst! Er zijn genoeg soorten groente en fruit die prima groeien in koude omstandigheden.

Voordelen van Kweken in een Koeler Klimaat

Misschien ben je wel eens jaloers op mensen die in een warm land wonen. Instagram, Pinterest en andere sociale media staan vol met foto’s van mensen die met exotische planten en bomen pronken, van cactussen tot mango-, papaja- en bananenbomen. Maar laat je hier niet door ontmoedigen. In zekere zin heeft het leven in een koeler klimaat ook voordelen. Onze voorouders leefden millennialang in erbarmelijke omstandigheden, zeker rond de noordelijke en zuidelijke breedtegraden. Toch wisten ze met hun landbouwvaardigheden en kennis van de natuur te overleven. Gewassen als aardappelen, bessen, look en appels hielden hen energiek en gevoed: niet alle soorten groente en fruit zijn zo zacht als die dicht bij de evenaar groeien. Laten we dus eens een reis naar onze roots maken.

Rekening Houden met een Koud Klimaat

Elk klimaat brengt zijn eigen problemen met zich mee. Waar in warme en tropische gebieden vaak problemen als droogte en ziektes opspelen, hebben koelere gebieden zo ook hun uitdagingen. We hebben enkele problemen op een rijtje gezet die een koud klimaat met zich mee kan brengen. Ondanks dit kun je met bepaalde gewassen nog steeds een prima oogst realiseren.

  • Wisselende vorstdata: Sommige eetbare planten kunnen prima tegen strenge vorst, maar de meeste niet. Door de juiste soorten te selecteren, kun je schade door late nachtvorst helpen beperken. Een ongewoon koude lente met temperaturen onder het vriespunt kan tot serieuze problemen leiden.
  • Ongedierte: Veel ongedierte en andere bedreigingen steken in koudere klimaten de kop op tijdens het late voorjaar en de zomer. Denk aan rupsen, maar ook aan vogels, mollen en herten.
  • Ziekten: Kou kan planten vatbaarder maken voor ziekten, zeker tijdens bewolkte en regenachtige seizoenen.
  • Wortelrot: Hevige regenval en gebrek aan zon kunnen ervoor zorgen dat de grond extreem vochtig blijft.

Fruit en Groenten die Goed Gedijen in de Winter

Hieronder volgt een overzicht van fruit en groenten die goed groeien in de wintermaanden in Nederland:

Appels

Bij het telen van appels heb je keuze te over! Er bestaan talloze soorten, waaronder dwerg-, zuilvormige-, kook- en cider-soorten. Over het algemeen zijn appels een uitstekende keuze als fruitboom in koude klimaten. Ten eerste kun je appelbomen het beste tijdens de koudere maanden planten, van november t/m maart. Het duurt enige tijd voordat appelbomen productief beginnen te worden, maar wanneer ze eenmaal op gang komen, zullen ze je jaren met enorme oogsten belonen.

Peren

Net als bij appels bestaan er talloze soorten peren om uit te kiezen. Ze variëren in grootte, structuur, productiviteit en smaak. Perenbomen zijn dol op koudere klimaten en brengen vruchten voort die een geweldige toevoeging zijn aan recepten, of heerlijk zijn om vers te eten. Containerbomen: deze bomen hebben hun wortels al in grond verankerd. Zorg ervoor dat je je perenboom het eerste seizoen regelmatig water geeft. Op die manier bevorder je de wortelontwikkeling. Geef daarbij in het voorjaar een meststof met een hoog kaliumgehalte.

Pruimen

Ook pruimen vinden een kouder klimaat heerlijk. Rauw zijn ze al verrukkelijk, maar je kunt er ook jam, cake, crumble en zelfs cider van maken. Je kunt kiezen uit een verscheidenheid aan pruimenbomen, van laag- tot half- en hoogstam. Het beste kun je gaan voor bomen met blote wortels, die je van november t/m maart moet planten.

Frambozen

Frambozen zijn uitzonderlijk winterhard. In principe kun je ze aan hun lot overlaten. Of eigenlijk: je moet best wat werk verzetten om te voorkomen dat ze zich te veel verspreiden! Kweek frambozen in potten en verhoogde moestuinbedden om te voorkomen dat ze je hele tuin overwoekeren. Breng daarbij in de lente mulch aan, bestaande uit goed verteerde mest en compost.

Boerenkool

Naast broccoli behoort boerenkool ook tot het geslacht Brassica. Deze groenteplant kan tegen strenge vorst. Sterker nog, het ziet er onder een laagje bevroren dauw prachtig uit. De planten verhogen tijdens koude periodes ook de suikerproductie, wat ze zoeter en lekkerder maakt. Er zijn verschillende rassen, waaronder fijn gekrulde- en dwergboerenkool. Probeer je boerenkool-zaden van maart t/m juni te zaaien. Plant ze in zaaitrays en laat ze eerst binnen staan. Verhuis ze naar buiten zodra elke zaailing een robuuste set echte bladeren ontwikkeld heeft.

Broccoli

Broccoli behoort tot de meest vorstbestendige groenten die er zijn, en is bestand tegen temperaturen tot wel -3°C. Het is een kruisbloemige groente, en zit boordevol gezonde zwavelverbindingen. Er zijn veel verschillende soorten broccoli, en elke variant heeft een iets andere kweekcyclus. Als je traditionele broccolisoorten in april zaait, kun je ze gedurende de nazomer tot in het vroege voorjaar oogsten. Broccoli groeit hartstikke goed in koude klimaten en houdt eigenlijk helemaal niet van warmer weer (de planten krijgen dan zaden). Broccoliplanten geven de voorkeur aan vruchtbare en stevige grond met een goede drainage en een pH-waarde van tussen de 6 en 7. We raden aan om wekelijks te zaaien: zo zorg je voor een gestage aanvoer van verse stronken. Zaai de zaden direct in 2cm diepe gaatjes en houd daartussen een afstand van 7,5cm aan. Gebruik daarbij netten om rupsen af te weren.

Spinazie

Spinazie haat warmte. Als je deze zaden in het late voorjaar zaait, komt er niks van je spinaziekweek terecht. Deze bladgroente geeft de voorkeur aan de koelere dagen van de herfst en het vroege voorjaar. In september kun je spinaziezaden direct in polytunnels of buiten (in de herfst en winter bij voorkeur in een lage polytunnel) zaaien.

Wortelen

Wortelen zijn nog zo’n favoriet onder telers in koudere regio’s. Deze zoete en knapperige groente is perfect voor tal van gerechten, van stoofpotjes tot salades. Bij het telen van wortelen moet je goed op de bodemstructuur letten. Gebruik losse en zanderige grond om te voorkomen dat de groei belemmerd wordt en de wortels gaan vertakken. Wortelzaden kun je het beste direct in de grond zaaien, omdat het verplanten van zaailingen de wortels kan beschadigen. Zaai de zaden van februari t/m juli en je oogst van mei t/m oktober. Maak met een stokje of tuinschep gaatjes van 1cm diep en bedek de zaadjes met een dun laagje aarde.

Uien

Uien zijn een belangrijk basisgewas voor veel telers die in koude klimaten leven. Ze zijn gemakkelijk te kweken, nemen weinig ruimte in beslag en kunnen na de oogst maandenlang worden bewaard. Voordat je gaat zaaien, moet je flink wat organisch materiaal aan de grond toevoegen. Er zijn twee manieren om uien te kweken: uit zaden of uit bollen. Uienbollen groeien sneller en zijn minder vatbaar voor ziekten. Wel is het risico groter dat ze onder stressvolle omstandigheden bezwijken. Uienbollen moet je doorgaans in maart en april zaaien. Winterharde soorten kun je echter zonder problemen van oktober t/m maart planten. Maak hiervoor gaatjes van 2cm diep. Kweek je liever zaden op? Zaai ze dan tegen het eind van de winter in zaaitrays in een verwarmde kweekbak en zet de bak op een vensterbank.

Knoflook

Knoflook is een plant die extreem goed tegen kou kan. Het blijft daarbij lang goed en geeft een unieke smaak aan talloze gerechten. Wanneer je knoflook kweekt, moet je veel organisch materiaal gebruiken, zoals goed verteerde mest. Maak gaatjes van ongeveer 3cm diep en plant de bollen in rijen die zo'n 30cm uit elkaar liggen.

Hardneck: dit type knoflook produceert minder teentjes, maar deze zijn wel groter en hebben een sterkere smaak.

Softneck: dit type knoflook produceert meerdere kleine teentjes.

Seizoensfruit Kalender

Een overzicht van seizoensfruit per maand:

Maand Seizoensfruit
Januari Appel, Peer
Februari Appel, Peer
Maart Appel, Peer, Rabarber
April Appel, Peer, Rabarber
Mei Aardbei, Appel, Peer, Rabarber
Juni Aardbei, Abrikoos, Blauwe bes, Framboos, Kers, Nectarine, Perzik, Rabarber, Rode bes, Zwarte bes
Juli Aardbei, Abrikoos, Blauwe bes, Braam, Framboos, Kers, Nectarine, Perzik, Pruim, Rabarber, Rode bes, Zwarte bes
Augustus Aardbei, Abrikoos, Appel, Blauwe bes, Braam, Druif, Framboos, Kers, Nectarine, Perzik, Pruim, Vijg, Zwarte bes
September Appel, Blauwe bes, Braam, Druif, Framboos, Nectarine, Peer, Perzik, Pruim, Vijg
Oktober Appel, Braam, Druif, Framboos, Peer
November Appel, Peer
December Appel, Peer

Tips voor Winterfruit

Probeer de voedselkilometers zoveel mogelijk te beperken. Kies steeds die groenten en vruchten die het dichtst bij huis zijn gekweekt. Je zou bijna vergeten dat er vroeger alleen maar seizoensproducten te verkrijgen waren. Maar waar het kan, kies dan voor lokaal. Dat heet seizoensgebonden eten. Dan eet je wat in het seizoen is en lokaal geproduceerd wordt (op de akker).

Het is vaak goedkoper en duurzamer om groenten en fruit uit het seizoen te kopen. Zeker uit eigen land. er minder broeikassen nodig en bespaar je CO2 uitstoot op het vervoer.

Lijkt het je wel wat om je eigen groente en fruit te verbouwen? Dan heb je nu alle kennis in huis die je nodig hebt om van start te gaan. Kies je favoriete groenten en fruit, zet je groene vingers aan het werk en waag de sprong!

labels: #Ei

Zie ook: