Aardbeien doen het uitstekend in een moestuinbak. Het zijn vaste planten en je kunt ze meerdere jaren laten staan.

Maar bessen, bramen en frambozen, kan dat ook? Frambozen zet ik wel in een bak. Die wortelen juist heel oppervlakkig en hebben geen diepte nodig. Ze doen het ook mega-goed op de mix: je plukt er al snel vele kilo’s van af.

Waarom frambozen in een bak?

De belangrijkste reden om frambozen in de mix te zetten, is dat je de vele uitlopers er makkelijk uittrekt. Probeer dat maar eens in de volle grond.

De vruchten groeien aan nieuwe takken. Daarom snoei je ze voor de winter. Of - als je dat net als ik regelmatig vergeet - in het voorjaar. Als je toch al een bak voor frambozen hebt, zet er dan meteen wat bosbessen bij.

Bosbessen en bosaardbeien

Officieel hebben bosbessen een zuurdere grond nodig dan frambozen, maar ze doen het beide prima op de mix. De oogst varieert van jaar tot jaar maar is best behoorlijk.

Net als bij de frambozen, groeien de wortels maar enkele centimeters diep.

Bosaardbeien zijn ideaal als bodembedekker tussen de frambozen en bosbessen. Ze voorkomen dat de mix door de zon kan uitdrogen en je hebt meteen minder last van ingewaaid onkruid.

Je hoeft bosaardbeien maar één keer te zaaien want de planten gaan lang mee en worden steeds groter.

De meeste wilde bosaardbeien maken ook uitlopers, net als gewone aardbeien.

Algemene tips voor een moestuinbak

Met een moestuinbak krijg je bijna altijd een rijke oogst! Maar welke groenten zijn geschikt voor aanplanting in een moestuinbak? In je moestuinbak kan je in principe alles aanplanten wat je maar wilt.

Verhoogde moestuinbakken daarentegen zijn ideaal voor laagblijvende, compact groeiende of hangende planten zoals aardbeien, sla, wortelen, koolrabi, paprika en komkommer. Speciale struiken of hangende tomaten zijn ook uitstekende kandidaten.

Verschillende kruiden en eetbare bloemen doen het ook heel goed in een moestuinbak. Denk maar aan basilicum, bernagie, Oost-Indische kers of goudsbloemen.

Pompoen, courgette of grote koolplanten zoals bloemkolen kunnen ook in een moestuinbak worden aangeplant. Hierbij moet je zeker rekening houden met de groeibreedte.

Naast de breedte speelt ook de hoogte van de planten een rol: stamtomaten kunnen gemakkelijk tot 2 meter hoog worden. In een verhoogde moestuinbak kies je beter voor struiktomaten of tomatensoorten met hangende groeiwijze.

Voedingsbehoefte van planten

Voordat je je moestuinbak gaat beplanten, is het belangrijk om te bepalen welke planten je er zeker in wilt en hoeveel ruimte je daarvoor moet inplannen.

Naast de groeihoogte en -breedte van de planten moet je ook rekening houden met hun voedingsbehoefte. Terwijl pompoenen, artisjokken, aardappelen, meloenen en rode kool extreem hongerig zijn en veel voedingsstoffen nodig hebben, zijn de meeste groenteplanten zoals snijbiet, rabarber, koolrabi of aardpeer tevreden met wat minder voeding.

Je moet dus een onderscheid maken tussen sterk terende en middelmatig terende gewassen. Het is het beste om je moestuinbak te beplanten met gewassen die een vergelijkbare voedingsbehoefte hebben.

Planten met een hoge en gemiddelde voedingsbehoefte zoals tomaten, aardappelen of komkommers groeien het beste op een goed bemeste en humusrijke bodem. Veldsla, radijzen en bonen daarentegen gedijen goed op een voedselarme grond.

Maar je kan ook mixen en matchen: een zwak terende groente kan ook op een goed bemeste bodem tussen sterk terende groenten worden geplant. Bij de bemesting sla je de zwak terende groentesoort gewoon over.

Je moet de groenten wel voldoende ruimte geven zodat ze elkaar niet teveel in de weg zitten.

Sommige plagen zoals knolvoet of wortelaaltjes viseren specifieke plantenfamilies. Laat daarom na het kweken van kruisbloemige groenten zoals broccoli drie tot vier jaar verstrijken voordat je opnieuw kruisbloemige groenten plant.

Wanneer beplanten?

De periode waarin je je moestuinbak kan beplanten, hangt van de keuze van de planten af. Tuinbonen, spinazie, wortelen of pastinaak kunnen al in maart worden gezaaid, afhankelijk van het weer.

Als je echter klassieke vruchtgroenten zoals tomaten, komkommers, paprika's, meloenen, pompoenen, courgettes of aubergines in de moestuinbak wilt kweken, moet je wachten tot half mei. In tegenstelling tot spinazie, radijzen en wortelen worden vruchtgroenten daarom niet direct in de moestuinbak gezaaid omdat het anders erg lang zou duren voordat je kan oogsten.

In plaats daarvan worden de planten - afhankelijk van de soort - tussen februari en april binnen op de vensterbank gekweekt totdat ze in mei naar buiten mogen verhuizen.

Moestuinbak in de herfst

Als je moestuinbak of delen ervan in augustus is/zijn geoogst, kan je de lege ruimtes beplanten met herfst- en wintergroenten zoals spruitjes of boerenkool.

Als door het warme weer tot ver in september nog tomaten of komkommers geoogst kunnen worden, is nakweek met veldsla, winterpostelein of winterkers in oktober ook mogelijk.

Een andere optie is om je moestuinbak in de herfst en winter te gebruiken als zogenaamde kuil. Bij het inkuilen worden wortel- en knolgewassen (zoals wortelen en aardappelen) begraven om langer te bewaren.

Dit is enkel een goed idee wanneer de moestuinbak op een beschutte plaats staat zoals op het balkon of het terras.

Hoe een moestuinbak beplanten?

Tuinliefhebbers die drie of vier moestuinbakken ter beschikking hebben, kunnen overwegen om deze te voorzien van "slechts" twee tot vijf groentesoorten per bak die elk jaar opschuiven.

Bij deze wisselteelt wisselt de groente elk jaar van moestuinbak. Zo kan je in de ene moestuinbak sterk terende groentesoorten aanplanten zoals aardappelen, komkommers en paprika's.

In de tweede moestuinbak komen middelgrote eters zoals wortelen, prei, koolrabi, erwten of andijvie. Als je over een vierde moestuinbak beschikt, dan komt het er bij wisselteelt op neer dat die wordt bedekt met een groenbemester van lupine en klaver om voedingsstoffen terug in de bodem te brengen.

Het daaropvolgende jaar gaan alle planten dan een moestuinbak verder, zodat de sterk terende groenteplanten nu naar het vers bemeste groentebed gaan en de zwak terende naar het groentebed van de middelmatig terende gewassen.

Een dergelijk uitgekiend groenteplan heeft echter alleen zin als je voldoende ruimte beschikbaar hebt. Vooral tuiniers met een balkon en een kleine tuin hebben vaak maar één moestuinbak ter beschikking.

En in de meeste gevallen moet er in deze moestuinbakken voldoende ruimte zijn voor zoveel mogelijk verschillende groenten zodat je in de zomer niet alleen spinazie, wortelen en prei kan oogsten maar ook tomaten, komkommers en aardbeien.

En dit is meestal zonder problemen mogelijk, zolang je voldoende afstand tussen de verschillende planten aanhoudt, je rekening houdt met de groeiwijze en je aandacht besteedt aan de behoeften van de verschillende groentesoorten.

Inspiratie voor beplanting

Vrijwel alle groentesoorten kunnen worden gekweekt in een moestuinbak van 1,5 meter breed, 1,8 meter lang en 40 cm hoog die beschut staat tegen een huismuur en overdekt is.

Wat dacht je bijvoorbeeld van het planten van vier tot vijf grote stamtomaten (nachtschadefamilie)? Als beplanting voor het herstseizoen - maar ook voor het zomerseizoen - kan je een combinatie maken van middelmatig tot zwak terende gewassen.

Helemaal achteraan komen negen tot tien preiplanten die de meeste plaats innemen. Daarvoor kan je een rij van 8 tot 10 spinazieplantjes voorzien. Vervolgens volgen twee rijen met wortelen en een rij met veldsla.

Tips voor een succesvolle moestuinbak

  • Combineer je favoriete gewassen met eetbare bloemen zoals viooltjes, Oost-Indische kers, komkommerkruid en bieslook en vul bakken met heerlijk geurende kruiden.
  • Vergeet ook niet de verticale ruimte zoveel mogelijk te benutten want op die manier kan je verrassend veel fruit en groenten gaan kweken.
  • Let er bij de keuze van de potten op dat ze niet alleen mooi zijn maar vooral functioneel. De diepte is een belangrijke factor want er moet voldoende grond in kunnen.
  • Poreuze potten die snel water opzuigen kan je aan de binnenkant bekleden met een folie om te voorkomen dat ze vocht uit de potgrond opnemen.
  • Stel een moestuinplan op en maak een goede keuze, rekening houdend met de standplaats, de bloeitijd en de oogsttijd zodat je zo lang mogelijk de vruchten kan plukken van jouw eetbare tuin.
  • Combineer planten met een weelderig blad met mooie bloemen, werk in lagen en let op de hoogte van de volwassen plant. Combineer planten die dezelfde eisen stellen qua zonlicht, wind en waterbehoefte.

Welke gewassen kan je zaaien of planten?

Wat je zeker kunt proberen zijn bladgroenten want die doen het ongelooflijk goed in potten en bakken: pluksla, veldsla, rucola en spinazie.

Ook aardappelen of uien kan je in een kweekzak telen, te starten met pootgoed. En wat denk je van radijsjes, kerstomaten, komkommers, aubergines, wortelen of aardbeien?

Specifieke rassen voor kleine tuinen

Niet alle variëteiten zijn geschikt voor kleine tuinen maar er bestaan gelukkig al heel wat compacte rassen die specifiek ontwikkeld zijn voor de teelt in potten:

  • Mini-courgette Patio Star F1
  • Bieten Hula Hoop
  • Mini-aubergine Patio Baby F1
  • Pottomaat Gourmandise Red
  • Snack komkommer Kalimero F1
  • Wortelen Parijse Markt 4
  • Romeinse mini-sla Red and Green

Het juiste zaaimateriaal

Om zoveel mogelijk de groentetuin naar het balkon of terras te brengen, zijn er voor heel wat groentesoorten al diverse kweekpotten en -zakken op de markt.

Wil je dus wortels of aardappelen kweken, dan is jouw kleine beschikbare ruimte geen excuus meer om het niet te doen.

Overzicht van teeltmogelijkheden

  • Aardappelen: een simpele aardappelzak is voldoende om er een heerlijke portie 'friet'aardappelen uit te halen.
  • Tomaten: een tomatentoren is het perfecte 2-in1 hulpmiddel.
  • Wortels: ook daarvoor bestaan er speciale kweekzakken, die voldoende ruimte geven om de wortels tot diep in de aarde te laten uitgroeien.
  • Aardbeien: Naast het gebruik van potten, bestaan er ook kweekzakken met meerdere openingen waarin je aardbeiplantjes kunt planten. Zo kan je genieten van een grote oogst met minimaal ruimtegebruik.
  • Erwten en bonen: Net als tomaten hebben bonen en erwten niet veel plaats nodig maar wel de nodige ondersteuning in de hoogte.
  • Sla: Met een kweekpot op wielen zijn ze makkelijk te verplaatsen. Of kies voor een slakweekzak waar er tot 8 (verschillende) soorten tegelijk kan geoogst worden.
  • Tuinkruiden: kruiden kan je over het algemeen makkelijk kweken in kleine potten aan het balkon of op de tuintafel en vensterbank.

Fruit voor een kleine moestuin

Fruit kweken in je eigen moestuin is leuk, lekker en gezond! Gebruik bijvoorbeeld de hoogte in je tuin voor een grote oogst op een klein oppervlak.

Fruitbomen

  • Appelboom: Kies in plaats van een grote soort voor een leivorm, een appelboom met een dwergstam of een appelboom in pot.
  • Peer: Net als bij appels, zijn er ook peersoorten die zich goed laten leiden.
  • Kweepeer: Je kunt deze ‘vergeten vrucht’ goed verwerken in bijvoorbeeld jam, gelei, compote, chutney of gebak. Ook deze boom is geschikt voor allerlei leivormen, net als appels en peren.
  • Vijgen: Ideaal om langs een zonnige, beschutte muur te leiden in een waaiervorm.
  • Kersen: Met een kersenboom versier je jouw tuin met felrode tot diep bordeauxrode juweeltjes die heerlijk smaken.

Bessenstruiken en ander fruit

  • Aalbessen: Leid deze struiken langs een trellis, plantensteun of andere constructie. Aalbessen kunnen in de schaduw staan, maar worden wel zoeter naarmate ze meer zonlicht krijgen.
  • Frambozen: Er bestaan zowel zomerframbozen als herfstframbozen, die ieder in hun eigen seizoen vrucht dragen. Dwergframbozensoorten zijn ideaal voor potten of bakken.
  • Kruisbessenstruiken: Je kunt ze als struik planten zonder verdere steun of je kunt ze leiden als klimmende plant in een snoervorm (cordon) of waaiervorm langs muren of hekken.

Moestuin op het balkon

Niets is zo lekkerder als de aardbeitjes en framboosjes uit eigen tuin. Maar wat als je nu geen tuin hebt om je eigen groenten, kruiden of fruit te kweken? Dan kun je makkelijk een moestuintje aanleggen op je balkon.

Geschikte gewassen voor een balkon

  • Courgette: Met name de klimcourgette is zeer geschikt voor het balkon. Deze courgette is een van de weinige soorten die je langs een steel omhoog kunt binden.
  • Kruiden: Het voordeel van kruidenplantjes is dat ze weinig ruimte in beslag nemen.
  • Lente-ui: Deze groente heeft weinig ruimte nodig om te groeien en kan dan ook prima in een bloempot of plantenbak.
  • Tomaten: Een pot van 20 liter voor een tomatenplant is groot genoeg. Zorg er wel voor dat er gaatjes in de onderkant van de pot zitten voor het weglopen van overtollig regenwater.
  • Aardbeien: Het werkt vaak zelfs nog beter dan in volle grond.
  • Rucola: Je kunt rucola van eind februari tot half september zaaien en de blaadjes kun je oogsten wanneer ze zo’n 10 centimeter zijn.
  • Frambozen: Een frambozenstruik is prima in pot te telen, dus een deze fruitsoort is enorm geschikt voor op het balkon.
  • Radijsjes: Radijsjes nemen weinig ruimte in beslag en daardoor zeer geschikt voor om te kweken op het balkon.
  • Paprika: Deze kun je prima op het balkon plaatsen en wanneer deze een plaatsje krijgt in de volle zon, zul je al snel van een rijke oogst kunnen genieten.
  • Bonen: Bonen hebben wel een klimhulp nodig, dus ideaal om langs de reling te plaatsen.

Tips voor fruit kweken in een kleine tuin

Ook in een kleine tuin kun je prima je eigen fruit verbouwen, is mijn ervaring. Allereerst moet je natuurlijk ruimte creëren om het fruit in te gaan zaaien en kweken.

  • Plaats kweekbakken op een plek met veel zon, tenminste 6 uur per dag.
  • Ga voor een halve vierkante meter moestuinbak als je weinig ruimte hebt.
  • Veel soorten fruit kweek je ook prima in een pot trouwens! Zo hebben wij aardbeien en blauwe bessen gewoon als potplanten staan.

Zaaien of planten?

Nu kun je natuurlijk zaadjes gaan zaaien of gaan voor al uitgegroeide planten van het tuincentrum. Wij hebben een mix van beide gedaan.

Het voordeel van de kant-en-klare planten is natuurlijk dat je sneller een goede oogst zal hebben. Toch zijn er genoeg fruitplantjes die echt supersnel groeien en je dus prima vanaf zaadje in je tuin kunt kweken.

Tips voor een succesvolle oogst

  • Kies bij voorkeur voor biologische zaden en biologisch gekweekte planten.
  • Zorg verder voor een rijke voedingsbodem door te kiezen voor goede moestuingrond.
  • Jaarlijks kun je de grond wat bijvullen en natuurlijk bijmesten. Let er wel even op dat je in kweekbakken snel teveel mest geeft, dus strooi niet té fanatiek.
  • Wees royaal met water geven. Zeker tijdens warme en droge perioden, is dit een dagelijks terugkerend klusje.
  • Bescherm je fruit met netten. Let er wel even op welk net je aanschaft. Een simpel net met vrij grote mazen is prima om vogels weg te houden.

Voorbeelden van succesvolle fruitsoorten in een kleine tuin

  • Aardbeien: deze zijn relatief makkelijk te kweken en je kunt ze ook prima in een bak kweken.
  • Blauwe bessen: de blauwe bessen struik staat gewoon in een pot en geeft elk jaar weer een enorme oogst aan blauwe bessen.
  • Appelboom: dit jaar kwam ie voor het eerst opeens in bloei. De kale tak was veranderd in een bloemenzee. En warempel, inmiddels zit er zowaar een appel aan!
  • Frambozen: In 2 jaar tijd zijn deze uitgegroeid tot een ware jungle. Dit jaar hebben we dan ook voor het eerst enorme trossen frambozen aan onze struiken.
  • Druiven: De druif groeit als een gek en neemt inmiddels ook onze hele tuin over. Dit jaar hangt hij voor het eerst ook helemaal vol met trossen druifjes.

labels:

Zie ook: