Als je hoort dat je diabetes hebt, vraag je je waarschijnlijk af wat je wel en niet mag eten. Het belangrijkste bij diabetes is dat je gezond eet en extra let op koolhydraten. Dit is belangrijk omdat koolhydraten je bloedsuiker laten stijgen. Je mag nog wel koolhydraten eten, maar verdeel etenswaren met koolhydraten dan goed over de dag. Koolhydraten worden in je lichaam omgezet tot glucose (= bloedsuiker).

Insuline zorgt ervoor dat de glucose opgenomen wordt in je lichaamscellen en je bloedglucosespiegel dus daalt. Bij mensen met diabetes maakt het lichaam te weinig insuline aan of werkt de insuline onvoldoende.

Wat is goede voeding bij diabetes?

Adviezen over voeding bij diabetes spreken elkaar vaak tegen. Heb je diabetes, dan is goede voeding belangrijk om zo gezond mogelijk te blijven. In de Voedingsrichtlijn diabetes staan betrouwbare adviezen. De richtlijn is gemaakt door de Nederlandse Diabetes Federatie (NDF) in samenwerking met het Diabetes Fonds en is geschreven voor zorgverleners.

Wat staat er in de Voedingsrichtlijn diabetes?

In de Voedingsrichtlijn diabetes staan voedingspatronen die geschikt zijn voor mensen met diabetes. Bijvoorbeeld koolhydraatbeperkt, vetbeperkt, mediterraan en vegetarisch/veganistisch. Het helpt zorgverleners om een goed advies te geven. Want iedere persoon is anders, dus ook het beste voedingspatroon verschilt per persoon.

Kies voor kwalitatief goede voeding

De Voedingsrichtlijn adviseert mensen met diabetes een voedingspatroon te kiezen met veel:

  • Groenten en fruit
  • Volkoren graanproducten
  • Noten
  • Peulvruchten, zoals kikkererwten en linzen
  • Plantaardige oliën
  • Voeding met weinig toegevoegde suikers, zout en bewerkt vlees

Haal koolhydraten uit gezonde voedingsmiddelen, zoals: volkorenbrood, zilvervliesrijst, volkorenpasta, groenten, fruit en peulvruchten. Hierin zitten belangrijke voedingstoffen zoals vezels, vitaminen en mineralen. Volkorenbrood bevat veel meer vezels dan bruinbrood. Kies daarom voor volkorenbrood. Let erop dat er een eetbare sticker met volkoren of VK op het brood zit. Of dat er volkoren op de verpakking staat.

Eet en drink minder producten met vrije suikers

Producten met vrije suikers kun je beter zo veel mogelijk laten staan. Vrije suikers zijn de suikers die bijvoorbeeld aan gebak, koekjes, frisdrank, sauzen of cornflakes zijn toegevoegd. Ook honing en de suikers in vruchtensappen zijn vrije suikers. Producten met vrije suikers verhogen je bloedglucose gevaarlijk snel. Bovendien eet je er snel te veel van, waardoor je gewicht toeneemt.

Een paar tips:

  • ‘Natuurlijke suikers’ zoals honing, rietsuiker, palmsuiker, ahornsiroop en agave-siroop zijn niet beter dan gewone suiker. Je lichaam ziet het verschil niet. Suiker is suiker.
  • Als er ‘suikervrij’ op een verpakking staat, betekent dat niet dat er geen suiker in zit. Het product kan dan nog steeds maximaal 0,5 gram suiker per 100 gram of milliliter bevatten. Hetzelfde geldt voor de termen ‘zonder toegevoegde suikers, ‘ongezoet’ of ‘gezoet met zoetstoffen’. Kijk op het etiket goed naar de voedingswaarden en de ingrediëntenlijst.
  • Drink zo min mogelijk frisdrank, vruchtensap, smoothies of fruitshakes. Hier zit veel suiker in. Fruit eten is veel gezonder. Het verzadigt meer en er zitten meer vezels en vitamines in. Kies voor water. Of drink koffie of thee zonder suiker.

Natuurlijk moet je bij een hypo wel snel suiker nemen. De Voedingsrichtlijn adviseert om echte glucose te nemen, zoals dextro’s of vergelijkbare tabletten. Want glucose komt snel in je bloed. Limonadesiroop is een minder goede oplossing. De suiker in limonadesiroop wordt steeds vaker (deels) vervangen door zoetstoffen of fructose. Fructose wordt traag omgezet in glucose, zodat je langer last hebt van je hypo.

Kies voor de juiste vetten

Wat veel mensen niet weten, is dat ook vetten horen bij gezond eten. Het is wel belangrijk om de juiste vetten te kiezen.

Verzadigde vetten

Het verzadigd vet in vlees, vleeswaren, koekjes, snacks, sauzen en kant-en-klaarmaaltijden, is niet gezond. Het vergroot de kans op diabetes type 2. Ook als het verzadigd vet plantaardig is, zoals palmvet, palmpitvet en kokosolie/vet. Dit vet heeft een negatief effect op je cholesterol. Daardoor neemt de kans op hart- en vaatziekten toe.

Maak je minder druk over het verzadigde vet in zuivelproducten. In melk en melkproducten zitten stoffen die helpen om diabetes type 2, hart- en vaatziekten en beroertes te voorkomen. Of je voor volle of magere zuivelproducten moet kiezen, hangt van jouw situatie af. Vraag daarover advies aan een diëtist. Kies in ieder geval melkproducten (zoals yoghurt en kwark) zonder toegevoegde suikers.

Omdat in dierlijke producten meer verzadigd vet zit, is het verstandig om af te wisselen met plantaardige producten. Van beide ongeveer de helft. Wil je vleesvervangers eten? Kies dan een gezonde variant, zoals noten, ei, tahoe/tofu en tempeh en peulvruchten. Kant-en-klare vleesvervangers bevatten namelijk vaak suiker, koolhydraten, verzadigd vet, te weinig eiwit en veel zout.

Onverzadigde vetten

Enkelvoudig onverzadigd vet zit onder andere in olijfolie, raapzaadolie, rijstolie en noten. Deze vetten zijn goed voor je. Ze maken je gevoeliger voor insuline en verminderen de kans op hart- en vaatziekten.

Onverzadigde vetten zitten ook in vette vis, zoals zalm, makreel, haring, forel en sardines. Een keer per week vette vis eten, verlaagt het risico op hart- en vaatziekten. Neem niet steeds dezelfde vis, want sommige soorten bevatten erg veel zout. In magere vis zit weinig onverzadigd vet. Voorbeelden van magere vis zijn kabeljauw, schol, lekkerbekjes, kibbeling en tonijn.

Welk dieet past bij jou?

In de Voedingsrichtlijn staan verschillende voedingspatronen die geschikt zijn voor mensen met diabetes. Er is niet één voedingspatroon dat voor iedereen werkt. Kies iets wat aansluit bij jouw situatie en voorkeur. Alleen dan houd je het langere tijd vol. Een diëtist kan je helpen bij het maken van de juiste keuze. Hieronder staat kort uitgelegd wat de belangrijkste voedingspatronen uit de Voedingsrichtlijn inhouden.

Mediterraan eten

Mediterraan eten komt uit de landen rond de Middellandse Zee. Het staat erom bekend dat het gezonde voeding is. De mediterrane keuken bevat veel groenten, fruit, kruiden, olijfolie, volkorenproducten, peulvruchten, noten, vis en gevogelte. Volgens de Voedingsrichtlijn is het een optimaal dieet om gezond en lekker samen te laten gaan.

Koolhydraatbeperkt eten

Minder koolhydraten eten, kan helpen bij het afvallen en om je bloedglucosewaarden stabiel te krijgen. Hoeveel koolhydraten je het beste kunt minderen, verschilt per persoon. Een sterke koolhydraatbeperking (een ketogeen dieet) wordt afgeraden bij mensen met diabetes type 2 die SGLT-remmers gebruiken. Zij lopen het risico op ketoacidose (verzuring van het bloed). Dit geldt ook voor mensen met diabetes type 1. Daarnaast hebben zij een verhoogd risico op hypo’s bij een ketogeen dieet. Wil je koolhydraatbeperkt gaan eten? Laat je arts en diëtist je begeleiden. Waarschijnlijk moeten je medicijnen aangepast worden. En je diëtist let erop dat je voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt.

Vegetarisch of veganistisch eten

Als je gezond eet volgens de Schijf van Vijf verkleint vegetarisch of veganistisch eten de kans op hart- en vaatziekten. Het kan ook helpen om af te vallen. Let er wel op dat je genoeg eiwit, ijzer, vitamine B1, B2, en vitamine B12 binnenkrijgt. Bijvoorbeeld door ei, peulvruchten, soja, ongezouten noten, pitten, groenten, volkoren graanproducten en zuivel te eten. Of vleesvervangers waaraan dit is toegevoegd. Een diëtist kan je hierover adviseren. Mensen die veganistisch eten, krijgen het advies om extra vitamine B12 te slikken.

Fruit en Diabetes: Welke Soorten te Vermijden

Diabetes, ook wel bekend als suikerziekte, is een aandoening die de manier waarop ons lichaam suikers verwerkt aanzienlijk beïnvloedt. Mensen met diabetes moeten extra voorzichtig zijn met hun voedselkeuze, inclusief fruit. Hoewel fruit vaak wordt beschouwd als een essentieel onderdeel van een gezonde levensstijl, is niet elk fruit geschikt voor diabetici. Om te begrijpen waarom sommige soorten fruit ongeschikt kunnen zijn bij diabetes, is het belangrijk te weten hoe het metabolisme van suiker bij diabetici werkt.

Mensen met diabetes hebben moeite met het reguleren van hun bloedsuikerspiegel, wat vaak wordt veroorzaakt door ofwel onvoldoende insulineproductie of het onvermogen van het lichaam om dit hormoon effectief te gebruiken. Fruit bevat natuurlijke suikers, met name fructose, die snel de bloedsuikerspiegel kunnen verhogen.

Ongeschikt fruit bij diabetes is fruit met een hogere glycemische index, omdat het snelle en sterke verhogingen van de bloedsuikerspiegel veroorzaakt. De glycemische index varieert van 0 tot 100 en onderscheidt voedingsmiddelen op basis van hun effect op de bloedsuikerspiegel. Fruit met een hogere GI (boven de 70) wordt bij diabetes aanbevolen zeer beperkt te consumeren of volledig te vermijden.

Fruit om te vermijden bij diabetes type 2

Dit zijn de meeste ongezonde fruitsoorten (of fruitproducten) die je niet mag eten bij diabetes type 2:

  • Vruchtensap
  • Gedroogd fruit
  • Jam
  • Fruitrepen
  • Bananen
  • Mango
  • Lychees
  • Vijgen
  • Druiven
  • Kersen
  • Ananas
  • Pruimen
  • Watermeloen

Bananen en druiven

Bananen, vaak beschouwd als een gezonde snack, bevatten tamelijk veel suiker, wat vooral een probleem kan zijn bij mensen met ongecontroleerde diabetes. Hetzelfde geldt voor druiven - hoewel ze verfrissend en smakelijk zijn, hebben ze de neiging de bloedsuikerspiegel snel te verhogen.

Gedroogd fruit

Bij het nadenken over welk fruit bij diabetes te eten, moet ook gedroogd fruit worden genoemd. Op het eerste gezicht lijkt gedroogd fruit een gezondere variant van vers fruit, omdat het natuurlijk is en geen toegevoegde chemicaliën bevat. Maar tijdens het droogproces vindt er een concentratie van suiker plaats, waardoor het ongeschikt fruit wordt bij diabetes.

Bewerkte fruitproducten

Niet alleen het type fruit, maar ook de verwerking ervan kan een cruciale rol spelen. Vers fruit heeft een ander effect op de bloedsuikerspiegel dan bijvoorbeeld vruchtensappen of ingeblikt fruit. Sappen missen vaak vezels, die de opname van suikers vertragen, wat leidt tot een snellere stijging van de bloedsuikerspiegel. Als je dus nadenkt over welk fruit je bij diabetes moet kiezen, probeer dan bewerkte varianten te vermijden en geef de voorkeur aan vers, heel fruit.

Geschikte fruitsoorten bij diabetes

Hoewel er veel soorten fruit zijn die ongeschikt zijn bij diabetes, zijn er ook soorten die deel kunnen uitmaken van een uitgebalanceerd dieet voor diabetici. Tot deze soorten behoren bijvoorbeeld bessen zoals frambozen, bosbessen of bramen. Citrusvruchten, zoals sinaasappels en grapefruits, hebben ook een lagere glycemische index en kunnen een goede keuze zijn voor diabetici. Het is echter belangrijk om op de hoeveelheid te letten en het fruit het beste te combineren met eiwitten of vetten, die helpen de bloedsuikerspiegel te stabiliseren.

Wanneer je nadenkt over welk fruit je bij diabetes moet eten, is het altijd goed om de portiegrootte en timing in gedachten te houden. Fruit kan een gezond onderdeel van de voeding zijn, maar het is belangrijk het met mate te consumeren. Het is ook belangrijk om de reacties van je lichaam te volgen. Elk organisme is anders, en wat voor de ene diabeticus werkt, werkt misschien niet voor de andere.

Fruit is een belangrijk onderdeel van een gezonde levensstijl, en zelfs bij diabetes is het niet nodig om het volledig te elimineren. Het is belangrijk te weten welk fruit je bij diabetes in je dieet kunt opnemen en welk fruit je beter kunt beperken of volledig kunt vermijden. Ongeschikt fruit bij diabetes, zoals bananen, druiven of gedroogd fruit, kan een snelle stijging van de bloedsuikerspiegel veroorzaken.

De keuze van fruit is een kwestie van balans en inzicht, en zodra je de basisprincipes begrijpt van hoe suiker in fruit werkt, kun je je dieet effectief beheren en toch genieten van smakelijk en gezond fruit.

Hoeveel fruit mag je per dag?

Ieder stuk fruit heeft een andere samenstelling aan vitaminen en mineralen. Als je dagelijks minimaal 2 porties (200 gram) fruit eet, dan krijg je hiervan genoeg binnen. Varieer zoveel mogelijk tussen verschillende soorten fruit.

Het advies om 2 porties fruit per dag te eten, geldt ook voor mensen met diabetes. Als je diabetes hebt en daar insuline of andere medicijnen voor gebruikt, is het belangrijk om te letten op de hoeveelheid koolhydraten. In fruit zitten koolhydraten en suikers. Afhankelijk van hoe hoog je bloedsuikerspiegel is op het moment dat je fruit wilt eten, kun je kiezen voor een stuk fruit met veel of juist wat minder koolhydraten en suikers.

Hieronder hebben we de hoeveelheden koolhydraten en suikers per stuk fruit op een rijtje gezet. Alles is weergegeven per 100 gram.

Fruitsoort Koolhydraten (per 100g) Suikers (per 100g)
Aardbeien 7.7 g 4.7 g
Blauwe bessen 14.5 g 10 g
Frambozen 12 g 4.4 g
Sinaasappels 12 g 9 g
Appels 14 g 10 g
Bananen 23 g 12 g
Druiven 18 g 15 g
Mango 15 g 14 g
Watermeloen 8 g 6 g

Als je diabetes type 2 hebt, is het verstandig om voor fruit te kiezen met relatief minder fructose, zodat je bloedsuikerspiegel minder snel stijgt. Je hoeft fruit dus zeker niet te laten staan!

Geschikte fruitsoorten

  • Bessen: frambozen, aardbeien, blauwe bessen, bramen, kruisbessen
  • Steenfruit: perziken, nectarines, abrikozen, pruimen
  • Citrusfruit: sinaasappels, grapefruits, mandarijnen, pompelmoes
  • Appels en peren
  • Kiwi's

Combineer fruit met eiwitten en/of vetten om de bloedsuikerstijging te vertragen. Denk aan yoghurt, kwark, noten of zaden. Dan worden de suikers uit het fruit minder snel opgenomen en heb je een minder hoge bloedsuikerpiek. Of eet een portie fruit na je maaltijd. Ook dan hebben de suikers uit fruit een minder groot effect op je bloedsuikerspiegel.

Welk fruit laat je liever staan?

Tropische fruitsoorten zoals watermeloen, ananas, mango en banaan kunnen je bloedsuikerspiegel wél snel laten stijgen. Als je bezig bent met het onder controle krijgen van je bloedsuikerspiegel is het verstandig om voor andere fruitsoorten te kiezen. Ben je hier al wat langer mee bezig en is je suiker beter onder controle? Dan kun je testen wat het eten van dit fruit met je bloedsuikerspiegel doet door je bloedsuiker te meten voor en 1,5-2 uur na de maaltijd.

labels:

Zie ook: