Weet jij wat het meest gegeten dier ter wereld is? Per jaar eet de wereld volgens schattingen 75 miljard kippen. Dat komt neer op 205 miljoen kippen per dag. Daarmee steekt kip met kop en schouders boven de nummer 2 uit: de 14 miljard sardientjes die we jaarlijks consumeren.

Kip kost minder voer dan varken of rund en wordt door alle religies gegeten. De enorme consumptie van sardientjes op de tweede plaats is zorgwekkend. Die sardientjes die we vangen in de oceaan eten we niet alleen maar op, die verwerken we ook tot vismeel en visolie voor veevoer en, je raadt het misschien al, ook voor kippenvoer.

Het eten van veel rood en met name bewerkt vlees zoals vleeswaren wordt in verband gebracht met beroerte, diabetes type 2 en kanker. Vlees heeft veel invloed op het klimaat vergeleken met andere producten: kippenvlees het minste en rundvlees het meest. De wereldwijde toenemende vraag naar vlees leidt tot ontbossing, meer land- en watergebruik en het verdwijnen van regenwoud.

Vlees is het eetbare deel van een landbouwhuisdier of wild. Meestal zijn dit spieren. Soms is dat orgaanvlees, zoals lever. Er bestaat een verschil tussen rood- en wit vlees. Rood vlees komt van runderen, kalveren, varkens, schapen, geiten en paarden. Ook al is het vlees van deze dieren niet altijd duidelijk rood van kleur, toch wordt dit vlees gerekend tot rood vlees.

Soorten Vlees en Bewerkingen

Onbewerkt mager vlees: Vlees waaraan voorafgaand aan de verkoop geen verdere toevoegingen of bewerkingen zijn gedaan. Hieronder valt ook gesneden of gemalen vlees dat geen verdere toevoegingen of andere bewerking heeft ondergaan.

Bewerkt vlees: Vlees dat voorafgaand aan de verkoop is bewerkt om de smaak of houdbaarheid te beïnvloeden door middel van roken, zouten, drogen en/of het toevoegen van conserveringsmiddelen zoals nitraat of nitriet. Het kan hierbij gaan om rood of wit vlees, maar het meeste bewerkte vlees is rood vlees. Hamburger, worst en gemarineerd vlees zijn bewerkt vlees.

Vlees varieert in vetgehalte. Voorbeelden van vette vleessoorten met veel verzadigd vet zijn speklap, gehakt, krabbetjes, lamskotelet en lamskarbonade. Vee gaat van de fokkerij naar een veemesterij. Daar worden de dieren vetgemest tot ze geschikt zijn voor de slacht.

Vleesconsumptie in Nederland

Het vleesverbruik per hoofd van de bevolking was volgens Wageningen Economic Research in 2022 76 kilo. Zo'n 36 kilo daarvan is varkensvlees, 21 kilo pluimveevlees, 15 kilo rundvlees, 1 kilo kalfsvlees en 1 kilo schapen- en geitenvlees. Dit is op basis van karkasgewicht (inclusief botten).

Op basis van de voedselconsumptiepeiling van het RIVM uit 2019-2021 blijkt dat de consumptie van vlees de afgelopen jaren is gedaald. Per dag eten we in Nederland gemiddeld 87 gram vlees. Dat is 18 procent minder dan in de periode 2007-2010. De consumptie is het hoogst onder mannen van 18-50 jaar (116 gram per dag).

Meer dan de helft van het vlees dat we eten is bewerkt vlees. Volwassenen eten gemiddeld 69 gram rood en/of bewerkt vlees per dag. Voor mannen is dit gemiddeld 85 gram en voor vrouwen 54 gram. Meer dan 25% van de volwassen mannen eet 100 gram of meer rood en/of bewerkt vlees per dag.

Bewaren en Bereiden van Vlees

Voor de houdbaarheid van vlees is het belangrijk om dit goed en veilig te bewaren. Leg rauw vlees en rauwe vleesproducten na het boodschappen doen zo snel mogelijk in de koelkast. Neem een koeltas mee naar de winkel als het erg warm is. Zorg ervoor dat de koelkast goed koud is.

Let op de TGT-datum (‘te gebruiken tot’) op de verpakking. Haal vlees niet te lang voor het bereiden uit de koelkast. Bewaar bereid vlees maximaal 3 tot 4 dagen in de koelkast. Bewaar geen vlees dat overbleef bij de barbecue.

Rauw gemalen vlees in een geopende verpakking kan maximaal 1 dag in de koelkast worden bewaard en 2 tot 3 maanden in de diepvries. Vlees dat kort houdbaar is en snel bederft heeft een ‘te gebruiken tot-datum’ (TGT). Producten die minder snel bederven hebben een ‘ten minste houdbaar tot-datum’ (THT).

Vlees kan ook in de diepvries bewaard worden bij een temperatuur kouder dan -18°C. Voor verschillende soorten kip, rundvlees en varkensvlees gelden verschillende bewaartijden voor de diepvries. Vlees verliest bij het invriezen aan kwaliteit omdat het uitdroogt en de celwanden kapot gaan door het water dat dan kristalliseert.

Vlees kan op allerlei manieren worden bereid: van koken, bakken en grillen en roerbakken tot barbecueën. Vlees krimpt ongeveer een kwart bij bereiding door verlies van vocht en vet.

Om een voedselinfectie te vermijden is het belangrijk hygiënisch te werken en kruisbesmetting te voorkomen. Als je vlees uit de diepvries gaat eten, moet je het eerst ontdooien. Ontdooi bevroren producten in de koelkast, op een afgedekt bord of in een afgedekte schaal. Zo krijgen bacteriën geen kans en blijft het vlees lekker sappig.

Voedingswaarde en Gezondheid

Mager onbewerkt vlees staat in de Schijf van Vijf en past in een gezond voedingspatroon. Vlees is rijk aan de vitamines B1, B6 en B12 en het mineraal zink. Daarnaast levert het vitamine B2 en de mineralen ijzer, fosfor en seleen. Lever is bovendien rijk aan vitamine A. Vlees bevat van nature eiwit en vet. Er zitten geen koolhydraten in. De hoeveelheid eiwit en vet staan met elkaar in verband.

Er is inmiddels voldoende wetenschappelijk bewijs voor de relatie tussen het eten van veel rood vlees en vooral bewerkt vlees, en het risico op bepaalde soorten kanker (waaronder darmkanker), het risico op diabetes type 2 en op beroerte.

De Gezondheidsraad geeft aan dat een hoge consumptie (100 tot 120 gram per dag) van rood vlees (zowel bewerkt als onbewerkt) samenhangt met een 10% hoger risico op darmkanker en 20% hoger risico op longkanker. Een hoge consumptie (meer dan 50 gram per dag) van bewerkt vlees (zowel rood als wit) hangt samen met een 15% hoger risico op darmkanker.

De Gezondheidsraad geeft aan dat er een verband is tussen het eten van veel rood en bewerkt vlees en beroerte. Een hoge consumptie (100 tot 120 gram per dag) van rood vlees hangt samen met een 10% hoger risico op een beroerte. Een hoge consumptie (meer dan 50 gram per dag) van bewerkt vlees hangt samen met een 10% hoger risico op beroerte. Verzadigd vet en zout spelen hierbij mogelijk een rol.

De Gezondheidsraad geeft aan dat er een verband is tussen het eten van veel rood en bewerkt vlees en diabetes type 2. Een hoge consumptie (100 tot 120 gram per dag) van rood vlees hangt samen met een 15% hoger risico op diabetes type 2. Een hoge consumptie (meer dan 50 gram per dag) van bewerkt rood vlees hangt samen met een ongeveer 20% hoger risico op diabetes type 2.

Risico's en Veiligheid

Rauw vlees kan besmet zijn met ziekmakende bacteriën, zoals salmonella of E. coli. Ook parasieten zoals Toxoplasma gondii kunnen in rauw vlees voorkomen. Deze zijn vooral gevaarlijk voor zwangeren.

Eet geen rauwe kip of varken. Deze vormen een extra risico voor ziekteverwekkers. Voor kip en gemalen vlees (zoals gehakt of worst) geldt: Verhit het door en door voordat je het opeet om voedselinfecties te voorkomen.

Jonge kinderen, ouderen, mensen met een verminderde weerstand en zwangeren wordt afgeraden rauw vlees te eten, zoals tartaar en carpaccio. Dit zijn risicovolle producten. Eet geen vlees dat niet goed verhit is. Je kunt dan besmet raken met ziekmakende bacteriën, zoals salmonella, E.

Dieren kunnen dierziekten oplopen als BSE, TBC, mond- en klauwzeer en Q-koorts. Ze worden voor de slacht op deze ziekten gecontroleerd en zo nodig vernietigd.

Door vee kunstmatige of natuurlijke hormonen toe te dienen, kan de productie van vlees worden vergroot. De Europese Unie (EU) heeft dat verboden, omdat het toedienen van hormonen gezondheidsrisico’s kan hebben voor de consument. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) ziet toe op hormoongebruik.

Aanbevelingen en Alternatieven

Het advies is om niet meer dan 500 gram vlees per week te eten, inclusief vleeswaren. Eet daarbinnen maximaal 300 gram rood vlees, zoals rundvlees en varkensvlees. Dit is een maximum, minder of geen vlees eten kan ook.

Onbewerkt mager vlees staat in de Schijf van Vijf. Het advies is om een keer per week vis te eten en een of meerdere dagen per week vegetarisch te eten. Binnen de Schijf van Vijf draait het om afwisseling tussen dierlijke en plantaardige producten.

Wil je minder vlees eten? Bewerkt vlees, vleeswaren en vette vleessoorten staan niet in de Schijf van Vijf. Vanwege de negatieve effecten op de gezondheid geldt het advies niet te vaak vleeswaren, bewerkt vlees en vette vleessoorten te eten.

Vleesconsumptie wereldwijd

De nummer één en twee meest gegeten vleessoorten zijn niet verrassend: varkensvlees en kip. Op de derde plaats zou je dan misschien rundvlees verwachten, maar die staat pas op de vijfde plek. Daarboven komen eerst nog paarden en kamelen.

Misschien vind jij het heel erg zielig om van een paard te smikkelen, maar in veel landen denken ze daar helemaal niet anders over dan over een koe of varken. In China, Japan en Mexico, maar ook dichterbij in Zwitserland en Duitsland staat er regelmatig paardenvlees op het menu. En dat kamelenvlees? Dat wordt in Sudan gegeten, maar ook in Kenia en Somalië.

Top 10 Meest Gegeten Vleessoorten Wereldwijd (volgens FOA):

Rang Vleessoort Productie (miljoen ton)
1 Varken 112
2 Kip 109
3 Paard 78
4 Kameel 71
5 Rund en buffel 67
6 Geit en schaap 14
7 Eend 4.4
8 Gans en parelhoen 2.7
9 Konijn 1.7
10 Overig 1.6

De Snit van Vlees

Het begrip 'snit' staat voor de manier waarop het vlees wordt verdeeld. Een slachtdier is namelijk veel te groot om zo te bereiden en te eten en moet dus verdeeld worden. Dat gebeurt op basis van de verschillende vleesstukken. Zo is het ene stuk lekker mals en snel te bereiden en het andere stuk heeft uren nodig om gaar te worden.

De ham van het varken is een mooi gesloten geheel en kan prima tot een droge rauwe ham verwerkt worden terwijl de kop eigenlijk alleen maar geschikt is om te koken voor de zult. Blijf je binnen de Nederlandse normen dan moet je het begrip snit nog wat ruimer nemen. Zo spreek je van een slechte snit wanneer een lap vlees rafelig is gesneden of een afgehakte karbonade vol splinters zit. Van jouw slager mag je een strakke snit verwachten.

Vlees van Verschillende Dieren

Een vleesvarken is een varken dat gefokt wordt voor productie van varkensvlees. In Nederland werden in 2010 ruim 12 miljoen varkens gehouden, waarvan bijna 6 miljoen vleesvarkens.

Lamsvlees is in Nederland de laatste jaren een stuk bekender geworden doordat het vlees bij allochtonen veel gegeten wordt en omdat we zelf met deze verfijnde vleessoort kennis maakten tijdens buitenlandse reizen.

De Nederlander eet over het algemeen kipdelen van jonge haantjes. Deze worden geslacht als ze ongeveer 6 weken zijn. Na het slachten worden de meeste haantjes verdeeld in allerlei onderdelen die elk hun eigen bereiding kennen. We kennen onder andere: kipfilet, vleugels, poten.

Krokodillenvlees is meestal maar bijzaak omdat krokodillen voornamelijk worden gefokt voor hun leer. Dat gebeurt op de krokodillenboerderij. Het meest geïmporteerde krokodilvlees is dat van de Nijlkrokodil. Het vlees van de krokodil is blank, bijna wit van kleur. De smaak doet denken aan kip, kikkerbillen e.d.

De Australische regering bepaalt jaarlijks de aantallen kangoeroes die geschoten mogen worden. Dat afschieten is noodzakelijk omdat er in Australië te veel kangoeroes zijn. Het vlees van de kangoeroe heeft vrijwel de zelfde kleur als het rundvlees en is heel mager. De smaak houdt het midden tussen rundvlees en wild.

Vanuit Zuid-Afrika wordt er regelmatig geitenvlees aangeboden. De smaak ligt tussen lam en hertenvlees, maar het is veel magerder dan de meeste vleessoorten.

Struisvogelvlees heeft een laag cholesterol- en vetgehalte, een behoorlijk proteïnegehalte en bevat weinig calorieën. Deze combinatie voldoet aan de huidige voedingsnormen en eisen.

Een kameel heeft een behoorlijke hoeveelheid vlees. De borst, ribben en lendenen behoren tot de favoriete onderdelen, maar de bult wordt beschouwd als een delicatesse en is het meest favoriet. Velen hebben gezegd dat kamelen vlees smaakt als grof rundvlees en dat oudere kamelen zeer taai en minder smaakvol kunnen zijn.

Trends in Vleesconsumptie

De hoeveelheid vlees en vleeswaren die we in Nederland consumeren is in 2019 opnieuw gestegen. In 2018 werd ook al een stijging in de vleesconsumptie geconstateerd.

We eten het meest varkensvlees met zo'n 18,5 kilo per jaar. Kippenvlees is een goede tweede met 11,5 kilo. Rund was goed voor 8 kilo per jaar.

Die lopen niet gelijk met onze werkelijke consumptie. De Schijf van Vijf adviseert iedereen die vlees wil eten niet meer dan een pond vlees en vleeswaren per week op tafel te zetten. De hoeveelheid rood vlees (dit komt van het rund, het varken, de geit en het schaap) heeft hierin een aandeel van niet meer dan 300 gram.

Kip is een van de meest veelzijdige vleessoorten en wordt wereldwijd op talloze manieren bereid. Van pittige gegrilde kip in Portugal tot romige curry’s in India-elk land heeft zijn eigen unieke manier om kip te serveren.

De Veelzijdigheid van Kip

Kip is een van de meest gegeten vleessoorten ter wereld. Of je nu van gegrild, gebakken, gestoofd of gefrituurd houdt, kip past in vrijwel elk gerecht. Een van de grootste voordelen van kip is de neutrale smaak.

Afrikaanse varkenspest wakkert wereldwijd de consumptie van pluimveevlees verder aan dit jaar. De consumptie van kip stijgt wereldwijd al jaren achtereen. Dit jaar zet die stijging onverminderd voort, is de verwachting van deskundigen.

Varkensvlees was heel lang het meest geconsumeerde vlees wereldwijd, maar sinds de eeuwwisseling is sprake van een nek-aan-nekrace tussen varken en kip. De meest recente verdelingscijfers van Our World Data uit 2014 geven aan dat toen mondiaal gemiddeld 16 kilo varkensvlees werd gegeten en 15 kilo pluimveevlees. Het is aannemelijk dat er nu stuivertje is gewisseld.

Pluimveevlees heeft de wind in de zeilen, volgens LTO-ledenblad Nieuwe Oogst. De milieu-impact van pluimveevlees en ook die van varkensvlees is kleiner dan die van rund- en lamsvlees.

labels: #Vlees

Zie ook: