Een aardappelgratin is een ovenschotel met fijngesneden aardappelen, room en kaas. Het is een klassieker uit de Franse keuken, afkomstig uit de regio Dauphiné. Dunne plakjes aardappel zuigen de room op tijdens het koken, waardoor ze heerlijk zacht worden en smelten op de tong. De room dikt in tijdens het bakken en vormt een zijdezachte coating om elke aardappelschijf, zonder uitzondering.

Voor een aardappelgratin kun je het beste vastkokende aardappelen gebruiken. Aangezien de gratin lang in de oven moet en je geen romige puree wilt aan het einde, is dit de perfecte aardappel. Vastkokende aardappelen bevatten al weinig zetmeel. Deze aardappelen blijven relatief lang goed en behouden ook hun vorm bij een lange kooktijd.

De Basis van een Perfecte Gratin

Kort door de bocht is een aardappelgratin een ovenschotel met fijngesneden aardappelen, room en kaas. De gekookte aardappelschijfjes verdwijnen in een ovenschaal, waarover je een op smaak gemaakt slagroommengsel giet. De rest doet de oven voor je!

Slechts vijf ingrediënten zijn alles wat u nodig heeft voor aardappelschotel, een wonder van comfort food. Om dunne plakjes te krijgen die allemaal dezelfde dikte hebben, kun je het beste een mandoline (schaaf) gebruiken. Bij het maken van een gratin is het belangrijk dat alle aardappelplakjes dezelfde dikte hebben. Dit is belangrijk voor een goede garing. Dikke aardappelschijfjes hebben logischerwijs wat langer de tijd nodig dan dunne schijfjes.

Leg de aardappelschijfjes dakpansgewijs in de ovenschaal. Zo raakt elk plakje de onderkant en steekt het er ook een stukje bovenuit. Vet een ovenschaal (circa 20×30 cm) in met wat zachte boter. Beboter de schaal. Vet de ovenschaal goed in met boter. De boter voegt namelijk ook nog smaak toe aan het gerecht.

Verdeel een laag aardappelschijfjes over de bodem. Bestrooi met wat zout en royaal versgemalen peper. Herhaal dit tot met de helft van de aardappelschijfjes. Giet er de helft van de melkroom erover. Ga verder met de aardappelschijfjes tot ze op zijn. Giet de rest van de melkroom erover. De aardappels moeten net niet helemaal onderstaan, zoniet, voeg dan nog een extra scheutje room of melk toe.

Nootmuskaat is de perfecte partner voor romige aardappelen, dankzij zijn warme, lichtzoete smaak die de aardse smaak van de aardappelen aanvult. Vers geraspt geeft het een houtachtig aroma met een vleugje warmte af dat moeiteloos samensmelt met de zachte, troostrijke tonen van de aardappelen.

Verwarm de oven voor op 180 °C. Verwarm eerst de oven voor op 200 graden. Verwarm de oven voor op 160°C en bedek de schaal met aluminiumfolie. Strooi de kaas erover en bak gedurende 30 minuten tot de aardappelen gaar en goudbruin zijn. Zet de ovenschaal 40 minuten in de oven op 200 graden. Zet de schaal vervolgens voor minstens 1 uur in de oven. Haal na 1 uur de folie eraf en bestrooi de bovenste laag met nog wat kaas voor een gegratineerd laagje. Zet de schaal dan nog 5 tot 10 minuten onder de gril.

Voordat je de gratin uit de oven haalt test je met een vork of de aardappels zacht en gaar zijn. Bovenkant gaat te hard?

Variaties en Smaakmakers

Dit recept houdt het klassiek, maar een paar extra aanpassingen kunnen aardappelschotel nog meer karakter geven. Voor een kruidige toets geeft verse tijm een lichte aardse smaak met een vleugje citroen, waardoor de romige saus niet te zwaar aanvoelt. Een beetje warmte komt van nature met knoflookpoeder. Het doet zijn magie op de achtergrond en voegt zachte zoetheid en diepte toe. In tegenstelling tot verse knoflook, die scherp kan zijn, mengt knoflookpoeder naadloos in de room.

Meng slagroom en melk in een schenkkan met de uitgeperste knoflook. Giet de slagroom, melk en knoflook in een grote steelpan en breng het geheel aan de kook. Zet een pannetje op laag vuur en voeg de room, zout, peper, bosje verse tijm, gepelde knoflookteentjes en sjalotjes toe. Laat het geheel vervolgens op laag vuur inkoken, maar laat de room niet koken. Gooi de knoflook weg en giet er dan genoeg van de room overheen zodat alle lagen doordrenkt zijn.

Persoonlijk vind ik groene groentes erg lekker bij een gratin. Sperziebonen of het meer chique broertje van de sperzieboon, haricot verts, zijn goede kandidaten. Maar ook gegrilde wortels uit de oven smaken er heerlijk bij. Met de feestdagen wordt aardappelgratin veel als bijgerecht geserveerd en dan ben je op zoek naar wat meer feestelijke combinaties. Omdat gratin een Frans gerecht is wordt het veel bij stoofvlees geserveerd, maar een vegetarische stoofschotel is ook een optie.

De Juiste Kaas Kiezen

Zonder kaas geen aardappelgratin natuurlijk. In het originele recept voor gratin dauphinois zit helemaal geen kaas. Met kaas heet het een gratin savoyard. Ook goed. Maar kaas kan ervoor zorgen dat er veel meer smaak aan het gerecht zit. Strooi bijvoorbeeld tussen elk laagje wat kaas. Voor meer pit kun je sterkere kaas gebruiken, maar voor een lichtere smaak kun je beter neutrale kaas gebruiken. Wil je de lekkerste kaaskorst bekomen en écht scoren bij je tafelgenoten? Dan vind je hier welke tekortkomingen voorverpakte gratinkaas heeft en hoe je de beste kaas moet kiezen om een crispy resultaat te bekomen.

Welke soort kaas kan ik het beste gebruiken? Eigenlijk kun je alle soorten kaas gebruiken die je maar lekker vindt! Persoonlijk vind ik ‘gewone’ geraspte kaas het meest lekker erbij, of Emmentaler of Parmezaanse kaas. Ik kies voor Uniekaas. Ik kies voor dit recept voor Uniekaas belegen. Belegen kaas is de échte Nederlandse kaas. Met een volle en stevige smaak. Uniekaas maakt dit al 60 jaar met vast recept.

Bedwing alleen de verleiding om teveel kaas toe te voegen, daar wordt het gerecht beslist te zwaar van. Een klein handje als verdieping van de smaak is meer dan voldoende. Gruyère is een Zwitserse kaas en werd vernoemd naar de stad Gruyères. Belangrijk om te weten is dat dit een officiële erkende kaas is mét een keurmerk. Voor tartiflette bijvoorbeeld, een typisch gerecht uit de Savoie, gebruik je een hele reblochon in tweeën gesneden.

Gratineren gaat toch weer het beste met plakjes of stukjes Mozzarella erover verdeeld. Emmentaler en Gruyère zorgen voor een krokanter korstje en een pittigere smaak. Er is echter ook een speciale kant-en klare gratinkaas verkrijgbaar in de meeste supers. Je kunt ook een gratin maken met slechts één kaassoort om de smaak van de kaas extra te benadrukken. Gebruik daarvoor de Geraspte Emmental, Geraspte Cheddar of Geraspte Mozzarella van Vache Bleue.

Serveertips

Zoek een paar partners voor de aardappelen en verander dit eenvoudige bijgerecht in een volwaardig feestmaal. Serveer ze met gebraden kip of rundvlees, zodat de aardappelen alle vleessappen kunnen opvangen. Voeg een frisse groene salade of gestoomde groenten toe om het geheel wat lichter te maken. Combineer ze met een sappige steak of een gebraden lam, en de romige lagen zullen de rijke sappen helemaal opnemen. Voor groenten kun je ze beschouwen als het canvas voor je culinaire creativiteit.

Aardappelgratin is de definitie van gezellige Franse keuken. Deze klassieker komt uit de regio Dauphiné in het zuidoosten van Frankrijk, gelegen tussen de Alpen en de Rhône-vallei, waar koude avonden vragen om warme, troostrijke gerechten. Vers uit de oven is de gratin smeuïg, dus lastig te snijden. Idee: bak hem van tevoren. Laat afkoelen en snij in de schaal in keurige vierkanten.

Een aardappelgratin maakt elk diner net een tikkeltje chiquer. Het is in principe heel simpel om te maken, maar door net dat beetje extra werk te doen maak je de aardappelgratin nog lekkerder.

Zoals ik al zei, voor mij is een aardappel gratin het ultieme bijgerecht en deze mag tijdens de feestdagen dan ook absoluut niet ontbreken. Zoek jij dus nog een lekker bijgerecht voor tijdens de kerst?

labels: #Aardappel

Zie ook: