In de herfst en het voorjaar worden onze weilanden bezaaid met vallende bladeren, eikels en andere boomvruchten. Hoewel dit er misschien onschuldig uitziet, zijn ze niet allemaal zonder gevaar. Niet alleen eikels, maar ook zaden en bladeren van de esdoorn kunnen ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken. Daarnaast kun je over het algemeen bomen en struiken die in de winter groen blijven, scharen onder de giftige soort.

Eikels zijn een belangrijke bron van voedsel voor verschillende dieren die in het bos leven. Muizen, eekhoorns, vogels of zwijnen eten er graag van, eekhoorns leggen bijvoorbeeld een voorraad aan van de eikels om de winter te overleven. Eikels zijn veel gebruikt voor het wintervoer van varkens.

Eikels en hun giftigheid

Veel mensen weten niet dat eikels voor grote groepen dieren erg giftig kunnen zijn! Met name voor grote grazers als runderen, paarden en schapen. Eikels worden wel gegeten door vogels en kleine knaagdieren. Deze beesten zorgen dan ook voor de verspreiding van eiken door Nederland. Kleine knaagdieren als eekhoorns verzamelen in de herfst eikels om en wintervoorraad mee aan te leggen. De eekhoorn begraaft deze voorraad onder de grond. Soms heeft de eekhoorn deze voorraad niet nodig, soms vergeet de eekhoorn waar hij de voorraad had begraven.

Net als bij mensen, zijn ook paarden verschillend in voorkeur voor voedsel en smaak. Veel paarden houden niet van eikels, omdat ze erg bitter van smaak zijn, anderen vinden ze juist erg lekker! Hoort jouw paard bij de laatste groep? Dan liggen er wel enkele risico’s op de loer.

De risico's van tannines

Als je paard enkele rijpe eikels heeft gegeten is er meestal niets aan de hand. Maar vooral de onrijpe groene eikels en ook de groene bladeren van de eik bevatten veel van de stof tannine. Er bestaan tannines die goed zijn voor dieren, maar eikels bevatten tannines die giftig kunnen zijn. De tannines in eikels kunnen niet alleen giftig zijn voor paarden, maar ook voor runderen, schapen en geiten. Een grote dosis tannine kan vergiftigingsverschijnselen veroorzaken en in het ergste geval kan je paard er zelfs aan overlijden. Oppassen geblazen dus!

Bepaalde tannines binden zich aan eiwitten en ijzer in de darmen van het paard, waardoor er eiwit- en ijzertekorten kunnen ontstaan. Tannines tasten namelijk de darmwand van het paard aan waardoor er mogelijk maagzweren, maagdarmontstekingen, maagdarmverstoppingen en bloedarmoede kunnen ontstaan. Tannine en zijn stofwisselingsproducten veroorzaken in het lichaam onder andere schade aan de bloedvaten (gevolg: oedeem), darmen en nieren.

Symptomen van eikelvergiftiging

Verminderde eetlust, sufheid en koliekverschijnselen zijn meestal de eerste symptomen van een paard met een eikelvergiftiging. Daarnaast heeft de urine een donkerdere kleur dan normaal en kan je paard last hebben van (bloederige) diarree en een gevoelige buikstreek. De donkere kleur van de urine duidt op nierproblemen. Tannines kunnen de eiwitten van de nieren beschadigen met als gevolg een aangetaste nierfunctie, je paard kan hier zelfs aan overlijden.

Ook honden kunnen ziek worden na het eten van eikels. Eikels bevatten een hoog gehalte aan looizuur (tannine) wat giftig is voor honden. De eerste symptomen van zo’n eikelvergiftiging zijn buikpijn, misselijkheid en braken vaak gevolgd door diarree. Je hond kan in eerste instantie rusteloos zijn, maar later zie je vaak dat sloomheid op de voorgrond komt te staan.

Behandeling van eikelvergiftiging

Heb je het vermoeden dat jouw paard een eikelvergiftiging heeft opgelopen? Dan is het verstandig om zo snel mogelijk de dierenarts te raadplegen. Het stadium van de vergiftiging zal dan eerst worden vastgesteld, waarna er verschillende mogelijkheden voor de behandeling zijn. De behandeling bestaat uit ondersteunende therapie, een specifieke behandeling is niet bekend. Ernstig aangetaste dieren kunnen vaak niet gered worden. Uiteraard moeten de dieren verwijderd worden van de risicopercelen.

Als je hond een eikelvergiftiging heeft opgelopen, zal hij of zij behandeld moeten worden. Soms zal de dierenarts je hond laten braken om achtergebleven eikels uit de maag te verwijderen. Daarnaast zullen de maagdarmproblemen moeten worden aangepakt. Bloedonderzoek kan nodig zijn om vast te stellen of de nierfunctie nog voldoende is. Is dit niet het geval dan zal het dier een infuus krijgen en opgenomen moeten worden in de dierenkliniek.

Preventie van eikelvergiftiging

Staan er eikenbomen vlak naast de wei? Is de wei wat kaal? Dit vergroot de kans dat je paard eikenblad en eikels zal gaan eten als die er liggen. Naast eikels kan ook de gewone Esdoorn voor serieuze problemen zorgen vooral in het voor- en najaar. De aandoening kan zeer snel dodelijk zijn, vaak binnen 72 uur na de eerste symptomen. Atypische myopathie vereist onmiddellijke veterinaire zorg.

Check je weiland! Staan er esdoorn bomen in de buurt, wees dan extra alert. Check of er gevaarlijke bomen of struiken in de buurt van je weiland staan. Bomen zoals eiken, esdoorns en groenblijvende struiken zoals buxus en taxus zijn vaak te vinden in de omgeving van weilanden.

Loop regelmatig een rondje door je wei en ruim bladeren en eikels op. Vooral in de herfst en het voorjaar kunnen giftige bladeren, zaden en vruchten zoals eikels en esdoornzaden op de grond vallen. Zorg voor voldoende ruwvoer. Een paard dat genoeg hooi of gras heeft, zal minder snel geneigd zijn om van de grond te eten. Zet risicogebieden af.

Door bewust om te gaan met de omgeving van je paarden en regelmatig de weide op te ruimen, kun je de kans op vergiftiging aanzienlijk verkleinen.

Extra tips voor hondenbezitters

Let vooral met honden die graag van de grond eten en onderzoekende pups en pubers daarom goed op dat ze geen eikels eten. Houd ze aan de lijn en leid ze af op plekken waar veel eikels liggen.

Overzicht van giftige stoffen en hun effecten

Bron Giftige Stof Effecten
Eikels (vooral groene) Tannine Eiwit- en ijzertekorten, maagzweren, darmontstekingen, nierbeschadiging
Esdoorn (zaden en bladeren) Onbekend Atypische myopathie (spierziekte)
Groenblijvende planten (taxus, buxus) Verschillend per plant Ernstige gezondheidsproblemen

De herfst en het voorjaar brengen meer gevaren met zich mee voor paarden dan je op het eerste gezicht zou denken. Naast eikelvergiftiging en de gevaren van de esdoorn, kunnen groenblijvende planten zoals taxus en buxus ook ernstige gezondheidsproblemen veroorzaken.

Wees alert en bescherm uw dieren tegen de gevaren van eikels en andere giftige stoffen in de natuur!

labels: #Ei

Zie ook: