Welke groenten in de tuin kweken

Een vierkante meter lijkt misschien niet veel, maar met wat slim puzzelwerk kun je gedurende een volledig moestuinseizoen tot wel 20 verschillende groentesoorten kweken. Het aantal vakken in je moestuinbak bepaal je zelf. Het is echter belangrijk ervoor te zorgen dat elk vak niet kleiner is dan 30 bij 30 centimeter; je goenten hebben immers wat ademruimte nodig om optimaal te kunnen goeien.

Eerste stappen in de groenteteelt

Als dit je eerste moestuinervaring is, begin dan met groenten die snel groeien en weinig aandacht nodig hebben: denk aan snij- en pluksla, postelein, rucola, radijzen, rode bietjes, snijbiet, worteltjes, bonen en uien. Voor kruiden zijn bieslook, peterselie en koriander makkelijke opties. Kolen vereisen iets meer ervaring, dus bewaar die voor later.

Supersnel resultaat: pluk- en snijsla, rucola en radijsjes oogst je al zo'n 6 weken na het zaaien. Ook spinazie en postelein gaan snel. Ervaren tuiniers zaaien hun gewassen vaak zelf, maar met plantgoed gaat het kweken veel sneller en gemakkelijker. Vooral voor beginners is het motiverend om al vroeg in het voorjaar slaplantjes te zien opkomen in de moestuinbak, in plaats van te wachten tot de gezaaide sla wat omvang krijgt.

Echter, sommige groenten zoals wortelen, pastinaak en radijzen kun je niet als plantgoed kopen; je moet ze altijd zelf zaaien. Hun lange wortels maken ze namelijk moeilijk te verplanten.

Geschikte groenten voor een kleine tuin

Niet iedereen beschikt helaas over een enorm stuk grond om een eigen moestuin aan te leggen. Gelukkig zijn er voldoende groenten die je niet alleen in een moestuin, maar ook in een pot kunt kweken. Ideaal als je niet zoveel ruimte, of bijvoorbeeld alleen een balkon hebt.

Hier zijn enkele groenten die het goed doen in een vierkante meter moestuin:

• Tomaten: Je kunt misschien geen grote tomaten oogsten in een vierkante meter tuin, maar kerstomaten zijn zeker het proberen waard. Ze nemen minder ruimte in beslag en zijn ook nog eens decoratief. Met variëteiten zoals de gele Yellow Pearshaped, de zwarte Black Cherry of de zoete Sweetie heb je heerlijke tomaatjes om van te genieten als tussendoortje. Plant één plant per vak. Je kunt ervoor kiezen om ze binnen voor te zaaien of met plantgoed te beginnen. Zorg ervoor dat je ze rijkelijk water geeft aan de basis, vermijd de bladeren, en binnen een paar maanden kun je genieten van je eerste oogst. Gebruik een tomatenspiraal of bamboestok om de planten te ondersteunen en bind ze stelselmatig vast met clips of bindbuis. Vergeet niet om wat basilicum tussen je tomaten te planten, want die combinatie is overheerlijk!
• Pepers: Pepers zijn zeker het proberen waard! Ze nemen niet veel ruimte in en leveren een flinke oogst op. Bovendien zijn ze minder vatbaar voor ziekten dan tomaten en hebben ze minder verzorging nodig.
• Bonen: Lage struikboontjes zijn perfect voor een vierkante meter moestuin. Ze groeien maximaal een halve meter hoog en als je kiest voor kleurrijke variëteiten zoals de gele boterboon Monte Gusto of de rode Big Borlotto, voegen ze ook nog eens een decoratief element toe. Laat de bonen een nacht weken in water. Maak vervolgens per vak, in een driehoek, 3 putjes van 5 centimeter diep en plaats in elk putje 3 bonen, dus in totaal 9 bonen. Bedek de putjes en geef water. Na 1 tot 2 weken zullen de bonen boven de grond verschijnen. Als alle 9 bonen opkomen, dun ze dan uit naar één boon per putje.
• Koolrabi: Koolrabi is gemakkelijker te kweken dan bloemkool en broccoli, en het groeit snel: al na iets meer dan 2 maanden kun je ervan genieten. Vooral de blauwe of paarse variant zoals Blaro, voegt een mooie touch toe aan je moestuin. Je kunt ze zaaien of als plantjes in de grond zetten voor een sneller resultaat. In een vak van 30 x 30 cm passen net 4 plantjes.
• Radijs: Radijszaden zijn vrij groot, dus ze zijn gemakkelijk te zaaien en je hoeft ze niet uit te dunnen. Ze zijn al binnen een paar weken klaar voor de oogst. Radijsjes groeien snel en kun je al na 4-6 weken oogsten. Ze hebben weinig verzorging nodig en zijn dus ideaal voor beginners. Bovendien kun je ze het hele seizoen zaaien, en is het blad ook lekker in stamppotjes, soep en roerbakgerechten.
• Sla: Salanova slasoorten groeien makkelijk en snel en krijgen een enorme hoeveelheid blad dat ongeveer even groot is. Bovendien schieten de kroppen pas laat door, waardoor je er maandenlang van kunt oogsten. Wij hebben er vier: de Crispy rode pluksla, Groene Batavia, Rode Botersla en Eikenbladsla. Sla zoals rucola en eikenbladsla kun je prima in potten zaaien. Je oogst wanneer je het nodig hebt, waarna de plant opnieuw slablaadjes produceert.
• Rucola: Rucola of raketsla heeft een pittige, nootachtige smaak. Groeit probleemloos en supersnel, en is bijna het hele jaar door te telen.
• Andijvie: Wij telen een fijn oud ras andijvie dat je vooral zaait voor gebruik in het najaar.
• Winterpostelein: Deze lekkere en supergezonde plantjes zijn (nog) vrij onbekend in Nederland, maar groeien als een tierelier. Ze kunnen uitstekend tegen kou en je kunt meerdere keren van de plantjes oogsten. Enige minpuntje is dat winterpostelein zich wel heel makkelijk uitzaait. Winterpostelein groeit de hele winter langzaam door. Het kan zelfs tegen flink wat vorst en als je er wat vanaf knipt groeit het gewoon weer aan. Ideaal voor vers groen in de winter.
• Palmkool: Dit is verreweg mijn favoriete koolsoort. Palmkool is supergezond, groeit mooi omhoog en kan uitstekend tegen vorst. Helaas zijn de rupsen van vlinders ook dol op het blad, dus die moet je goed in de gaten houden. Van palmkool kun je het hele jaar oogsten.
• Spinazie: Spinazie kun je prima planten in een pot. Kies er voor om maar één spinazieplant per pot te kweken. Je hebt een pot nodig met een doorsneden van ongeveer 20 centimeter doorsnede. Spinazie is één van de gewassen die het beste groeit in schaduw, dus zorg ervoor dat de plant zoveel mogelijk uit het directe zonlicht blijft.
• Wortels: Ook wortels kunnen gekweekt worden in een pot. De meest geschikte wortelsoort voor het kweken in een pot is de Parijse markt. Dit blijven kleine bolletjes en hebben daarom een minder diepe pot nodig. Wil je andere wortels gaan kweken? Zorg dan voor een diepe pot. Wortels hebben namelijk lange wortels. Kies voor een pot van minimaal 25 cm diep. Zorg ervoor dat de bodem vochtig genoeg blijft en niet uitdroogt, maar pas op dat het geen zwembad wordt dan ontstaat er wortelrot.
• Komkommers: Wie houdt er nu niet van frisse komkommer als snack, door een salade of op brood? Komkommers kun je in de maanden februari, maart en april binnen zaaien en de plant vanaf april naar buiten verplaatsen. Voor het beste resultaat laat je de komkommerplant verticaal groeien en ondersteun je hem met een steunstok of een rekje. Zet de pot op een zonnige plek.

Bloemen in de moestuin

Beplant ook zeker een vakje met bloeiende kruiden of bloemen zoals Tagetes en Oost-Indische kers. Ze trekken nuttige bestuivers aan die je groenten enthousiast bestuiven. Lieveheersbeestjes, gaasvliegen en oorwormen verlossen je van vervelende bladluizen. Dille of bonenkruid houden de zwarte bladluizen weg van je boontjes.

Tuinieren met kinderen

Dit vinden kinderen het leukst! Een moestuinkbak op zichzelf is al leuk, maar als je je kinderen enthousiast meekrijgt in het tuinieren, wordt het nog veel leuker! Geef ze bij voorkeur hun eigen vierkante kweekbak, een kindermoestuintje in een pot of zelfs een plantenzak - dat werkt enorm motiverend. Kinderen zijn vooral geïnteresseerd in groenten en fruit die snel groeien en die ze lekker vinden, samen met felgekleurde, eetbare bloemen.

Aardbeien zijn gegarandeerd succes: planten en binnen de kortste keren kunnen ze al plukken! En eetbare bloemen zoals viooltjes, madeliefjes, goudsbloemen en Oost-Indische kers groeien gemakkelijk en zijn nog eens prachtig om te zien.

Beperkingen van een kleine moestuin

Helaas... Een vierkante metermoestuin is fantastisch, maar heeft zeker z'n grenzen. Sommige groenten, zoals aardpeer, artisjok, rabarber, courgette, komkommer, pompoen en aardappelen, zijn simpelweg te groot voor deze ruimte. Als je toch gek bent op komkommers, kun je bijvoorbeeld een tipi maken van bamboestokken en ze de hoogte in leiden. Voor aardappelen kun je kweekzakken gebruiken naast je moestuinbak.

Voor veel mediterrane groenten is ons Belgisch zomerweer soms gewoon te koud om goed te groeien en mooie vruchten te geven. Om tomaten, paprika's, pepers en aubergines te kweken, heb je eigenlijk een serre nodig. Maar het is zeker het proberen waard om ze in een moestuinbak op een beschut en zonnig terras te zetten.

Voorbereiding op de winter

Yep, het is zover. Begin oktober is de zomer echt voorbij. De dagen worden korter en kouder en de meeste planten stoppen met groeien. Aan sommige planten is dat al goed te zien. Daarom begin ik rond deze tijd al een beetje met opruimen.

Tomaten en komkommers houden van warmte. Zodra het koud wordt geven ze het op en gaat het blad al hard achteruit. Heeft het dan ook flink geregend, dan barsten de al wat rijpere tomaten. Die moet je dan zo snel mogelijk oogsten, want gebarsten tomaten schimmelen snel.

Verwijder de planten die al zo goed als leeg zijn - net als die er al slecht uitzien. Zo voorkom je dat er schimmels in de bodem komen. Tomaatjes die nog niet helemaal rijp zijn leg je op een zonnige vensterbank om verder te rijpen. In de kas laat ik de tomaatjes nog wat langer hangen, die planten zien er vaak nog wat beter uit. Toch hou ik het weerbericht strak in de gaten. Want zodra de temperatuur 's nachts onder de 5 graden duikt, pluk ik ze ook daar allemaal weg en rooi ik de planten.

Bij de komkommers is het afwachten. Ook de klimcourgettes staan er nog. Zo laat in het jaar, komen er nog steeds bloemen aan. Het lijkt ook wel of de courgettes nóg harder groeien dan in de zomer. Alsof ze voelen dat ze nog als een speer zaden moeten vormen. Wel gaat het blad nu snel achteruit, veel zijn al grijs van de meeldauw. Hoewel de plant er zelf al droevig uit gaat zien, laat je de vruchten zo lang mogelijk hangen. Pas als de steeltjes verkurken zijn ze helemaal rijp.

Vallen de vruchten eerder af, dan leg je ze - net als de tomaten - in een zonnige vensterbank. Het blad van de bonen wordt nu ook langzaam lelijk en bruin. Sla en Nieuw-Zeelandse spinazie oogst je voor het echt begint te vriezen. Ook het blad van de meeste kruiden kan niet goed tegen kou. Basilicum wordt bijvoorbeeld meteen zwart.

Takjes munt kun je in bundeltjes ophangen en laten drogen. (Chinese) bieslook en (platte) peterselie kun je beter invriezen. Knip ze fijn en maak er met een beetje water ijsblokjes van. Bij wortels is dat net zo. Staat er andijvie in je bakken? Die van ons kan goed tegen kou en kun je nog lang laten staan. Let wel op bij regenachtig weer. Omdat het blad vrij dicht op elkaar staat, blijft er makkelijk water in staan.

Winterharde groenten

Een paar groentes kunnen de hele winter blijven staan. Daar blijf je van oogsten of heb je juist in het vroege voorjaar veel plezier van.

Palmkool kan heel goed tegen kou. Het blad wordt zelfs lekkerder als er vorst overheen is gegaan - net als bij boerenkool. Je kunt de planten dus rustig laten staan, ook de kleintjes. Zodra het volgend voorjaar weer een beetje warmer wordt beginnen ze weer te groeien.

In augustus zaai ik meestal nog sugarsnaps en peultjes. Op de foto zie je de planten bloeien en ik plukte al de eerste peultjes. Hou ze wel in de gaten want zodra het kouder wordt gaat alle energie naar de productie van zaadjes. Grote peulen en grote oogsten zitten er dus niet in. Dat geeft niets, want wist je dat de bloemen en jonge toppen ook heel lekker zijn?

Speciaal voor die toppen zaai ik in oktober de wintererwt. Die kunnen extra goed tegen kou. Met een beetje bescherming tegen de ergste kou oogst je daar de hele winter van. Officieel is de tijd van zaaien nu wel een beetje voorbij.

In de app staan nog een paar groentes. Winterpostelein groeit de hele winter langzaam door. Het kan zelfs tegen flink wat vorst en als je er wat vanaf knipt groeit het gewoon weer aan. Ideaal voor vers groen in de winter. Gebruik je onze muts voor je moestuinbak, dan lukken een aantal andere groentes ook nog heel goed.

De juiste plek voor je groenten

Kies een beschutte, zonnige plek om groenten te kweken. Uitzonderingen op deze regel zijn sla en sommige kruiden, die in de volle zon kunnen doorschieten en het daarom beter doen in de gedeeltelijke schaduw. Bereid de grond voor door onkruid te verwijderen en goed verteerde compost of mest toe te voegen, en hark de grond vlak. Let wel! Hiervoor heb je niet per se veel ruimte nodig. Je kunt ook prima een stukje van je border reserveren.

Tips voor een rijke en smaakvolle oogst

Zie jij zo'n moestuin in pot wel zitten? Hierbij wat tips:

• Gebruik goede potgrond: een goede grond zorgt dat de moestuin planten zich beter kunnen ontwikkelen. Een beter ontwikkelde plant geeft een smaakvolle oogst. Gebruik Bio Mix voor je Moestuinbak, deze potgrond bevat voor 120 dagen voeding.
• Bemest je groenten met Bio Moestuin voeding zodat ze genoeg voedingstoffen behouden. De voeding in de potgrond is namelijk niet oneindig.
• Zorg dat de potgrond vochtig blijft, maar niet te nat. Geef in de ochtend of in de avond water.
• Zaaien is goedkoper dan kleine plantjes kopen.

labels:

Zie ook:

• Welke Pizza Is Het Gezondst? Tips voor een Verantwoorde Keuze
• Welke Groente Past Perfect bij Jouw Hamburger? Ontdek Het Hier!
• Welke Wijn bij Soep? De Beste Combinaties Ontdekken
• Gezonde Recepten met Weinig Calorieën: Lekker & Fit!
• Kwark en Gezond Afvallen: Ontdek Het Geheim Voor Snelle Resultaten!