Zowel in de moestuin als in de siertuin maken goede of slechte buren een wereld van verschil. Het gezegde ‘beter een goede buur dan een verre vriend’ gaat niet alleen bij mensen op, maar eveneens in de moestuin. Ook bij planten maken goede of slechte buren een wereld van verschil in hoe ze zich voelen. Het is daarom van groot belang om bij het aanplanten rekening te houden met de juiste plantencombinaties. Het is daarom slim om de juiste planten naast elkaar te zetten. Combinatieteelt noemen we dat ook wel.

Wat is Combinatieteelt?

Bij combinatieteelt kiezen we geen planten op basis van kleur en vorm, maar combineren we planten die al dan niet een gunstige invloed hebben op elkaar. Bij combinatieteelt houdt men rekening met de versterkende eigenschappen die bepaalde groenten en planten op elkaar uitoefenen. Tegelijkertijd zorgt men ervoor dat planten die elkaar schade kunnen toebrengen niet te dicht bij elkaar worden geplant.

Combinatieteelt zorgt er dus voor dat ongedierte en andere plagen sneller en op een natuurlijke wijze in evenwicht worden gehouden en dat plantenziektes minder snel ontstaan. Maar hoe werkt dat dan precies? Allereerst is geur (of andere stoffen die planten afscheiden) een effectief middel. Aan de ene kant trekken bepaalde gewassen door geur ongewenste beestjes aan waardoor ze weg blijven bij het hoofdgewas. Dit noem je ook wel vangplanten. Daarnaast werkt combinatieteelt ook in praktische zin.

Als laatste zorgen slimme combinaties ervoor dat gewassen niet elkaars voedingsstoffen gebruiken waardoor de grond zo efficiënt mogelijk benut wordt. Je creëert dus afwisseling in de ruimte. Daarnaast is wisseling in tijd ook een handige techniek, ook wel wisselteelt genoemd.

Hoe Werkt Combinatieteelt?

Planten geven een zekere geur af waarmee ze bepaalde plaaginsecten kunnen afstoten of misleiden. Een goed voorbeeld hiervan is de Tagetes patula, ook wel bekend als stinkertjes of afrikaantjes. Deze plant geeft via zijn wortels bepaalde stoffen af die aaltjes weren. Die aaltjes parasiteren de wortels van rozen waardoor ze niet goed gedijen. Door Tagetes in de buurt van rozen te planten, zullen ze geen last meer hebben van deze parasiterende aaltjes.

Een ander voorbeeld is de wortelvlieg, die op zoek is naar wortels om haar eitjes op af te zetten. Door uien naast wortels te planten, worden de wortelvliegen misleid door de geur van de uien, waardoor ze de wortels niet zullen aantasten. Terzelfdertijd wordt de uienvlieg verdreven door de geur van de wortels.

Daarentegen zijn er ook planten die bepaalde stoffen afscheiden waar andere planten niet goed tegen kunnen, waardoor hun groei wordt belemmerd. Het is daarom verstandig om dergelijke combinaties ver uit elkaar te planten.

Spinazie heeft bijvoorbeeld baat bij een rij stokbonen naast zich, omdat spinazie luwte op prijs stelt (waar stokbonen een lekker zonnetje juist waarderen). Een bekende combinatie is ‘de drie zusters’: mais, bonen en pompoen. De lange stengels mais bieden ondersteuning aan de klimmende bonen en de pompoen is een goede bodembedekker.

Voorbeelden van goede combinaties:

  • Tagetes (afrikaantjes), Achillea (duizendblad) en Petunia's vormen goede combinaties.
  • Mais, bonen en pompoen: De lange stengels mais bieden ondersteuning aan de klimmende bonen en de pompoen is een goede bodembedekker.

Wat is Wisselteelt?

De eerste stap van de moestuin is snappen hoe het werkt, en daarom starten we eigenlijk met de basisprincipes van het wisselteelt systeem. Deze methode wordt al heel lang toegepast. Dit is ontstaan door de monocultuur, dus het verbouwen van enkel 1 gewas op de zelfde plek. Ze kwamen er snel achter dat dit niet houdbaar was voor de bodem en bedachten toen het wisselteeltsysteem.

Slechte Buren in de Moestuin

Je zou het misschien niet verwachten, maar groenten zijn geen allemansvriendjes. Ze zijn best kieskeurig. Sommige groenten bloeien helemaal op in elkaars aanwezigheid, andere verpieteren juist naast elkaar. Er zijn verschillende redenen waarom sommige groentes goede buren zijn en andere juist slechte in de combinatieteelt.

Waar je goed op moet letten bij combinatieteelt is de omvang van de groente. Heb je een groente die veel zon nodig heeft, zet hem dan niet in de schaduw van een hoge/grote groente. Sommige groenten, zoals spinazie hebben niet zo veel licht nodig. Iedere groente heeft zijn eigen voorkeur qua voedingsstoffen. De een houdt juist van lekker veel stikstof, de ander is dol op kalium. Het is dus verstandig om groenten bij elkaar te zetten die ongeveer dezelfde wensen hebben qua bemesting.

Van sommige beestjes, zoals luis, de witte koolvlieg en de uienvlieg kun je veel last hebben. Andere beestjes, zoals bijen en vlinders zijn juist welkom. Wortel houdt de uienvlieg op afstand en ui jaagt de wortelvlieg weg. Goudsbloem trekt bijen aan. Ik zet deze tussen mijn pompoen en courgettes om bijen aan te trekken die de planten kunnen bevruchten. Het enkelbloemige Afrikaantje houdt allerlei schadelijke beestjes op afstand.

Je kunt je voorstellen dat als je maar 1 groente in je moestuin zet, je veel van dezelfde voedingsstoffen aan de bodem onttrekt of juist toevoegt. Deze monocultuur die je vaak in de grootschalige landbouw ziet, zorgt ervoor dat de bodem op den duur niet meer in balans is. Bovendien is een groot oppervlakte van 1 groente gevoelig voor een plaag.

Overzicht van Goede en Slechte Combinaties

Om zelf een goede combinatieteelt te ontwikkelen in je moestuin is het handig om te weten welke groenten wel en welke juist niet goed bij elkaar passen.

Groenten en kruiden die niet bij elkaar kunnen:

  • Aardappels, radijs, venkel en koolrabi passen niet bij tomaat.
  • Bloemkool en spinazie hebben een hekel aan elkaar.
  • Alsem kan niet bij groente of kruiden.
  • Dille kan niet bij venkel. Ze zal de anijssmaak van venkel aannemen.
  • Zet geen peterselie bij selderij of sla. Ze zullen beide verpieteren.
  • Zet geen courgettes in de buurt van sierkalebassen. Er kan dan kruisbestuiving optreden, waardoor de vruchten van de courgette niet eetbaar zijn.
  • Bonen groeien niet als ze in de buurt van uien, sjalotten of knoflook staan.
  • Bloemkool kan niet geplant worden waar eerst spinazie heeft gestaan.
  • Tomaten en komkommers vallen beide in de vruchtgroenten-familie maar kun je beter wat verder van elkaar vandaan zetten.

Groenten en kruiden die goed bij elkaar kunnen:

  • Zet alsem bij bessenstruiken tegen roest.
  • Peterselie kan goed bij tomaten, radijs en ramenas.
  • Bonen naast bloemkool is een goede combinatie.
  • Koolrabi, uien en stambonen naast rode bieten is een goede combinatie.
  • Herfstprei kan goed naast winterwortelen en knolselderij.
  • Zaai om de paar rijen aardappelen een rij erwten of bonen. Zij zorgen voor stikstof in de grond.
  • Zaai hysop vlak bij een wijnrank om een rijke oogst te bevorderen.
  • Plant uien tussen de aardbeien tegen vruchtrot.

Goede combinaties volgens RTL:

  • Aardappel - munt, maïs, spinazie
  • Aardbei - knoflook, kropsla, radijs, spinazie, wortel
  • Rode biet - kool, radijs, raap, sla, ui
  • Radijs - aardbei, erwt, kool, wortel, tomaat, sla, rode biet
  • Sla - aardbei, dille, kool, prei, radijs, rode biet, tuinboon, tomaat, wortel
  • Tomaat - sla, peterselie, prei, radijs, rammenas, spinazie, ui, wortel
  • Tuinboon - andijvie, kool, sla, spinazie, selderij
  • Wortel - aardbei, bieslook, boon, dille, erwt, knoflook, kool, prei, radijs, sla, snijbiet, tomaat en ui

Slechte combinaties volgens RTL:

  • Aardappel - selderij, tomaat, rode biet
  • Aardbei - koolsoorten
  • Rode biet - aardappel, maïs, prei, spinazie, wortel
  • Radijs - komkommer
  • Sla - peterselie, selderij
  • Tomaat - aardappel, venkel
  • Tuinboon - erwt, knoflook, ui, venkel
  • Wortel - rode biet

Praktische Tips voor Combinatieteelt

Wanneer je de moestuin inricht voor het nieuwe seizoen wil je natuurlijk het liefste een optimale opbrengst. Naast licht, vocht, bodem en ventilatie is het ook belangrijk dat er de juiste bestuiving plaats kan vinden. Door de groente in je moestuin vlak bij elkaar te plaatsen draag je eenvoudig bij aan meer biodiversiteit in je moestuin en creëer je een gezonde omgeving en meer opbrengst van je moestuin.

Ook geuren zijn belangrijk in een tuin. Sommige planten en bloemen hebben een specifieke geur die ervoor zorgt dat andere planten of bloemen floreren. Plaats bijvoorbeeld afrikaantjes tussen en naast de rozen zodat de rozenwortels goed beschermd worden. Afrikaantjes kun je ook inzetten in de moestuin: de sterke geur overheerst de geur van de andere gewassen waardoor insecten ze niet meer kunnen herkennen. Afrikaantjes weren diverse plagen zoals aaltjes, witte tomatenvlieg en mieren. Ze zijn goede buren voor aardappelen, aardbeien, bietjes en uiteraard tomaten.

Helden zoals de Tropaeolum Majus, beter bekend als de Oost-Indische kers, gebruikt de omgekeerde techniek. Deze bloem jaagt geen insecten weg, maar trekt ze aan. De Oost-Indische kers heeft namelijk een grote aantrekkingskracht op bladluizen, waardoor deze vergeten dat er nog ander lekkere groenten in de moestuin staan.

Serre Tuinieren

Door groenten in een serre te verbouwen verleng je het seizoen. De groenten die in de serre verbouwd worden hebben minder last van weersinvloeden en zullen makkelijker groeien. Hierdoor heb je van vroeg in het seizoen tot laat in het seizoen lekkere groenten uit eigen tuin (serre).

Het leuke van een serre is natuurlijk dat je allerlei soorten groenten, fruit en planten kan kweken die er buiten minder goed gedijen. Pepers zijn daar een goed voorbeeld van.

Conclusie

Door rekening te houden met combinatieteelt kun je een gezondere en productievere moestuin creëren. Experimenteer met verschillende combinaties en ontdek wat het beste werkt in jouw tuin.

labels: #Ei

Zie ook: