Geiten zijn slimme en beweeglijke dieren die leuk zijn om te houden voor mensen met voldoende ruimte. Geiten (Capra hircus) zijn kleine tot middelgrote, herkauwende hoefdieren die al lange tijd door de mens als vee worden gehouden. Ze kunnen uitstekend klimmen. Een stevige afrastering is dan wel nodig, want geiten zijn echte uitbrekers!

De redenen dat juist geiten als één van de eerste dieren werden gedomesticeerd, liggen voor de hand; geiten waren vrij gemakkelijk te vangen, mede vanwege hun handzame formaat, en ze konden goed in kuddes bij huis worden gehouden. Hun vlees is voedzaam en van hun vacht kan kleding worden gemaakt. Hun hoorns en hoeven werden gebruikt om gebruiksvoorwerpen van te maken en natuurlijk werden (en worden) geiten zeer gewaardeerd om hun melkgift.

Wat Eten Geiten? Basisvoeding en Rantsoen

Geiten zijn wat voer betreft kieskeurige dieren. Ze nemen alleen genoegen met schoon voer (hooi en brok) en schoon water. Het basisrantsoen voor hobbygeiten bestaat uit gras, goed gewonnen hooi en een beetje brok. Een beetje bietenpulp mag ook, als het hoofdbestanddeel maar uit hooi bestaat.

Lopen geiten in de wei, dan is het belangrijk dat ze ook hooi binnenkrijgen voor een goede penswerking. Geef ze aan het begin van de dag een flinke pluk hooi. Staan de dieren op stal, dan hebben ze meerdere porties ruwvoer per dag nodig. Wanneer je je geiten in de winter in de stal hebt staan, zorg er dan voor dat ze in het voorjaar niet van de ene op de andere dag in de wei komen te staan. De plotselinge overgang van hooi naar gras kan hun dood betekenen.

Je kunt geiten het beste, naast een basis van goed en voldoende ruwvoer, geitenbrok of geitenmuesli geven. Voor bokken is er ook speciaal voer te verkrijgen, dit voer heeft de juiste mineralenverhouding.

Aanvullende Voeding

Geiten vinden het fijn om ergens aan te knabbelen. Ze hebben hierbij een voorliefde voor houtachtig voedsel (takken, boombast, struiken, houtige kruiden, bladeren). Zeker in het voorjaar is dit goed te merken. Dit komt mogelijk door de zoete smaak van de sapstromen die dan in bomen en struiken op gang zijn gekomen. Geiten hebben in de lente een verhoogde vitaminen- en mineralenbehoefte (door rui en melkgift), hierin voorziet het jonge hout.

Ten slotte bieden bomen en struiken ook veel structuur en vezeligheid, als tegenhanger voor het suiker- en eiwitrijke maar structuurarme prille lentegras. In het voorjaar kun je geiten dus wat takken van bijvoorbeeld wilg, fruitboom, lijsterbes en hazelaar geven.

Kruiden - denk aan peterselie, weegbree, karwij, brandnetel, duizendblad, cichorei, paardenbloem, pastinaak en wilde peen - kunnen in het geheel en vers aan de geiten worden gegeven. Ze hebben een medicinale werking en ze kunnen heel goed dienen als aanvulling op het rantsoen.

Gezondheid en Voeding: Waar Moet Je Op Letten?

Het is gevaarlijk geiten los te laten op een erg voedselrijke weide. Wanneer een geit een grote hoeveelheid krachtvoer of jong gras binnenkrijgt, kunnen te veel onverteerde voedseldelen in zijn darm terecht komen. Hierdoor kan de bacterie Clostridium perfringens zich zodanig vermeerderen dat er gifstoffen vrijkomen die de ziekte Het Bloed bij geiten veroorzaken. Deze ziekte heeft vaak een dodelijke afloop.

Brood is rijk aan energie en geiten worden er al gauw te dik van. Wanneer een geit teveel brood eet, kan dit leiden tot pensverzuring. Dit kan uiteindelijk zorgen voor een disbalans tussen forsfor en calcium. Als de fosforkringloop in de war raakt kunnen er blaasstenen ontstaan. Een boterham per dag is meer dan genoeg.

Brood verstoort de kwetsbare balans tussen de micro-organismen in de pens. Brood is voor herkauwers een echte “dikmaker” zonder enige voedingswaarde voor de herkauwers. Tijdens de wintermaanden moeten de dieren beschikking hebben over voldoende en kwalitatief goed hooi. Om een goede mineralenbalans te verkrijgen hebben de dieren het gehele jaar de beschikking over een liksteen. Ieder dier heeft een individuele behoefte aan mineralen en zouten.

Geiten kunnen er slecht tegen als hun voeding ineens verandert. Als een geit bijvoorbeeld vanuit een stalsituatie ineens op de weide gezet wordt en alleen nog maar gras te eten krijgt, dan kan dat gezondheidsproblemen geven. Het maagdarmstelsel moet de tijd krijgen om rustig te wennen aan andere voeding.

Pensverzuring

Geiten zijn herkauwers. In de pens wordt het voer verteerd. Wanneer een geit veel makkelijk verteerbaar voedsel krijgt, dan gaat de vertering zo snel dat er melkzuur wordt gevormd. Dit zorgt ervoor dat de zuurgraad in de pens omhoog gaat (de inhoud van de pens wordt zuurder, de pH wordt lager). Dit heet pensverzuring en hier kan een geit ziek van worden en aan overlijden. Een geit met pensverzuring heeft geen eetlust, is lusteloos en kan last krijgen van diarree.

Pensverzuring kan ertoe leiden dat de gevaarlijke bacterie Clostridium zich vermenigvuldigt, waardoor er gifstoffen ontstaan. Dit kan voor het plotselinge overlijden van uw geiten zorgen. Lammeren zijn extra gevoelig voor het ontwikkelen van een clostridium infectie. Het is belangrijk om pensverzuring te voorkomen.

Tips Voor Het Houden Van Geiten

  • Zorg voor een droge, tochtvrije stal en in de zomer, wanneer de dieren buiten lopen, voor schuilgelegenheid tegen felle zon.
  • De stal moet ruim genoeg zijn, zodat alle geiten er tegelijk in kunnen en er kunnen rusten. Hoe meer ruimte de geiten tot hun beschikking hebben, hoe prettiger ze het vinden.
  • Een weiland of uitloop is onmisbaar. Geiten zijn dol op klimmen, daarom is het aan te raden om in de wei klautermogelijkheden te maken.
  • Het is belangrijk een kritische blik te werpen op de omheining. De mazen van het gaas dat de omheining vormt, mogen niet te groot zijn.
  • Zorg dat de stal voldoende stro bevat en maak de stal regelmatig schoon. Controleer dan meteen de afrasteringen van de weide.

Infectieziekten Bij Geiten

Een infectieziekte die specifiek bij geiten voorkomt is CAE, Caprine Arthritis Encephalitis. Deze ziekte is verwant aan de zwoegerziekte bij schapen. CAE is een virusinfectie. Na een infectie blijft het virus lange tijd in het dier aanwezig, zonder dat het dier ergens last van heeft. Het kan maanden tot jaren duren voordat een geit ziek wordt.

Als een geit eenmaal ziek wordt, kunnen onder andere de hersenen en gewrichten worden aangetast, waarbij hersenontstekingen vooral voorkomen bij dieren onder een half jaar oud en gewrichtsontstekingen vooral bij volwassen geiten. Er is helaas geen behandeling voor deze ziekte. CAE is overdraagbaar van geit naar geit, ook als een besmette geit nog geen ziekteverschijnselen heeft. Een mens kan CAE meenemen vanaf besmette geiten (met of zonder klachten) naar gezonde geiten en deze daardoor ook besmetten.

Zere bekjes (Ecthyma) is een virusziekte, die zweren rond de bek en spenen oplevert. Deze aandoening komt vooral voor bij jonge dieren.

Caseous lymfadenitis (CL) wordt veroorzaakt door een bacterie. Deze aandoening is ook bekend onder de namen pseudotuberculose en ‘bultenziekte’. CL kan voorkomen bij zowel schapen als geiten. Geiten kunnen besmet worden door schapen en andersom. De CL-bacterie komt via beschadigingen van de huid of de slijmvliezen het dier binnen en nestelt zich in de lymfeklieren. Daar ontstaan abcessen die uiteindelijk spontaan kunnen doorbreken.

Bij geiten komen de meeste abcessen voor in de lymfeklieren van hals en kop. De incubatietijd (de tijd van besmetting totdat abcessen in de oppervlakkige lymfklieren worden opgemerkt) varieert van twee tot zes maanden of zelfs veel langer. Een behandeling tegen CL is vrijwel niet mogelijk en wordt ook afgeraden. Afhankelijk van de omstandigheden zullen de klachten meer of minder ernstig zijn. CL is niet te genezen, maar ook niet dodelijk. Dieren kunnen wel lijden onder de ziekte.

Als een abces openbarst, kan de bacterie zich uitgebreid verspreiden. De CL-bacterie kan bovendien lang overleven in de bodem. Vanwege het besmettingsrisico is het aan te raden om besmette dieren te euthanaseren.

Een andere bij geiten voorkomende infectieziekte is Q-koorts. Q-koorts zorgt bij de geit voor abortussen, verder wordt het dier niet ziek. Q-koorts is besmettelijk voor de mens. De besmetting verloopt vooral via het inademen van fijnstof en veroorzaakt griepverschijnselen. De Q-koortsbacterie (Coxiella burnetii) komt vooral in de lucht tijdens het lammeren, blijft lang in het milieu in leven en is sporenvormend.

Bij het lammeren is het belangrijk dat de nageboorte in een plastic zak wordt opgeborgen en wordt afgevoerd naar de destructie, deze bevat namelijk veel bacteriën. Belangrijk is daarnaast om bij het lammeren hygiënisch te werken en handschoenen en een mond-neuskapje te dragen. Voor zwangere vrouwen en mensen met een verminderde weerstand is het verstandig om contact met geiten en schapen rondom het aflammeren te vermijden.

Aanschaf en Registratie

Voor het houden van geiten is geen specifieke ervaring nodig maar wel een goede voorbereiding. Een geit kunt u kopen bij een geitenfokker of boerderij. Adressen kunt u bijvoorbeeld vinden via de NOG, de Nederlandse Organisatie voor de Geitenfokkerij. Alle Europese runderen, varkens, schapen en geiten moeten geïdentificeerd en geregistreerd zijn, ook als ze hobbymatig gehouden worden.

In Nederland moet u voordat u geiten wilt gaan houden een UBN (Uniek Bedrijfsnummer) aanvragen. U krijgt dan formulieren thuisgestuurd waarmee u deze registratie kunt regelen. De geiten worden voorzien van registratienummers door middel van merken, zoals een oormerk. Geiten geboren vanaf 1 januari 2010 moeten twee goedgekeurde merken hebben, waarvan minimaal één merk een elektronisch merk moet zijn, bijvoorbeeld een chip onder de huid.

labels: #Ei

Zie ook: