Ga je binnenkort aan de slag met je moestuin? Dan is het belangrijk om te kijken hoe je een goede combinatieteelt kunt creëren. Combinatieteelt gaat over het combineren van groenten. Een goede combinatieteelt houdt in dat de juiste soorten groente naast elkaar staan.

Wat is Combinatieteelt?

De naam zegt het eigenlijk al: combinatieteelt gaat over het combineren van groenten. Een goede combinatieteelt houdt in dat de juiste soorten groente naast elkaar staan. Combinatieteelt zorgt voor harmonie in de tuin en het gaat ook ziekten en plagen tegen.

Je krijgt een goede combinatieteelt door planten bij elkaar te zetten die het goed met elkaar kunnen vinden doordat de één bijvoorbeeld nuttige insecten aantrekt voor de ander. De juiste combinatie is vooral gebaseerd op geuren en stoffen die de planten afscheiden, op basis hiervan worden combinaties aan- of afgeraden. Dus ook voor planten geldt: beter een goede buur dan een verre vriend!

Dankzij goede buren in de moestuin ga je ongedierte tegen, lok je bestuivende insecten en zorg je dat je groenteplanten sterker worden. Het idee van combinatieteelt is dat het nuttig is om bepaalde planten bij elkaar te zetten. Er zijn een aantal combinaties van groenten, kruiden en bloemen die door de jaren heen hun nut hebben bewezen.

Het gezegde ‘beter een goede buur dan een verre vriend’ gaat niet alleen bij mensen op, maar eveneens in de moestuin. Ook bij planten maken goede of slechte buren een wereld van verschil in hoe ze zich voelen. Sommige gewassen hebben een positieve invloed op elkaar en versterken elkaar wanneer ze naast elkaar staan, terwijl andere gewassen beter zo ver mogelijk uit elkaar kunnen staan omdat ze elkaar verzwakken.

Het is daarom slim om de juiste planten naast elkaar te zetten. Combinatieteelt zorgt er dus voor dat ongedierte en andere plagen sneller en op een natuurlijke wijze in evenwicht worden gehouden en dat plantenziektes minder snel ontstaan. Maar hoe werkt dat dan precies? Allereerst is geur (of andere stoffen die planten afscheiden) een effectief middel. Aan de ene kant trekken bepaalde gewassen door geur ongewenste beestjes aan waardoor ze weg blijven bij het hoofdgewas. Dit noem je ook wel vangplanten.

Daarnaast werkt combinatieteelt ook in praktische zin. Spinazie heeft bijvoorbeeld baat bij een rij stokbonen naast zich, omdat spinazie luwte op prijs stelt (waar stokbonen een lekker zonnetje juist waarderen). Als laatste zorgen slimme combinaties ervoor dat gewassen niet elkaars voedingsstoffen gebruiken waardoor de grond zo efficiënt mogelijk benut wordt. Je creëert dus afwisseling in de ruimte. Daarnaast is wisseling in tijd ook een handige techniek, ook wel wisselteelt genoemd.

Bij combinatieteelt kiezen we geen planten op basis van kleur en vorm, maar combineren we planten die al dan niet een gunstige invloed hebben op elkaar.

Hoe Werkt Combinatieteelt?

Planten geven een zekere geur af waarmee ze bepaalde plaaginsecten kunnen afstoten of misleiden. Een goed voorbeeld hiervan is de Tagetes patula, ook wel bekend als stinkertjes of afrikaantjes. Deze plant geeft via zijn wortels bepaalde stoffen af die aaltjes weren. Die aaltjes parasiteren de wortels van rozen waardoor ze niet goed gedijen. Door Tagetes in de buurt van rozen te planten, zullen ze geen last meer hebben van deze parasiterende aaltjes.

Een ander voorbeeld is de wortelvlieg, die op zoek is naar wortels om haar eitjes op af te zetten. Door uien naast wortels te planten, worden de wortelvliegen misleid door de geur van de uien, waardoor ze de wortels niet zullen aantasten. Terzelfdertijd wordt de uienvlieg verdreven door de geur van de wortels.

Daarentegen zijn er ook planten die bepaalde stoffen afscheiden waar andere planten niet goed tegen kunnen, waardoor hun groei wordt belemmerd. Het is daarom verstandig om dergelijke combinaties ver uit elkaar te planten.

Bij combinatieteelt houdt men rekening met de versterkende eigenschappen die bepaalde groenten en planten op elkaar uitoefenen. Tegelijkertijd zorgt men ervoor dat planten die elkaar schade kunnen toebrengen niet te dicht bij elkaar worden geplant.

Combinatieteelt, ook wel wisselteelt genoemd, is een slimme en duurzame methode om je moestuin optimaal te benutten. Door sommige planten naast elkaar te planten kun je de groei bevorderen en plagen verminderen. Ook zijn er planten die je juist beter niet naast elkaar kan zetten omdat ze elkaar juist kunnen verzwakken.

Goede Combinatieteelt

Om zelf een goede combinatieteelt te ontwikkelen in je moestuin is het handig om te weten welke groenten wel en welke juist niet goed bij elkaar passen. Hieronder een aantal goede combinaties:

  • Aardappel - munt, maïs, spinazie
  • Aardbei - knoflook, kropsla, radijs, spinazie, wortel
  • Rode biet - kool, radijs, raap, sla, ui
  • Radijs - aardbei, erwt, kool, wortel, tomaat, sla, rode biet
  • Sla - aardbei, dille, kool, prei, radijs, rode biet, tuinboon, tomaat, wortel
  • Tomaat - sla, peterselie, prei, radijs, rammenas, spinazie, ui, wortel
  • Tuinboon - andijvie, kool, sla, spinazie, selderij
  • Wortel - aardbei, bieslook, boon, dille, erwt, knoflook, kool, prei, radijs, sla, snijbiet, tomaat en ui

Populaire Combinaties

  • Drie zusters: maïs, bonen en pompoen vormen een klassieke combinatie. De maïs fungeert als ondersteuning voor de bonen, terwijl de bonen stikstof uit de lucht vastleggen en de bodem verrijken. De pompoen verspreidt zich over de grond, waardoor onkruid wordt onderdrukt en vocht wordt vastgehouden.
  • Basilicum en tomaten: basilicum helpt de groei van tomaten te bevorderen en versterkt hun smaak.
  • Uien en wortelen: Uien stoten plagen af die wortelen kunnen beschadigen, terwijl wortelvliegen de geur van uien niet kunnen waarderen.
  • Kool en dille: dille trekt nuttige insecten aan die koolplagen zoals koolwitjes afweren.

Slechte Combinatieteelt

Niet alle planten hebben een goede invloed op elkaar. Bepaalde geuren kunnen een negatief effect hebben op de buurman maar ook insecten spelen hierbij een grote rol. Let er ook op dat je de planten niet te dicht bij elkaar in de buurt zet, dan kunnen ze met elkaar gaan concurreren om licht en voedsel. Deze planten kun je beter uit elkaars buurt houden:

  • Aardappel - selderij, tomaat, rode biet
  • Aardbei - koolsoorten
  • Rode biet - aardappel, maïs, prei, spinazie, wortel
  • Radijs - komkommer
  • Sla - peterselie, selderij
  • Tomaat - aardappel, venkel
  • Tuinboon - erwt, knoflook, ui, venkel
  • Wortel - rode biet

Maak dus van tevoren een overzicht van de gewassen die je wilt planten en waar je deze het beste kunt zetten. Zo krijg je een gezonde moestuin met een heerlijke oogst!

Overzicht Goede & Slechte Buren

Hieronder een tabel met een overzicht van goede en slechte buren in de moestuin:

Gewas soort Goede buren (wat kan wel) Slechte buren (wat kan niet)
Aardappels Afrikaantjes, bloemkool, bonen, dille, erwten, knoflook, koolrabi, koolsoorten, maïs, mierikswortel, munt, Oost-Indische kers, pepermunt, sluitkool, spinazie, spruiten, suikermaïs Framboos, komkommers, pompoenen, selderie, tomaten, ui, zonnebloemen
Aardbei Kropsla, knoflook, peterselie, prei, radijsjes, stambonen, spinazie, tijm, tomaten, ui en veldsla Bloemkool, broccoli, komkommer, koolsoorten, spruiten
Andijvie Koolsoorten, knolvenkel, prei, sluitkool, stokbonen, tomaten, venkel
Asperges Komkommer, kropsla, peterselie, pluksla, tomaten Knoflook, uien
Bieten Dille, knoflook, komkommer, koolrabi, koolsoorten, koriander, uien Aardappels, spinazie, stokbonen
Bloemkool Bonen, dille, oregano, selderij Aardappels, aardbei, erwten, tomaten
Bonen Aardappels, aardbei, erwten, tomaten, aubergine, bonenkruid, komkommer, selderij, sluitkool, pompoenen, rozemarijn, salie, suikermaïs Bieslook, knoflook, prei, sjalot, ui, venkel
Broccoli Dille, kamille, rozemarijn, salie, selderij Aardbei, Oost-Indische kers, oregano, tomaten
Courgettes Maïs, Oost-Indische kers, sla, stokbonen, uien Aardappels, komkommer
Erwten Bieten, bonen, courgettes, dille, knolvenkel, komkommer, koolrabi, koolsoorten, kropsla, radijs, wortels Aardappels, bonen, knoflook, prei, uien
Knoflook Aardbeien, bieten, frambozen, lelies, rozen, tomaten, vruchtbonen, wortels Erwten, koolsoorten, stokbonen
Knolvenkel Dille, komkommer, kool, koriander, kropsla, pluksla, veldsla, witlof Bonen, tomaten
Komkommer Bonen, bieten, dille, erwten, knolvenkel, kool, koriander, kropsla, maïs, prei, selderie, uien Aardappel, radijsjes, tomaten
Koolrabi Aardappel, asperges, bietjes, bonen, erwten, kropsla, selderie, spinazie
Koolsoorten Aardappels, andijvie, bieten, dille, erwten, kamille, koriander, kropsla, pepermunt, pluksla, prei, spinazie, tomaten Aardbeien, mosterd, knoflook, uien
Kropsla Aardbeien, asperges, bieten, bonen
Maïs Aardappels, bonen, courgettes, komkommer, kropsla, pompoen, tomaten Bieten, selderie
Mierikswortel Aardappels, vruchtbomen
Prei Erwten, koolrabi, koolsoorten, kropsla, Oost-Indische kers, selderie, uien, wortels Bonen, erwten
Radijsjes Bonen, erwten, koolrabi, kropsla, Oost-Indische kers, snijbiet, spinazie, tomaten, wortels Komkommer
Selderij Bloemkool, kamille, komkommer, koolrabi, koolsoorten, prei, stambonen, tomaten Aardappel, kropsla, maïs
Snijbiet Koolsoorten, radijs, wortels
Spinazie Aardappels, aardbeien, bieten, koolrabi, koolsoorten, radijs, stokbonen, tomaten
Stambonen Aardappels, bieten, bonenkruid, komkommer, koolrabi, koolsoorten, kropsla, selderij, tomaten Erwten, knoflook, knolvenkel, prei, uien
Uien Aardbeien, bieten, bonenkruid, dille, kamille, komkommer, witlof Bonen, erwten, koolsoorten
Witlof Bieten, knolvenkel, kropsla, stokbonen, tomaten, wortel
Wortel Bieslook, dille, erwten, knoflook, pluksla, prei, radijs, rozemarijn, salie, snijbiet, tomaten, uien, witlof Zonnebloem, Komkommer, Aardappel

Specifieke Planten en Hun Combinaties

Hieronder een overzicht van enkele planten en hun goede en slechte combinaties, inclusief de redenen waarom:

  • Afrikaantjes (Tagetes patula): verspreiden een geur waar de witte tomatenvlieg een hekel aan heeft. Werken goed tegen aaltjes. Zaaien in de volle grond kan van april tot eind juni.
  • Bernagie (Borago officinalis): de bloemen trekken veel bestuivende insecten aan. Combineer met aardbeien, kool, peulvruchten. Zaai bernagie in de volle grond van half maart tot eind juni.
  • Sla: zet een paar slaplantjes in om andere planten te beschermen. Plant de sla bijvoorbeeld rondom bonen. Slakken eten de malse slablaadjes dan op, maar zullen niet meer toekomen aan de zaailingen van je bonen.
  • Uien (Allium): Breng de wortelvlieg in verwarring door familie van de ui (Allium), zoals lente-uitjes, knoflook, prei of uien te kweken bij je worteltjes. De kans dat wortelvliegen je wortels aantasten wordt dan veel kleiner. Zaai alliums tijdens het groeiseizoen (afhankelijk van de soort) steeds opnieuw.
  • Oost-Indische kers (Tropaeolum majus): trekt luis aan en dat maakt hem in de moestuin tot een erg nuttige plant. De luizen bestormen de Oost-Indische kers, waardoor ze geen oog meer hebben voor je groenten. Slakken laten Oost-Indische kers trouwens links liggen. Zaai de Oost-Indische kers in bakjes of rechtstreeks in de volle grond.

Vergeet niet dat combinatieteelt een hulpmiddel is, en dat de omstandigheden in je eigen tuin de uiteindelijke resultaten zullen beïnvloeden. Experimenteer en leer van je eigen ervaringen!

labels:

Zie ook: