Rijst is een veelzijdig ingrediënt dat wereldwijd wordt gegeten en is een belangrijk onderdeel van veel keukens. Of het nu in de nasi, als onderdeel van sushi, in een poké bowl of gewoon als bijgerecht is, rijst is lekker, snel klaar en veelzijdig te gebruiken. Het is dan ook niet gek dat rijst samen met pasta en aardappels de populairste koolhydraatbron op ons bord is.
Maar welke soorten rijst zijn er allemaal en weet jij wat het verschil is tussen al die soorten? Er zijn ontzettend veel verschillende rijstsoorten. En dan hebben we nog niets gezegd over alle varianten die je buiten de supermarkt haalt bij bijvoorbeeld een toko. Om je een beetje op weg te helpen, kijken we naar een specifieke eigenschap van rijst: de plakkerigheid.
Wat is plakrijst?
Plakrijst, kleefrijst of gewoon plakkerige rijst… allemaal één en hetzelfde: rijst waarbij de korrels lekker aan elkaar blijven plakken. Het is rijst waarbij de korrels lekker aan elkaar blijven plakken en die je daardoor bijvoorbeeld heel handig met stokjes kunt eten (of met je vingers). Qua textuur en smaak heerlijk om te eten en lekker veelzijdig. Je kunt er heel veel verschillende gerechten mee maken.
Welke rijstsoorten zijn geschikt als plakrijst?
Niet alle rijstsoorten zijn even plakkerig. Sommige soorten blijven goed kleven, andere koken mooi droog. Over het algemeen zijn de soorten met een korte, ronde korrel wat plakkeriger dan anderen.
De beste plakrijst maak je met rijstsoorten die niet droogkoken. Meestal zijn dat soorten met een korte, ronde korrel. Je kunt hierbij denken aan:
- Risottorijst
- Paellarijst
- Sushirijst
- Pandanrijst
Met de juiste rijstsoort maak je dus bijna automatisch al sticky rice.
Hoe maak je plakkerige rijst?
Met rijst voor paella, risotto of sushi maak je bijna vanzelf als plakkerige rijst. Maar ook met andere soorten kun je sticky rice maken.
Dat doe je door:
- De rijst vooraf niet te wassen.
- Vervolgens wat bloem door het kookwater te mengen.
- Ook restjes rijst warm je op met bloemwater.
Maar heb je een restje rijst of heb je simpelweg geen plakrijst in huis, dan kun je gelukkig alsnog plakkerige rijst maken door wat extra zetmeel toe te voegen aan het kookwater.
Hoe maak je plakkerige rijst droger?
Is je rijst plakkerig en wil je ‘m juist wat droger hebben? Laat de rijst na het koken dan goed uitlekken in een zeef of vergiet en spoel af met koud water terwijl je de korrels los maakt met je vingers.
Verschillende rijstsoorten
Om een beter beeld te krijgen van de verschillende soorten rijst die er zijn, volgt hieronder een overzicht:
Witte rijst
Witte rijst ontstaat door het verwijderen van het vliesje en de zemelen. Daardoor bevat deze rijstsoort vrij weinig vezels, alleen zo’n 1,5 gram per portie. De kooktijd van witte rijst is ca. 15 minuten, maar in de supermarkt vind je tegenwoordig ook snelkookrijst. Omdat witte rijst een neutrale smaak heeft, is het universeel te gebruiken in allerlei gerechten. Samen met het feit dat witte rijst goedkoop is, is het ook de reden dat deze variant de populairste en meest gegeten soort is van alle verschillende rijstsoorten.
Basmatirijst
Basmati is volgens velen de lekkerste van alle verschillende rijstsoorten. Dat is ook de reden waarom we er graag wel twee keer zoveel voor betalen als voor gewone witte rijst. Basmati komt oorspronkelijk uit India, maar tegenwoordig wordt het ook veel in Pakistan verbouwd. Omdat de korrel fijner is, is basmati net iets sneller gaar dan witte rijst. De smaak is iets aromatischer maar de voedingswaarde is vergelijkbaar met die van witte rijst. Er bestaat ook volkoren basmatirijst. Dat is basmati waarbij het vliesje niet verwijderd is, waardoor de rijst veel meer vezels bevat.
Jasmijnrijst
Hoewel vaak wordt gedacht dat jasmijn- en pandanrijst hetzelfde zijn, is dat absoluut niet zo. Jasmijnrijst is een rijstsoort uit Thailand met een stevige witte korrel en aromatische smaak. Qua structuur en uiterlijk, maar ook qua voedingswaarde lijkt jasmijnrijst wel heel erg op basmati, alleen de smaak van jasmijnrijst is van nature iets sterker.
Pandanrijst
Pandanrijst is eigenlijk geen echte rijstsoort. Zo wordt rijst genoemd die gearomatiseerd is met het extract van de pandanbladeren om de aromatische smaak van jasmijnrijst na te bootsen. Hoewel jasmijn- en pandanrijst praktisch niet te onderscheiden zijn van elkaar, zien we in de schappen veelal de term ‘pandanrijst’ als correcte aanduiding voor deze gearomatiseerde soort.
Zilvervliesrijst
Bij zilvervliesrijst zit het vliesje nog om de korrel, waardoor het een andere smaak, voedingswaarde, kooktijd en uiterlijk heeft. Zilvervliesrijst bevat ongeveer drie keer zoveel vezels als witte rijst en ook grotere hoeveelheden vitaminen en mineralen wat het een gezondere optie maakt. Wel is de kooktijd veel langer, alhoewel je in de supermarkt ook voorgekookte soorten vindt die sneller klaar zijn. Ook is de korrel een stuk steviger en taaier dan bij witte rijst. De smaak is wat aards, waardoor sommigen toch voorkeur geven aan de toegankelijkere witte rijst. Het voordeel van zilvervliesrijst is dat het na het koken stevig blijft en niet zo snel papperig wordt zoals bij witte rijst weleens het geval is.
Risottorijst
Risottorijst is een verzamelnaam voor alle rijstsoorten - waarvan arborio de bekendste is - die geschikt zijn voor het maken van de populaire Italiaanse specialiteit uit één pan. Risottorijst bevat veel zetmeel en heeft een korte, ronde korrel die tijdens het garen veel vocht opneemt. Door het roeren komt het zetmeel vrij en dat zorgt ervoor dat het geheel lekker smeuïg wordt. Voor risotto kun je het beste een echt lekkere bouillon gebruiken, omdat de rijst tijdens het garen alle smaken opneemt.
Sushirijst
Net als risottorijst is deze rijst een zetmeelrijke rijstsoort met een korte korrel. Sushirijst plakt na het koken aan elkaar en wordt daarom ook wel ‘kleefrijst’ genoemd. Deze eigenschap maakt sushirijst ideaal om te gebruiken voor het maken van verschillende soorten sushi.
Rode rijst
Rode rijst is een voedzame rijstsoort die rijk is aan vezels en eiwitten. De korrel heeft een donkerrode kleur, een stevige bite en een nootachtige smaak. Je kunt rode rijst bij biologische en grotere supermarkten kopen; voor een zakje van een halve kilo betaal je ongeveer 3 euro. Rode rijst is door zijn compacte korrel en uitgesproken smaak uitermate geschikt om te verwerken in salades voor een gezonde lunch. Houd er bij het aanschaffen van rode rijst rekening mee dat de kooktijd veel langer is dan bij witte rijst, zo’n 25-35 minuten, afhankelijk van de soort.
Wilde rijst
Wilde rijst is een opvallend exemplaar in het schap: de kleur is donkerbruin tot bijna zwart en de vorm doet meer denken aan lange naaldjes dan aan rijstkorrels. Wilde rijst is dan ook officieel geen rijst maar een grassoort die in ondiepe wateren groeit. Anders dan de naam doet vermoeden wordt deze rijstsoort gewoon verbouwd. Voornamelijk in Noord-Amerika waar wilde rijst vandaan komt. Je vindt wilde rijst in de supermarkt vaak gemengd met gewone rijst, maar in de biologische supermarkten en natuurwinkels kun je het ook los kopen.
Kleefrijst
Kleefrijst, glutinous rice, sticky rice, ketanrijst. Allemaal benamingen voor een en dezelfde soort rijst; kleefrijst! Doordat deze soort rijst veel gebruikt wordt in de Indonesische keuken, is de Indonesische benaming ketanrijst misschien nog wel bekender. Kleefrijst heeft een korte ronde korrel en heeft als eigenschap dat het na bereiding gaat plakken. Dit komt doordat kleefrijst veel zetmeel bevat en weinig water opneemt in de korrel. Deze rijst wordt veel gebruikt in gerechten waarbij de kleefrijst als een apart bolletje wordt geserveerd, maar er worden ook desserts van gemaakt!
Soorten kleefrijst
- Spaanse paellarijst
- Italiaanse risottorijst
- Sushirijst
- Longton
- Botan rijst
- Paprijst
- Ketan rijst
Recepten met plakrijst
Kleefrijst past perfect bij een roerbak. Want de uitgesproken smaken van onder andere de vissaus, limoen, sesamolie en rode peper blijven lekker aan de rijst kleven.
Zeg je sticky rice, dan zeg je sushi en poké bowls. Ontzettend populair over de hele wereld.
Bij plakkerige rijst denk je misschien niet meteen aan een paella, maar paellarijst is wel degelijk lekker kleverig. Maar bovenal is het heel erg smaakvol omdat je de rijst in bouillon kookt. Eventueel met extra smaakmakers als chorizo en paprikapoeder.
Nog zo’n klassieker met plakkerige rijst: risotto! Want hoewel de risottorijst in dit recept natuurlijk van zichzelf al een beetje plakt, roeren we er als het klaar is ook stiekem nog wat extra Parmezaanse kaas doorheen.
labels:
