In veel huishoudens heeft (plantaardige) margarine of halvarine inmiddels gewonnen van roomboter. Roomboter is een smeerbaar vet dat voor ongeveer 80% uit afgeroomd melkvet bestaat. Het grootste verschil tussen roomboter en andere botersoorten is dat roomboter gemaakt wordt van dierlijke vetten, terwijl halvarine en margarine van plantaardige vetten worden gemaakt (die bestaan uit meervoudig onverzadigde vetzuren en transvetten).

Jammer, want roomboter heeft veel gezondheidsvoordelen en is geen kunstboter wat ‘uitgevonden’ is. Roomboter is puur natuur. En wees eens eerlijk, ook echt veel lekkerder toch?

De Voordelen van Roomboter

Verzadigde vetten vormen de bouwstenen voor celmembranen en zijn de bouwstof voor verschillende hormonen. Daarnaast zijn de verzadigde vetten in roomboter een transportmiddel voor de vele vitamines en mineralen die in de boter aanwezig zijn, (zoals: vitamine A, D, E en K2). Deze vitamines zijn zogeheten ‘vet oplosbare vitamines’, waarbij je dus vetten nodig hebt om ze te kunnen opnemen. Je hebt verzadigde vetten nodig voor de opname van mineralen en voor ondersteuning van diverse stofwisselingsprocessen.

Ook zorgen verzadigde vetten voor een sterk geconcentreerde hoeveelheid energie in je voedingspatroon, die je een langer verzadigd gevoel geven. Gevolg: je bent minder snel geneigd weer te gaan eten en je hebt urenlang energie!

Naast de gezonde verzadigde vetten bevat roomboter ook veel butyraten, een vetzuur die infectieremmende eigenschappen bevat en je spijsverteringsstelsel beschermd tegen ontstekingen. Deze stof biedt je darmen dus extra bescherming.

Roomboter bevat vitamine K. Vitamine K zorgt ervoor dat calcium in onze botten en tanden terecht komt, en niet in de bloedvaten achterblijft (wat voor aderverkalking kan zorgen). Roomboter bevat caroteen, een dierlijke vorm van vitamine A.

Natuurlijk gaat het om een balans. Je wilt zowel verzadigde vetten als onverzadigde vetten in je voedingspatroon hebben. Beiden hebben gezondheidsvoordelen. Maar ons voedingspatroon bevat vaak zoveel ‘schadelijke’ vetzuren, dat we bang zijn geworden voor alle vetten. En dat is niet terecht. Dus ja, eet gewoon roomboter.

Roomboter versus Margarine en Halvarine

En die plantaardige vetten, die zijn niet zo best voor je. Vooral omdat ze ontstekingsbevorderend, én hormoonsverstorend werken. En wist je dat deze plantaardige vetten ook zorgen voor een disbalans tussen omega 3, 6 en 9?

Maar verzadigde vetten zijn toch juist ongezond? Niet echt!

Roomboter was voor een hele lange tijd een tafelfavoriet totdat de gevaren van cholesterol meer in beeld kwam. Hierdoor ontstond de opvatting dat teveel vet slecht was voor je omdat het hart- en vaatziekten zou veroorzaken. De laatste jaren zijn wetenschappers teruggekomen op het idee dat vet slecht is voor hart- en bloedvaten.

De Keuze tussen Gezouten en Ongezouten Roomboter

Je kunt het beste kiezen voor ongezouten roomboter. Kies als het kan voor biologische (gras)boter en geniet van de lekkerste baksels. Veel koeien krijgen slecht veevoer te eten (bijvoorbeeld met alleen maïs).

Roomboter in de Keuken

Roomboter is de ultieme smaakmaker met een rijke smaak. Feitelijk is het de gekarnde room van melk, waardoor het een natuurlijk dierlijk vet is. Langere tijd stonden deze vetten in een kwaad daglicht, maar meer recentelijk hebben onderzoeken aangetoond dat deze vetten slecht cholesterol kunnen verlagen en goed cholesterol kunnen verhogen. Daarnaast kunnen de vetten bijdragen aan een sterk afweersysteem, een gezonde lever- en longfunctie en sterke botten.

Helaas is roomboter niet zo geschikt om mee te bakken en braden, want bij een sterke verhitting verbranden de aanwezige eiwitten in de boter. Hierdoor kan de boter veranderen in een zwarte, stinkende vloeistof die de smaak van je gerecht absoluut niet ten goede komt. Als je toch de smaak van boter wilt toevoegen aan je gerecht op een hogere temperatuur, dan kun je een klein scheutje zonnebloemolie toevoegen aan je roomboter.

Voor bakken, braden en frituren kun je het beste ghee, kokosolie of rijstolie gebruiken. Je kunt heel gemakkelijk thuis zelf ghee maken van roomboter. Ook kokosolie heeft enorm veel gezondheidsvoordelen.

Geklaarde Boter en Ghee

Deze boter is gesmolten, waardoor de vaste bestanddelen, zoals zouten en eiwitten, eruit zijn gehaald. Ook water wordt hierdoor onttrokken aan de boter. Na dit proces is de boter veel beter bestand tegen hogere temperaturen en kun je het gebruiken om mee te bakken of braden. Omdat de boter geklaard is, heb je ook geen last meer van het spatten of bruisen van de boter op hogere temperatuur.

Geklaarde boter is daarnaast ook goed geschikt om eier- en botersauzen mee te maken. Je kunt betrekkelijk eenvoudig zelf je boter klaren. Zet een pannetje of kommetje met roomboter in een grotere pan met kokend water en laat de boter au bain-marie smelten. Het is mogelijk dat er wat schuim boven komt drijven, maar dit kun je met een schuimspaan verwijderen en weggooien.

Na een tijdje zie je onder in de pan een laag met witte vlokjes verschijnen. Dit is het bezinksel, wat ook wel ondermelk wordt genoemd. Het bezinksel ga je niet gebruiken, dus het is zaak om het heldere vet over te schenken in een schone pot en tijdig te stoppen, zodat het bezinksel niet meekomt.

Ghee is de Indiase variant van geklaarde boter. Het is geschikt voor bereidingen op hoge temperatuur en spat niet. Ghee wordt gemaakt door boter langere tijd te verhitten boven een kleine gasvlam, net zo lang tot al het water in de boter is verdampt en de boter nog niet is gebruind. Door dit proces zijn de melkproteïnen naar de bodem van de pan gezakt.

Voor een mooi resultaat wordt het botervet vaak nog door een doek gezeefd, waardoor de laatste verontreinigingen worden weggezeefd.

Andere Soorten Boter

  • Halfvolle boter is niet geschikt om in te bakken of braden of voor de bereiding van gebak. Er zit namelijk te veel water in. Het bevat slechts 40 procent vet en kan in andere bereidingen roomboter vervangen.
  • Bak- en braadboter bevat 97 procent vet. Omdat het bijna geen water bevat, spettert het vrijwel niet. De toevoeging van een eiwitrijk weipoeder zorgt ervoor dat het vlees sneller bruin wordt tijdens het bakken. De toevoeging van lecthine zorgt er eveneens voor dat de bak- en braadboter minder spettert dan andere botersoorten.
  • Vloeibare botersoorten zijn gezonder om in te bakken dan harde boter. Het aandeel verzadigde vetten is bij vloeibare boters immers kleiner. De meeste bak- en braadproducten worden vervaardigd op basis van plantaardige oliën en vetten, waaraan ook zout en aroma’s zijn toegevoegd.

Roomboter en Bewerking

Er bestaat op dit moment geen duidelijke definitie van bewerkte voeding. Het bewerken van voeding kan van alles zijn. Denk bijvoorbeeld aan: verpakken, snijden, invriezen, maar ook het toevoegen van ingrediënten en verhitten. Bewerkingen kun en hoef je niet te mijden. Bijna alle producten die we kopen zijn op de weg van land naar het bord op één of andere manier (een beetje) bewerkt.

De mate van bewerking bepaalt niet of een product duurzaam is of niet. Het grootste deel van de impact op het klimaat en milieu wordt veroorzaakt door het verbouwen van gewassen of het houden van vee. Dit betekent dat het voor duurzaamheid belangrijker is wat er in een bewerkt product zit dan of en hoeveel het bewerkt is.

Bewerkt voedsel waar veel dierlijke producten als boter, zuivel, ei en/of vlees in zitten, bijvoorbeeld schnitzel of 30+ kaas, hebben een hogere impact dan producten die gemaakt zijn van plantaardige ingrediënten zoals volkorenbrood of kant-en-klare vleesvervangers.

Daarnaast zijn ook de voedingsstoffen in het product van belang. Wanneer een product niet bijdraagt aan een gezond voedingspatroon is het ook niet goed voor het klimaat.

Het bewerken van verse producten zoals het invriezen of conserveren van groente en fruit zorgt ervoor dat het langer houdbaar is en er minder voedsel wordt verspild. Door de bewerking kunnen we producten eten die niet in het seizoen zijn maar wel uit de volle grond komen.

De milieu-impact van groente en fruit is het laagste wanneer je deze in het seizoen eet, want het invriezen of conserveren kost extra uitstoot van broeikasgassen in vergelijking tot versproducten. Maar als je buiten het seizoen bijvoorbeeld spinazie of sperziebonen wilt eten kun je beter voor spinazie of sperziebonen uit de vriezer of een pot kiezen dan verse.

Adviezen en Richtlijnen

Er kunnen zowel voordelen als nadelen zitten aan het bewerken van producten. Producten die geclassificeerd worden als bewerkt of zelfs ultrabewerkt, kunnen toch in een gezond voedingspatroon passen. Alle bewerkte voeding mijden is onmogelijk en niet nodig. Maar het eten van te veel sterk bewerkte producten die veel calorieën, suiker, verzadigd vet en/of zout bevatten, is niet gezond.

Je lichaam heeft deze producten niet nodig en sommige producten hebben zelfs bewezen negatieve gezondheidseffecten. Als je eet volgens de adviezen van het Voedingscentrum, dan maak je volop gezonde en duurzame keuzes uit de Schijf van Vijf. Af en toe sterk bewerkte voeding zoals een koekje, ijs of chips kan er dan ook gewoon bij, maar niet te veel en niet te vaak.

Er wordt wel aangeraden om roomboter koel te bewaren. De houdbaarheid is dan 2 tot 6 weken. Roomboter krijgt een wrange smaak als je het te lang bewaard.

Voedingswaarde Vergelijking

Hieronder zie je een overzicht van de hoeveelheid calorieën en vet in de verschillende producten. De data is gebaseerd op 100g product.

Product Calorieën Vet
Roomboter [Voeg data toe indien beschikbaar] [Voeg data toe indien beschikbaar]
Halvarine [Voeg data toe indien beschikbaar] [Voeg data toe indien beschikbaar]

labels: #Brood

Zie ook: