Rijst, afkomstig van een grassoort, is al eeuwenlang een wereldwijd basisvoedsel. Er bestaan meer dan 8000 rijstsoorten. Of het nu Aziatische gerechten, Italiaanse risotto of Spaanse paella is, rijst speelt overal een belangrijke rol.

Van jasmijn tot zilvervlies: er zijn zoveel verschillende soorten rijst! Maar welke verschillende soorten rijst heb je dan allemaal? En waar kun je die het best voor gebruiken? Ieder type rijstkorrel heeft namelijk een eigen smaak, textuur en unieke voedingswaarden die samen zorgen voor een lekkere, gezonde en gevarieerde maaltijd op je bord.

Hieronder zetten we een aantal soorten rijst voor je op een rijtje.

Bekende en Minder Bekende Rijstsoorten

  • Witte Rijst: Van alle verschillende soorten rijst is de witte soort één van de twee bekendste. Bij witte rijst is het hele vliesje inclusief vezels en mineralen eraf geslepen. Daardoor heeft deze rijst slechts 15 minuten kooktijd nodig. Bij dit type worden de korrels ontdaan van hun vliesje, wat helpt om de houdbaarheid te vergroten. Door diezelfde korrels vervolgens te polijsten houdt men een helder, wit en licht glanzend zaadje over. Witte rijst is lichter verteerbaar dan zilvervliesrijst en heeft een licht 'stoppende' werking. Witte rijst bevat van nature veel B-vitamines en belangrijke mineralen als kalium en fosfor die zorgen voor een verlaagde bloeddruk en stevige botten en tanden. Daarnaast is het een bron van koolhydraten waar je energie van krijgt en bevat het vrijwel geen suikers, vetten of zout. 1. De witte rijst is ontdaan van de vlies, wat resulteert in een neutrale smaak. Het is meestal langkorrelig, droogkokend en perfect als bijgerecht bij pittige gerechten.
  • Zilvervliesrijst: Ook wel bruine rijst of volkorenrijst genoemd. Zilvervliesrijst staat bekend als volkoren rijst, maar wordt ook wel eens bruine rijst genoemd. In dit vliesje zitten veel vezels, magnesium en andere voedingsstoffen. Het vliesje zit bij zilvervliesrijst nog om de rijstkorrel heen. Hierdoor is de korrel donker van kleur. De kooktijd is zo’n 45 minuten. Zilvervliesrijst kent een langere kooktijd om ook het schilletje zacht te laten worden. De ronde variant wordt wat zachter en kleeft ook wat meer aan elkaar. Lange rijst kookt mooi droog af. 2. Ook bekend als bruine rijst of volkorenrijst. Deze rijst bevat nog de kiemen en zemelen, waardoor het rijk is aan vezels en voedingsstoffen.

    In tegenstelling tot bij de witte variant, wordt bij deze soort het vliesje om de korrel gelaten. Daardoor wordt het ook wel bruine rijst genoemd en ziet men het als een volkoren variant waarbij de natuurlijke voedingsstoffen behouden blijven. Zilvervliesrijst bevat bovendien meer vezels dan de gepelde en gepolijste korrel. Daarmee stimuleer je een gezonde darmwerking en heb je eerder een voldaan gevoel. Ook kent de bruine variant iets meer eiwitten dan zijn witte tegenhanger.

  • Snelkookrijst: De snelkook zilvervliesrijst van De Nieuwe Band wordt door de producent in het kaf gestoomd. Dit proces heet parboiled. Hierdoor wordt een belangrijk deel van de voedingsstoffen die in het kaf zitten, uit het vlies in de korrel geperst. Na het drogen wordt de rijst gepeld en eventueel geslepen. Doordat de rijst al voorgekookt is, is ie al in 12 minuten gaar.
  • Basmatirijst: Basmatirijst is een geurige, langkorrelige droogkokende soort die zijn oorsprong vindt in landen als India en Pakistan. Deze rijst heeft zijn oorsprong in Noord-India aan de voet van de Himalaya. Daar staat basmatirijst symbool voor vruchtbaarheid en het huwelijk. De rijst wordt voornamelijk geteeld op een unieke locatie: aan de voet van het Himalayagebergte. En dat proef je terug. De korrels hebben namelijk een subtiele nootachtige smaak met een licht aroma dat wel een beetje doet denken aan popcorn. Tegenwoordig wordt deze rijst ook in Pakistan verbouwd. Basmati is zowel als zilvervlies als in een witte variant verkrijgbaar. Basmatirijst is een zeer aromatische, langkorrelige rijst, beschikbaar in witte of volkoren variant. De rijstkorrel is lang en slank en na het koken is de rijst heerlijk geurig en smaakvol.
  • Jasmijn- of Pandanrijst: Jasmijnrijst, vaak in één adem genoemd met Jasmijnrijst, komt oorspronkelijk uit Thailand en heeft een lange korrel met een bloemige smaak. Deze witte rijst halen we uit Thailand. Dankzij het pandanblad krijgen de korrels een kenmerkend zacht aroma dat zich uitstekend laat combineren met pittige gerechten uit de Aziatische keuken. De officiële naam is ‘kao kao malin’ en betekent 'witte jasmijnbloesem rijst'. En omdat pandenrijst een beetje plakkerig is, is het makkelijk te eten met stokjes. 4. Ook wel parfumrijst genoemd. Jasmijnrijst komt oorspronkelijk uit Thailand en heeft een subtiele bloemengeur. De naam werd afgekort naar ‘hom mali’. Dit betekent ‘geurige jasmijn’ , vandaar de naam jasmijnrijst. De rijst wordt gestoomd in pandanbladeren die de heerlijke geur van de pandanplant meegeven. Vandaar ook de naam pandanrijst.
  • Baldo of Arborio: Van deze rijstsoorten maak je risotto. Dit is een typisch Italiaans rijstgerecht waarbij je de rijst eerst glazig laat smoren en vervolgens bouillon, kokend water of witte wijn toevoegt in combinatie met welke groenten je ook maar wil. Is in pakweg 20 minuten klaar. Italianen zweren bij deze witte rijst voor risotto. Regelmatig roeren. Onder ons merk De Nieuwe Band hebben we zowel baldo (lange korrel) als arborio (ronde korrel) die uitermate geschikt zijn om een heerlijke risotto van te maken.

    Risottorijst is een verzamelnaam voor veel verschillende soorten rijst die één ding gemeen hebben: ze nemen veel vocht (en smaak!) op en komen uit Italië. Door het relatief grote zetmeelgehalte kleven de kleinere, ronde korrels makkelijker aan elkaar en ontstaat er een heerlijk zachte, smeuïge massa. Risottorijst heeft een grote, bijna rondkorrelige vorm die veel vocht opneemt, maar toch stevig blijft. De meest gebruikte soort is Arborio, die zorgt voor een romige risotto.

  • Zoete Rijst: Deze rijst heet ook wel kleefrijst. Kleefrijst of ketan is een soort rijst die weinig water opneemt en door het hoge gehalte aan zetmeel na het koken plakkerig is. Deze geslepen halflange rijst kookt papperig en is vooral geschikt voor zoete gerechten (bv. vlaai, rijstpudding) en lekkernijen (bv. na koken mengen met kaneel, suiker of honing en een klontje boter). Daarom is kleefrijst perfect om rijstpudding als dessert mee te maken. Kooktijd is ongeveer 45 minuten.
  • Wilde Rijst: Wilde rijst is eigenlijk helemaal geen rijst. Het zijn de zaden van een aantal grassoorten. Dit graan groeit in het wild in stilstaande wateren in de bossen van het grensgebied tussen Canada en de VS. Wilde rijst wordt traditioneel door indianen met kano’s geoogst. Na het ambachtelijk dorsen worden de eerst bruine, naaldachtige, tot 2 cm lange korrels gedroogd en geroosterd waardoor ze hun zwarte kleur krijgen. De verkoop van de wilde rijst is voor de indianen een belangrijke bron van inkomsten. Tegenwoordig ook met propellervaartuigen. Zware machines zouden het landschap vernielen. Wilde rijst heeft een noot-achtige smaak. Kooktijd is ongeveer 40 minuten. Hoewel het geen echte rijst is, wordt het zaad van deze grassoort vaak rijst genoemd.

Overige Rijstsoorten

Naast de bovengenoemde soorten zijn er nog andere varianten die het ontdekken waard zijn:

  • Japanse Rijst: 6. Japanse rijst met een kortere, ronde korrel die plakkerig wordt na het koken vanwege het hoge zetmeelgehalte.
  • Paella Rijst: 8. Deze dikke Spaanse rijstkorrel heeft een groot absorberend vermogen en plakt lichtjes aan elkaar wanneer hij afkoelt.
  • Dessertrijst: 9. Dessertrijst, ook wel paprijst of puddingrijst genoemd, heeft een rondkorrelige structuur en wordt zacht en plakkerig na het koken.
  • Rode Rijst: Rode rijst heeft een rood vliesje en komt oorspronkelijk uit de Himalaya. Hij is zeer voedzaam en rijk aan vezels.
  • Zwarte Rijst: 11. Ook wel “verboden rijst” genoemd, omdat vroeger alleen de Chinese keizer het mocht eten.
  • Gele Rijst: 12. Gele rijst is witte rijst die gekleurd is met kurkuma of saffraan.
  • Meergranenrijst: 14. Meergranenrijst is een mengsel van diverse rijstsoorten zoals witte rijst, zilvervliesrijst, wilde rijst, tarwe en gerst.
  • Notenrijst: 15. Een rijstsoort waaraan noten en zaden zijn toegevoegd voor extra smaak en textuur.
  • Camargue Rijst: Camargue rijst heeft een korrelige structuur met een roodbruin vliesje en geeft een nootachtig aroma af. De kleur is te danken aan de kleiachtige bodem waar deze rijstsoort op geteeld wordt. Het is een rode rijstsoort die oorspronkelijk uit Centraal Azië komt en tegenwoordig verbouwd wordt in Frankrijk uit de Camargue regio.
  • Carnaroli Rijst: Carnaroli rijst is net als arborio rijst geschikt om risotto mee te maken. De structuur van carnaroli is echter net wat steviger en de korrel is nog langer. Ook is er sprake van een hoger gehalte aan zetmeel. Het is rijst die tot de top van de Italiaanse rijstsoorten behoort.
  • Langgraanrijst: Langgraanrijst heeft zoals je aan de naam al ziet een lange korrel met een lengte van wel 7 tot 9 millimeter. Het is een van de rijstsoorten die niet plakt en kent een stevige structuur. Het is rijst die geschikt is om te gebruiken voor allerlei hoofdgerechten, maar ook om als bijgerecht te dienen of in een salade te verwerken.
  • Longtonrijst: Longtonrijst is afkomstig uit Indonesië en is in Nederland in transparante zakjes verkrijgbaar. Tijdens het koken in ruim water zwelt de rijst op. Na het koken en afkoelen is deze rijst in plakjes of blokjes te snijden.
  • Mattarijst: Mattarijst staat ook bekend als rosematta rijst en komt oorspronkelijk uit India. Het is een rode rijststoort die populair is in Sri Lanka en in India. De korrel is rond en kort en de rijst heeft daarbij een unieke en rijke smaak. Het is een rijstsoort die goed met lamsvlees te combineren is net als met wild. De bereiding op de traditionele manier vindt plaats door de rijst gedurende de nacht in water te weken. Daarna giet je het water af om de rijst dertig minuten te koken en daarna twintig minuten met rust te laten. Daarna zout je de rijst en is het de bedoeling om de rijst nog vijftien tot twintig minuten te koken.

Voedingswaarden en Gezondheid

In principe zijn alle soorten rijst wel gezond. Iedere rijstsoort bevat namelijk eiwitten en verschillende soorten vitamines en mineralen. Maar als we kijken naar de voedingswaarde, dan is zilvervliesrijst waarschijnlijk wel het meest gezond. Dat is een soort volkoren rijst waar net wat meer vezels en andere voedingsstoffen in zitten.

Zilvervliesrijst past in een gezond voedingspatroon. Staat er een gerecht met rijst op het menu? Vervang dan witte rijstsoorten voor zilvervliesrijst. Zilvervliesrijst bevat namelijk de meeste voedingsstoffen, waaronder vezels. Vezels houden je darmen gezond, helpen je gewicht op peil te houden en kunnen de kans op darmkanker verkleinen!

Hieronder een vergelijking van het vezelgehalte per opscheplepel:

RijstsoortVezels per opscheplepel
Witte rijst0,4 gram
Meergranenrijst0,6 gram
Zilvervliesrijst1,3 gram

Tips voor het Koken van Rijst

  • Kijk altijd op de verpakking voor de aanbevolen bereidingswijze.
  • Een rijstkoker is ideaal voor perfecte rijst en veelzijdig in gebruik.
  • Spoel rijst, vooral witte rijst en jasmijnrijst, voor het koken om overtollig zetmeel te verwijderen.

Welke Rijst voor Welk Gerecht?

  • Nasi: Gebruik droogkokende soorten zoals basmatirijst, pandanrijst of zilvervliesrijst.
  • Curry: Indiase curry's passen goed bij basmatirijst, terwijl Thaise curry's beter smaken met pandanrijst.
  • Poké Bowl: Sushirijst is populair, maar witte rijst, basmatirijst of zilvervliesrijst zijn ook geschikt.

labels:

Zie ook: