De cichorei is een veelzijdige plant die graag groeit op kalkrijke gronden nabij rivieren en staat ook wel bekend als de wegwachter. Medicinaal gezien staat de plant bekend om zijn bloedreinigende en leverherstellende werking. Daarnaast werkt het vochtafdrijvend en ondersteunt het de nieren en milt.
Geschiedenis en Achtergrond
Cichorei is een inheems plant in heel Europa, Egypte en het westen van Azië en groeit ook in het wild in Nederland. Op braakliggende gronden komt regelmatig Cichorei op. Van oudsher staat cichorei bekend als Duitse koffie en is in 1775 ontdekt door twee Franse artsen; Brunau en Harpong. Cichorei stond van oudsher bekend als Duitse koffie.
Het Ontstaan van Cichorei
Er zijn verschillende verhalen over het ontstaan van de cichoreiplant. Volgens een verhaal liet Petrus op een goede dag de sleutels van de hemelpoort op aarde vallen, waarna een engel de sleutels ging oprapen. Op de plek waar de sleutels hadden gelegen verschenen planten met hemelblauwe bloemen, de hemelsleutel of cichorei.
Een ander verhaal gaat over een jong meisje dat verloofd was en elke dag aan de rand van het dorp wachtte op haar verloofde die ten strijde was getrokken. Na de oorlog stond het meisje elke dag aan de rand van het dorp op de uitkijk om te zien waar haar verloofde bleef. Op een goede dag was ze verdwenen en stonden op de plek waar ze altijd wachtte felblauwe bloemen. Deze bloemen zijn sindsdien een symbool van trouw.
Cichorei als Koffievervanger
De wortel wordt gebruikt om surrogaatkoffie van te maken en teneinde veel wortel te krijgen wordt de bloeistengel verwijderd. Het plantje gaat zich hierdoor niet toeleggen op bloeien maar op wortelvorming. De wortels worden gedroogd en vermengd met pinda-olie. In Frankrijk wordt cichorei en koffie met elkaar vermengd. Cichorei zou de scherpe kantjes van de koffie afhalen door de PH-waarde te neutraliseren.
Het gebruik van cichorei als koffiesurrogaat is in de V.S. gepopulariseerd in 1840 in New Orleans, toen er door een havenblokkade in verband met de burgeroorlog geen koffie kon worden gedronken. Het resultaat was zo lekker dat vele mensen nu nog cichoreikoffie drinken.
Net als koffie bevat cichorei acrylamide, alleen wel vele malen meer. Met cichorei kun je goed van koffie afkicken. Wanneer je minder koffie wilt drinken maar wel van de smaak houdt kun je prima een kopje zeer waterige, slappe koffie mengen met surrogaatkoffie.
Culinaire Toepassingen
De blaadjes van cichorei kun je eten als slablaadjes. De mooie diepblauwe bloemetjes zijn ook eetbaar en hiermee kun je uitstekend een salade opfleuren. Er zit veel vitamine C, vitamine B9, kalium en vezels in de blaadjes.
Cichorei is de plant die werd doorgekweekt tot andijvie en witlof. Als je cichoreiwortel in het donker kweekt, krijg je witlof. Cichoreiloof werd zwijnensla genoemd omdat het aan varkens als voer werd gegeven. In Nederland is het lang verbouwd in de provincie Friesland.
Medicinale Werking
Zowel de wortel als de blaadjes van de plant zelf werkend laxerend en diuretisch, wat vochtafdrijvend betekent. Cichorei heeft verscheidene medicinale eigenschappen in de volksgeneeskunde die niet allemaal zijn bevestigd door de wetenschap. Ziekten die wel een wetenschappelijke bevestiging hebben gekregen in het gebruik van cichorei als medicijn zijn: leverziekten waaronder geelzucht, jicht en nierziekten.
Omdat cichorei de lever en de nieren stimuleert werkt het ook goed tegen ziekten die te maken hebben met een overvloed aan afvalstoffen welke niet verwerkt kunnen worden. Hieronder vallen bijvoorbeeld jicht en huidziekten zoals eczeem.
Goed voor de Lever
Een van de medicinale eigenschappen die wetenschappelijk vaststaan is dat cichorei goed is voor de lever. In Pakistan is het een traditioneel geneeskruid tegen leverziekten. Wetenschappers hebben het polyfenol esculetine aangetroffen in de wortel van cichorei. Deze stof ondersteunt inderdaad de werking van de lever, zo bleek uit wetenschappelijk onderzoek. De werking is ongeveer gelijk aan paardenbloembladeren die ook in een salade kunnen worden gestopt of kunnen worden gekookt. De wortels van beide planten lijken op elkaar.
Prebiotische Eigenschappen
Prebiotica, zoals cichoreiwortelvezel, zijn oplosbare vezels die een voedingsbodem vormen voor een selecte groep darmbacteriën die je gezondheid bevordert. De International Scientific Association for Probiotics and Prebiotics (ISAPP) erkent cichoreiwortelvezel als enige plantaardige prebiotica.
Cichoreiwortelvezel reist door het maag-darmkanaal zonder verwerkt te worden, en komt dus intact in de dikke darm aan, waar het door de goede bacteriën wordt afgebroken. In het geval van cichoreiwortelvezel heeft het ingrediënt meerdere functionaliteiten.
De Gut-Brain Axis
Steeds sterker ontstaat het vermoeden in de voedingswetenschappen dat er een positief verband is tussen darmgezondheid en mentale gezondheid, ook wel de hersen-darm-as genoemd. In een onderzoek van Wageningen University & Research wordt gekeken naar cognitie bij ouderen en het verband met darmgezondheid en voeding. Ouderen die zelf aangeven achteruit te gaan in cognitie krijgen verschillende diëten met voedingsvezels, waaronder cichoreiwortelvezel, om te onderzoeken of dit een positieve invloed kan hebben op cognitieve vaardigheden.
Plantkundige Informatie
De wetenschappelijke naam van wilde cichorei is Cichorium intybus. De plant kan een hoogte bereiken van 30 - 120 cm en bloeit van juli tot augustus met felblauwe bloemen. Cichorei bloeit het tweede jaar, dus vormt ook pas het tweede jaar zaden.
Medicinale Werking Volgens Oude Literatuur
Wilde cichorei heeft de volgende medicinale werking:
- Reinigt darmen en lever
- Bevordert de spijsvertering
- Bestrijdt wormen
- Bestrijdt alle klachten die veroorzaakt worden door de leveraandoeningen met betrekking tot de ogen
- Bestrijdt alle klachten van de milt en nieren
- Is eetlust bevorderend
- Heeft een goede werking op alvleesklier door een hoog gehalte inuline
- Door de aanwezigheid van Terpeen en gom in de wortel bevordert het de wondgenezing, hiervoor kunnen ook gekneusde bladeren worden gebruikt
- Is bloedzuiverend en stimuleert de bloedcirculatie
- Helpt bij het bestrijden van de klachten veroorzaakt door aambeien
- Lost darmverstoppingen op
Cichorei in de Landbouw
Cichorei is één van de drie plantensoorten (naast aardpeer en dahlia) die inuline in knollen of wortels opslaan tot een niveau dat winning aantrekkelijk maakt. Inuline is een fijn, wit, vrijwel smaakloos poeder van vezelachtige aard dat gebruikt kan worden als voedingsvezel en na hydrolyse tot fructose als zoetstof.
Gewasontwikkeling
Cichorei verschilt nauwelijks van witlof en de teelt lijkt veel op de teelt van witlofpennen en van suikerbieten. Na een relatief snelle opkomst kenmerkt het gewas zich door een trage groei in het voorjaar, waardoor het gewas laat sluit.
labels: #Ei
