Veel mensen praten niet graag over hun spijsvertering of stoelgang, en al helemaal niet over klachten zoals misselijkheid, een opgeblazen gevoel, winderigheid, verstopping of juist diarree. Dat is vreemd, want iedereen heeft hier wel eens last van. De spijsvertering is een heel normaal proces dat zich afspeelt in ieders lichaam.

Maar liefst 4 miljoen Nederlanders bezoeken jaarlijks een arts met een ziekte of klacht aan de maag, darm, lever, slokdarm, galblaas of alvleesklier. We noemen dat in een verzamelnaam MDL-ziekten. Er bestaan ongeveer tweehonderd MDL-ziekten en -aandoeningen . Deze ziekten kunnen kortdurend, maar ook chronisch en levensbedreigend zijn. De oorzaken zijn heel verschillend. Meestal wordt een ziekte veroorzaakt door een combinatie van factoren. Maag-, darm- en leverziekten kunnen bijvoorbeeld veroorzaakt worden door erfelijke aanleg, een aangeboren afwijking, een infectie met een virus of bacterie, een auto-immuunziekte, ouderdom, een ongeluk, zwangerschap of een zware bevalling. Ook een ongezonde voeding en/of leefstijl kan spijsverteringsziekten veroorzaken of verergeren.

In je darmen huizen biljoenen bacteriën, die samen met virussen, gisten en schimmels je microbioom vormen. Het microbioom helpt bijvoorbeeld mee om je darmwand gezond te houden. Ook traint het je afweersysteem. Dat zorgt ervoor dat je minder snel ziek wordt en sneller beter bent. Natuurlijk kun je nog steeds ziek worden als je iets verkeerds hebt gegeten of een buikgriep krijgt. Maar dat zijn (gelukkig) uitzonderingen.

Vezels en je darmen

Voor een optimale werking van je darmen is het goed om veel vezels te eten. Voor vrouwen is dat ongeveer 30 gram per dag en voor mannen is dat ongeveer 40 gram. Vezels komen alleen in plantaardige producten voor. Je vindt ze in groenten, fruit, volkoren producten, peulvruchten, noten, pitten en zaden. Eet veel van deze producten en je buik zal je dankbaar zijn.

Het is waar, het kan helpen om een klein beetje melk te drinken als je last hebt van maagzuur. Maar het is niet verstandig om veel melk te drinken. Melk bindt het maagzuur eventjes, waardoor de pijn wat afneemt. Maar daarna stimuleert het drinken van melk juist de aanmaak van maagzuur. Daardoor wordt de pijn vaak heviger.

Vroeger dacht men dat een maagzweer veroorzaakt werd door stress. Dit is een hardnekkig misverstand. Sinds de jaren tachtig is bekend dat een infectie met een bacterie vrijwel altijd de oorzaak is van een maagzweer. Deze bacterie, de Helicobacter pylori, kan behandeld worden met antibiotica. Tegenwoordig komt een maagzweer veel minder vaak voor dan tientallen jaren geleden. Dit heeft te maken met de ontdekking van de Helicobacter pylori en de beschikbare behandeling. Langdurig of veelvuldig gebruik van sommige pijnstillers kan inderdaad maagklachten veroorzaken. Het gaat om aspirine en ontstekingsremmende pijnstillers zoals ibuprofen en diclofenac.

Diarree en wit brood

Als je last hebt van diarree, of dunne ontlasting, is het juist beter om volkorenbrood te eten. In volkorenbrood zitten namelijk veel vezels. In de dikke darm werken deze vezels als een soort spons: ze nemen vocht op. Hierdoor wordt dunne ontlasting wat dikker. Last van diarree? Door algemene voedingstips op te volgen voor een goede spijsvertering, is er al verbetering mogelijk. Gezond en gevarieerd eten volgens de Schijf van Vijf helpt voor een goede spijsvertering. Goed kauwen. Regelmatig eten zonder maaltijden over te slaan. Voor sommige mensen werkt het goed om 3 hoofdmaaltijden per dag te eten met enkele tussendoortjes. Bij overgewicht kan afvallen helpen om klachten te verminderen. Plotselinge kortdurende diarree gaat meestal binnen 1 dag tot een paar dagen vanzelf over. Ga bij aanhoudende diarree altijd naar de huisarts.

Bij diarree is het belangrijk dat hiervan de oorzaak gevonden wordt. Eet gewoon waar je trek in hebt. Probeer zo gezond mogelijk te blijven eten, eventueel in kleinere porties. Speciale voedingsmiddelen zijn niet nodig. Drink veel om uitdroging te voorkomen. Drink steeds kleine hoeveelheden, 2 tot 3 liter per dag. Drinken is extra belangrijk als je ook overgeeft. Water, thee, bouillon of verdund vruchtensap zijn geschikt. Eet veel vezels. Vezels in de darmen houden de ontlasting soepel en geven volume en stevigheid. Gebruik geen diarreeremmers bij plotseling optredende diarree. Blijf je langer dan 4 weken last houden van je maag of darmen? Misschien kun je niet goed tegen een bepaald product of is er iets anders aan de hand, zoals het prikkelbare darm syndroom (PDS). Ga bij voorkeur niet zelf experimenteren. Als je zomaar bepaalde producten weglaat kunnen klachten verergeren. Ook kunnen hierdoor tekorten ontstaan aan bepaalde voedingsstoffen. Ga naar je huisarts om samen uit te zoeken wat er aan de hand is.

Prikkelbare Darm Syndroom (PDS)

Ongeveer 10-15% van de Nederlanders is bekend met het Prikkelbare Darm Syndroom, ook wel spastische dikke darm of spastisch colon genoemd. De symptomen verschillen sterk van persoon tot persoon. Buikpijn, diarree en/of verstopping (obstipatie) staan vaak op de voorgrond. Overige maag-darmklachten komen ook veel voor, zoals een opgeblazen buik, misselijkheid, zuurbranden. Maar denk ook aan klachten buiten het maag-darmkanaal, zoals spierpijn, rugpijn, hoofdpijn, blaasklachten. De oorzaak van PDS is nog niet precies bekend. Op dit moment gaat men er van uit dat een of meerdere van de volgende factoren meespelen: een gestoorde beweging van de darm en/of een overgevoeligheid van de darmwand; een abnormale verwerking van prikkels in het maag-darmkanaal en hersenen; darminfectie; stress; verkeerde voeding. Wanneer bij onderzoek geen zichtbare afwijkingen worden gevonden maar de klachten wel aanhouden, wordt de diagnose PDS gesteld.

Medicatie voor een betere stoelgang en tegen de buikpijn; Leren omgaan met de pijn middels hypnotherapie; Leren omgaan met stress; Voeding en/of eetpatroon aanpassen.In de praktijk zie je dat een combinatie van bovengenoemde vaak een goed resultaat geeft.

Voedingsadviezen bij PDS

Een gezond en gevarieerd eetpatroon voldoet aan alle belangrijke voedingsstoffen. Daarom is dit altijd de basis van een voedings- of dieetadvies. Om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen, heeft u dagelijks de hierna genoemde hoeveelheden nodig, passend bij uw leeftijdscategorie en of u man of vrouw bent.

19-50 jaar 51-69 jaar Ouder dan 70 jaar
Groente 250 gram 250 gram 250 gram
Fruit 2 stuks 2 stuks 2 stuks
Brood (sneetjes) 4-5 (vrouw) 6-8 (man) 3-4 (vrouw) 6-7 (man) 3-4 (vrouw) 4-6 (man)
Melkproducten (porties) 2-3 3-4 4

Een groot deel van onze voedingsmiddelen bevat van nature voedingsvezels. Dit zijn plantaardige bestanddelen, die in de maag en darm niet worden verteerd. De voedingsvezels bereiken onveranderd de dikke darm, waar ze uiteindelijk via de ontlasting het lichaam verlaten. Ze hebben de positieve eigenschap vocht vast te houden en vergroten de hoeveelheid ontlasting. Bij diarree zorgen de vezels ervoor dat het vocht geabsorbeerd en gebonden wordt in de darmen. De vezels leveren dus een positieve bijdrage aan het verstevigen van de ontlasting. Bij obstipatie (verstopping) zorgen de vezels ervoor dat vocht in de ontlasting wordt opgenomen en vastgehouden, waardoor deze zachter en soepeler wordt en makkelijker het lichaam verlaat.

Belang van vezels en vocht

Voor een gezonde spijsvertering heeft u 30 tot 40 gram vezels per dag nodig. Voedingsvezels zijn te verdelen in twee soorten, namelijk de oplosbare en de onoplosbare vezels.

  • Oplosbare vezels: Deze vezels zitten o.a. in groenten, fruit, peulvruchten en aardappelen. Deze vezels komen onverteerd in de dikke darm terecht, waar onze darmbacteriën de vezels afbreken. Hierbij komen stoffen vrij, die als energiebron dienen voor de darmbacteriën en de darmcellen.
  • Onoplosbare vezels: Deze vezels zitten o.a. in bruin- of volkorenbrood, volkorencrackers, zemelen, volkoren- of meergranenpasta, zilvervliesrijst, noten en zaden. Deze vezels worden niet verteerd in de dikke darm en zijn onveranderd in de ontlasting terug te vinden.

Bij een normale, gezonde voeding wordt geadviseerd dagelijks minimaal 1½ liter vocht te drinken. Bij een vezelverrijkte voeding is echter extra vocht belangrijk, omdat de extra vezels anders niet genoeg vocht aangeboden krijgen om op te zwellen. Wanneer de vezels niet voldoende vocht kunnen opnemen, kunnen ze averechts werken en juist obstipatie veroorzaken. Bij een vezelverrijkte voeding wordt minimaal 2 liter vocht per dag aanbevolen, zoals water, thee, mineraalwater, melkproducten, soep, bouillon of vruchtensap.

Winderigheid

Als u niet gewend bent aan een het eten van vezelrijke voeding, kunt u in het begin last krijgen van winderigheid. Dit komt doordat de bacteriën in de dikke darm bij het verwerken van vezels extra gas vormen. Deze klachten verdwijnen echter weer in de loop van de tijd. Ook kunnen bepaalde voedingsmiddelen extra winderigheid veroorzaken.

Probiotica

Probiotica zorgen voor een betere balans van de darmbacteriën. Mogelijk heeft probiotica een positief effect op darmklachten. Het is echter nog niet volledig bewezen. Mocht u hiermee willen starten, dan is het belangrijk dat u het supplement op vaste tijden inneemt en minimaal 8 weken gebruikt. Mocht het na 8 weken nog geen effect hebben, kunt u een ander soort probiotica proberen. Het is aan te raden om een probiotica te gebruiken met meerdere bacteriestammen.

Algemene aandachtspunten

  • Een regelmatig voedingspatroon is belangrijk: 3 hoofdmaaltijden en ca. 3 tussendoortjes.
  • Probeer vooral extra aandacht te besteden aan de 3 hoofdmaaltijden op een dag en vergeet daarbij vooral het ontbijt niet.
  • Ga bij obstipatie meteen naar het toilet als u aandrang voelt, anders bestaat de kans dat de ontlasting nog meer indroogt en harder wordt.
  • Probeer meer aan lichaamsbeweging te doen. Een half uur stevig wandelen per dag is al voldoende.

Voedselovergevoeligheden

Lactose (melksuiker) kan bijvoorbeeld een toename geven van klachten zoals diarree en gasvorming. Lactose zit onder andere in zuivelproducten, maar denk ook aan koek en sauzen.

Wat te doen bij diarree?

Bij acute diarree hoef je doorgaans niet naar de dokter. Door je voeding aan te passen, kan je de spijsvertering eigenhandig verbeteren. Bij felle hinder of aanhoudende klachten is er medicatie tegen diarree voorhanden.

Wat eten bij diarree om snel van de klachten verlost te zijn?

Wij raden aan om voeding met oplosbare vezels op tafel te zetten: witte rijst, wit brood, havermout, bananen, appelmoes, fruit uit blik … Zij absorberen het vocht in de darmen, waardoor de stoelgang opnieuw vaster van vorm wordt. Melkproducten daarentegen kan je beter mijden, want zij zijn doorgaans moeilijk verteerbaar. Eet kleine porties, nuttig ze aan een rustig tempo en kauw goed. Ten slotte is voldoende drinken essentieel. We adviseren om één glas (water, thee, bouillon, isotone sportdrank … ) te drinken per ontlasting. Bij braakneigingen probeer je regelmatig kleine slokjes te nemen, zodat je het vocht toch binnenhoudt.

Welke pilletjes tegen diarree zijn effectief?

Probiotica: Deze middelen herstellen het evenwicht in de darmen. Het aantal goede darmbacteriën wordt opgekrikt, waardoor voedselresten vlotter verteren.
ORS: Dit oraal rehydratatiemiddel combineert zouten en druivensuiker, wat de vocht- en zoutbalans in het lichaam weer in evenwicht brengt.
Gelatine: De fysiologische functies van de darmwand worden hersteld en de ontlasting krijgt opnieuw een dikkere structuur.
Diarreeremmers: De darmbeweging wordt onderdrukt, de darminhoud blijft langer in de darmen en er wordt meer vocht aan de ontlasting onttrokken, met een vastere consistentie als resultaat.

Brood en darmklachten

Het eten van brood en de consumptie van andere granen en graanproducten darmklachten kan veroorzaken. Het komt bij steeds meer mensen voor en een groter wordende groep mensen merkt dat ze ze zich beter voelen door minder of geen brood te eten. Heb je met enige regelmaat darmklachten? Dan kun je bij wijze van proef eens brood, graanproducten en andere glutenbevattende producten een maand weglaten uit het dieet. Wanneer u brood of gluten niet verdraagt is er 4% kans dat de oorzaak hiervan coeliakie is. Coeliakie is een ziekte die veroorzaakt wordt door het eten van gluten bij mensen die een gluten intolerantie hebben. Darmklachten door brood kan ook voorkomen bij mensen die glutenallergie hebben: tien procent van de mensen heeft een allergie voor tarwe of andere granen.

labels: #Brood

Zie ook: