Al eeuwenlang wordt het overal ter wereld gegeten, maar toch was het de afgelopen tijd een trend om het niet te eten: brood. Wij genieten regelmatig van een verse boterham, maar vroegen ons wel af hoe het nu precies zit met wit en bruin brood?

De Basis van Brood

Brood wordt gemaakt van graan, meestal tarwe. De basisingrediënten van brood (graan, gist, water en zout) bevatten van nature geen andere allergenen dan tarwe. Maar veel bakkers maken gebruik van broodverbetermiddelen, apart of als onderdeel van een pre-mix. Vaak bevat brood ook zogenaamde broodverbetermiddelen.

Granen en hun Onderdelen

Granen zijn de zaden van grassen. Voorbeelden van granen zijn tarwe, spelt, rogge en mais. Een graankorrel bestaat uit drie delen. Het binnenste gedeelte is de meelkern. Helemaal onderin zit de kiem. En om het geheel van de graankorrel zit de zemel (ook wel het vliesje genoemd).

Verschillende Soorten Brood

Wit, bruin, volkoren, meergranen en spelt: brood komt in allerlei vormen en maten voor. Maar wat is nu precies het verschil tussen al die broodsoorten?

Witbrood

Witbrood wordt gemaakt van bloem: het gemalen binnenste van de graankorrel, dat de meelkern heet. Door het binnenste gedeelte van de graankorrel, oftewel de meelkern, fijn te malen ontstaat er bloem. Het witte poeder dat ontstaat is op zichzelf weinig voedzaam. In de meelkern zitten de minste voedingsstoffen zoals vitamines, mineralen en vezels. Bij het maken van witbrood wordt alleen de kern van de graankorrel gebruikt. Het voedzame deel, de buitenkant, bevat vezels, vitamines en mineralen en gaat verloren.

Bruinbrood

Bruinbrood maken bakkers van meel: meel is een combinatie van bloem en volkorenmeel. Bruinbrood wordt gemaakt van meel. Meel bestaat uit bloem én volkorenmeel. Hoe meer volkorenmeel in het bruinbrood zit, hoe gezonder het brood is. Bij het maken van bruinbrood wordt er een mix van bloem en volkorenmeel gebruikt.

Volkorenbrood

Volkorenmeel bevat alle onderdelen van de graankorrel: de meelkern, de zemel én de kiem in hun natuurlijke verhouding. Volkorenmeel ontstaat als alle onderdelen van de graankorrel - en dus niet alleen het binnenste deel zoals bij wit brood - worden gebruikt. Brood mag alleen volkoren heten, wanneer alle onderdelen van de hele graankorrel in zijn natuurlijk verhouding wordt gebruikt. Bijvoorbeeld door het gebruik van volkorenmeel. Of het meel nu fijn of grof gemalen is, maakt geen verschil. Het blijft volkorenbrood. Brood mag alleen volkorenbrood heten als het 100% gemaakt is van volkorenmeel. Anders dan bij wit- of bruinbrood wordt volkorenbrood gemaakt van de hele graankorrel.

Meergranenbrood

De naam zegt het al: meergranenbrood is gemaakt van ten minste 3 verschillende graansoorten, bijvoorbeeld tarwe, gerst en rogge. Vaak voegen bakkers ook nog extra zaden, pitten of noten toe. Meergranenbrood moet uit minimaal 3 verschillende graansoorten bestaan. Bakkers maken meergranenbrood op basis van bloem, volkorenmeel of een combinatie daarvan. Meergranenbrood komt dus voor in de soorten wit, bruin en volkoren. Meergranenbrood kan zowel worden gemaakt van bloem (wit), volkorenmeel (volkoren) of een combinatie hiervan (bruin). Ook voor meergranenbrood geldt: als het gemaakt is van 100% volkorenmeel krijg je de meeste voedingsstoffen binnen.

Bestaat een brood uit 2 graansoorten, dan moeten zij allebei in de naam staan. En de graansoort die het meest wordt gebruikt, moet ook het eerst worden genoemd. Bijvoorbeeld: tarwe-maïsbrood. Op het ingrediëntenlijstje kun je zien hoeveel er van elke graansoort in zit.

Speltbrood

Spelt lijkt erg op tarwe: het bevat bijna dezelfde en evenveel voedingsstoffen. Sommige mensen beweren dat speltbrood lichter verteerbaar is, maar daar is geen wetenschappelijk bewijs voor.

Gezondheidsvoordelen

Volkoren- en bruinbrood bevatten veel goede voedingsstoffen. Met name volkorenbrood bevat veel voedingsvezels, vitamines en mineralen die belangrijk zijn voor het lichaam. Volkoren- en bruinbrood bevatten hierdoor meer voedingsstoffen en zijn een betere keuze dan wit brood. Deze broodsoorten passen dus in een gezond voedingspatroon.

  • Vezels: Alle broodsoorten, behalve witbrood, bevatten veel vezels.
  • Vermindering van Risico op Ziekten: Volkoren- en bruinbrood verminderen het risico op bepaalde ziekten. Zo verlaagt het eten van volkorenproducten waaronder volkorenbrood het risico op bepaalde hartziekten en diabetes type 2. Bovendien verlagen volkorenproducten de kans op hartziekten, diabetes type 2 en darmkanker.
  • Jodium: Brood is een belangrijke bron van jodium. Jodium zorgt voor een goede werking van de schildklier. In Nederland levert brood ongeveer 45% van de inname van jodium.
  • IJzer: In volkorenbrood, volkoren meergranenbrood en roggebrood zit veel ijzer. Het lichaam neemt ijzer in brood gemakkelijker op in combinatie met vitamine C.

Witbrood daarentegen levert geen gezondheidsvoordeel op, het bevat ook minder voedingsstoffen. Witbrood bevat minder voedingsstoffen, levert geen gezondheidsvoordeel en staat daarom niet in de Schijf van Vijf.

Volkorenbrood en bruinbrood staan in de Schijf van Vijf van het Voedingscentrum en zijn dus aanbevolen om dagelijks te eten. Dit brood is voedzaam en gezond. Het is een bron van koolhydraten en jodium, en met name dit laatste krijgen mensen die geen brood eten veel te weinig binnen. Witbrood daarentegen is minder voedzaam en is niet voordelig voor je gezondheid.

De Kleur van Brood: Niet Altijd een Betrouwbare Indicator

De bruine kleur zegt niet altijd iets over de gezondheid van het brood. Vezelrijke broodsoorten zoals volkorenbrood, roggebrood en bruinbrood zijn donkerder van kleur dan minder vezelrijke broodsoorten zoals witbrood. Maar soms wordt brood donkerder gemaakt met geroosterd moutmeel of gekarameliseerde suiker. Hierdoor kan brood dat is gebakken met witte bloem er donker uitzien, ook al ontbreken daarin de vezels en voedingstoffen die wel in volkorenbrood zitten. Dat brood donkerder is, betekent dus niet per se dat het ook gezonder is. Het ezelsbruggetje ‘Hoe donkerder het brood, hoe meer vezels’ gaat dus niet op. De kleur van het brood zegt niks over de voedingsstoffen die erin zitten, dat doen alleen de ingrediënten.

Bruinbrood is vaak een gezondere optie, maar in sommige gevallen niet. De broodfabrikant heeft een trucje bedacht om je te laten geloven dat je gezond eet of een bewuste keuze maakt. Heeft het brood een donkere kleur, maar bestaat het voornamelijk uit (tarwe)bloem? Dan heb je te maken met witbrood in een bruin jasje. Aan dit brood wordt vaak moutmeel of gekarameliseerde suiker toegevoegd. Dus, voor als je de volgende keer op de broodafdeling staat: is het hoofdingrediënt van je brood (tarwe)bloem? Zoek naar brood gemaakt van hele graankorrels.

In de aflevering van Keuringsdienst van Waarde Kort wordt onthuld dat sommige fabrikanten kleurstoffen toevoegen aan wit brood om het te doen lijken op bruin brood. Het idee hierachter is simpel: bruin brood heeft de reputatie gezonder te zijn, omdat het vaak meer vezels en voedingsstoffen bevat dan wit brood. Door wit brood te verven, hopen fabrikanten consumenten te verleiden die denken dat ze een gezondere keuze maken, terwijl ze in feite hetzelfde witte brood kopen, alleen dan met een kleurtje.

Hoe Kies je het Juiste Brood?

Als je echt wil weten waar het van gemaakt is vraag het dan aan de bakker of kijk op het etiket.

Lees het Etiket

Vanaf 1 juli 2022 moet op elk brood worden aangegeven of het wit, bruin of volkoren is. Koop je brood bij de bakker en wil je weten of het van volkorenmeel gemaakt is, dan kun je dat het beste even vragen. In de supermarkt, waar het voorverpakt is, kun je het op het etiket lezen. Als brood volkoren is, moet dit bij verpakt brood op het etiket staan. Of vraag het na bij de bakker.

Let op de Ingrediënten

Katan adviseert daarom om niet te kijken naar de kleur van het brood maar naar de ingrediënten die erin zitten. Wanneer er bloem, volkorenmeel of bepaalde zaden en noten in zitten, zit je goed. Ook wanneer je brood koopt waarop ‘Volkorenbrood’ op staat.

Vermijd Misleiding

Consumenten moeten zich bewust zijn van dit soort marketingtrucs en hun koopgedrag aanpassen door te kiezen voor producten van fabrikanten die transparant en eerlijk zijn over wat ze verkopen.

Voedingswaarden van Verschillende Soorten Brood

Opvallend is dat de meeste broden wel ongeveer dezelfde hoeveelheid voedingsstoffen hebben. Een uitspringer is het donkere roggebrood, met weinig calorieën, redelijk weinig koolhydraten en veel vezels. Echter, zit er dan wel weer relatief veel suiker in! Een betere optie is speltbrood en helemaal top is zuurdesembrood. Heel weinig calorieën, weinig vet en geen suiker, maar wel weer heel veel vezels die zorgen voor een goede spijsvertering en een voldaan gevoel.

Bewaaradvies

  • Bewaar brood op kamertemperatuur in een gesloten trommel of plastic zak.
  • Wie houdt van brood met een krokante korst, bewaart brood bij voorkeur in een papieren broodzak.
  • Bewaar brood niet in de koelkast, dan droogt het uit.
  • Je kunt brood wel invriezen. Houd er rekening mee dat brood eerder oud wordt als je het daarna buiten de vriezer bewaart.
  • Vers brood kan een paar dagen bewaard blijven, in de diepvries kan brood enkele weken bewaard worden.
  • Oud brood kan geroosterd, als wentelteefje of als tosti worden gegeten. Ook kun je er paneermeel van maken met de keukenmachine.
  • Roggebrood heeft van nature een hoog vochtgehalte, waardoor het snel schimmelt. Bewaar het goed ingepakt op een koele, droge plaats.

labels: #Brood

Zie ook: